କ୍ଷଣଂ ଗୃହଂ ଚ ଯାସ୍ଯାମି ଵିଶିଷ୍ଟଂ କାର୍ଯମସ୍ତି ମେ । ଵିଦାଯଂ ଦେହି ମେ ପ୍ରୀତ୍ଯା କ୍ଷଣଂ ମାଂ ପ୍ରାଣଵଲ୍ଲଭେ
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଘରକୁ ଯିବି; ମୋତେ ବିଶେଷ କାମ ଅଛି। ପ୍ରେମରେ ମୋତେ ବିଦାୟ ଦିଅ, ପ୍ରାଣପ୍ରିୟା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ।
ପ୍ରାଣାଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵୀ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାଣାଶ୍ଚ ତ୍ଵଯି ସନ୍ତି ମେ । ପ୍ରାଣୀ ଵିହାଯ ପ୍ରଣାଂଶ୍ଚ କୁତ୍ର ସ୍ଥାତୁଂ କ୍ଷମଃ ପ୍ରିଯେ
ପ୍ରାଣର ଦେବୀ ତୁମେ, ମୋର ପ୍ରାଣ ତୁମେ; ପ୍ରାଣ ଛାଡି ଜଣେ କିପରି ଅନ୍ୟଠାରେ ରୁହିପାରିବ, ପ୍ରିୟା?
ତ୍ଵଯି ମେ ମାନସଂ ଶଶ୍ଵତ୍ତଵଂ ମେ ସଂସାରଵାସନା । ତ୍ଵତ୍ତୋ ମମ ପ୍ରିଯା ନାସ୍ତି ତ୍ଵମେଵ ଶଂକରାତ୍ପ୍ରିଯା
ମୋର ମନ ସଦା ତୁମେ ଉପରେ, ମୋର ସଂସାର ଆଶା ମଧ୍ୟ ତୁମେ; ମୋତେ ତୁମେ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କେହି ପ୍ରିୟ ନାହିଁ, ତୁମେ ମୋତେ ଶଙ୍କରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।
ପ୍ରାଣା ମେ ଶଂକରଃ ସତ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ଚ ପ୍ରାଣାଧିକା ସତି । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ଗନ୍ତୁସୁଦ୍ଯତଃ
ଶଙ୍କର ମୋର ପ୍ରାଣ, ତୁମେ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ଏଭଳି କହି, ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଅକ୍ରୂରାଗମନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵସାଧନଃ । ଆତ୍ମା ପାତା ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵୋପକାରକାରକଃ
ଅକୃରର ଆଗମନ ଜାଣି, ସବୁଜଣା, ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ, ସବୁଙ୍କର ଆତ୍ମା ଓ ରକ୍ଷକ, ସବୁ ଉପକାର କରୁଥିବା ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମେଵ ଗଚ୍ଛନ୍ତମୁତ୍ସୁକଂ ଭିନ୍ନମାନସମ୍ । ଉଵାଚ ରାଧିକା ଦେଵୀ ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା
ତାଙ୍କୁ ଯାଉଥିବା, ଉତ୍ସୁକ ଓ ଭିନ୍ନମନ ଦେଖି, ରାଧିକା ଦେବୀ ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ କହିଲେ।
ରାଧିକୋଵାଚ ହେ ନାଥ ରମଣପ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରେଷ୍ଠଶ୍ଚ ପ୍ରେଯସାଂ ମମ । ହେ କୃଷ୍ଣ ହେ ରମାନାଥ ଵ୍ରଜେଶ ମା ଦ୍ରଜ ଵ୍ରଜମ୍
ରାଧିକା କହିଲେ: ନାଥ, ରମଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମୋର ପ୍ରିୟତମ, କୃଷ୍ଣ, ରମାନାଥ, ବ୍ରଜର ରାଜା, ଗୋପଗ୍ରାମକୁ ଯାଅନା।
ଅଧୁନା ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାଣନାଥ ପଶ୍ଯାମି ଭିନ୍ନମାନସମ୍ । ଗତେ ତ୍ଵଯି ମମ ପ୍ରେମ ଗତଂ ସୌଭାଗ୍ଯମେଵ ଚ
ଏବେ, ପ୍ରାଣନାଥ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଭିନ୍ନମନ ଦେଖୁଛି; ତୁମେ ଯିବା ସମୟରେ, ମୋର ପ୍ରେମ ଓ ଭାଗ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଯିବ।
କ୍ଵ ଯାସି ମାଂ ଵିନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଗମ୍ଭୀରେ ଶୋକସାଗରେ । ଵିରହଵ୍ଯାକୁଲାଂ ଦୀନାଂ ତ୍ଵଯ୍ଯେଵ ଶରଣାଗତାମ୍
ମୋତେ ଏହି ଗଭୀର ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ଛାଡି, ତୁମେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ? ବିରହରେ ବିପନ୍ନ, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ତୁମେ ଛାଡି ଅନ୍ୟ କେହି ନାଥିବା ମୋତେ ତୁମେ ଛାଡି ଯିବା କିପରି ହେବ?
ନ ଯାସ୍ଯାମି ପୁନର୍ଗେହଂ ଯାସ୍ଯାମି କାନନାନ୍ତରମ୍ । କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣେତି କୃଷ୍ଣେତି ଗାଯଂ ଗାଯଂ ଦିଵାନିଶମ୍
ମୁଁ ପୁଣି ଘରକୁ ଫେରିବି ନାହିଁ; ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରକୁ ଯିବି, ଦିନ ରାତି 'କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ' ବୋଲି ଗାଇ ଚାଲିବି।
ନ ଯାସ୍ଯାମ୍ଯଥଵାଽରଣ୍ଯଂ ଯାସ୍ଯାମି କାମସାଗରେ । ତତ୍ର ତ୍ଵତ୍କାମନାଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମି ଚ କଲେଵରମ୍
ନହେଲେ, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବି ନାହିଁ, ଆମ୍ବେ ଆଶାର ସାଗରକୁ ଯିବି; ସେଠାରେ ତୁମ ପ୍ରେମ ଭାବରେ ରହି, ଏହି ଦେହକୁ ଛାଡିଦେବି।
ଯଥାଽଽକାଶୋ ଯଥାଽଽତ୍ମା ଚ ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରୋ ଥା ରଵିଃ । ତଥା ତ୍ଵଂ ଯାସି ମତ୍ପାର୍ଶ୍ଵେ ନିବଦ୍ଧୋ ଵସନାଞ୍ଚଲେ
ଯେପରି ଆକାଶ, ଆତ୍ମା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସବୁବେଳେ ରହନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ମୋ ପାଖରେ, ମୋ ଶାଢ଼ିର କୋଣକୁ ଧରି ରହିଛ।
ଅଧୁନା ଯାସି ନୈରାଶ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ମେ ଦୀନଵତ୍ସଲ । ନ ଯୁକ୍ତଂ ହି ପରିତ୍ଯକ୍ତୁଂ ଦୀନାଂ ମାଂ ଶରଣାଗତାମ୍
ଏବେ ତୁମେ ନିରାଶାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛ, ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଦୟା କରୁଥିବା ତୁମେ; ମୋତେ ଏପରି ଦୁଃଖିତ ଓ ଶରଣାଗତକୁ ଛାଡି ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଯତ୍ପାଦପଦ୍ମଂ ଧଯାଯନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦଯଃ । ତ୍ଵାଂ ମାଯଯା ଗୋପଵେଷଂ କଥଂ ଜାନାମି ମତ୍ସରୀ
ଯାହାଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେଇ ତୁମେ ଗୋପାଳ ରୂପେ ମୋ ପାଖରେ ଥିଲେ, ତୁମ ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇ, କିପରି ଚିହ୍ନିପାରିବି?
କୃତଂ ଯଦ୍ଦେଵ ଦୁର୍ନୀତମପରାଧସହସ୍ରକମ୍ । ଯଦୁକ୍ତଂ ପତିଭାଵେନ ଚାଭିମାନେନ ତତ୍କ୍ଷମ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦୁର୍ନୀତି କିମ୍ବା ଅନେକ ଅପରାଧ କରିଛି, ଏବଂ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ଅଭିମାନରେ କିଛି କହିଥିଲି, ସେସବୁକୁ ମାନ୍ୟ କର।
ଚୂର୍ଣୋଭୂତଶ୍ଚ ମଦ୍ଗର୍ଵୋ ଦୂରୀଭୂତୋ ମନୋରଥଃ । ଵିଜ୍ଞାତୁମାତ୍ମସୌଭାଗ୍ଯଂ କିମନ୍ଯତ୍କଥଯାମି ତେ
ମୋର ଗର୍ବ ଧୂଳିସମ ହୋଇଯାଇଛି, ଇଚ୍ଛାମନ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଇଛି; ଏବେ ମୋର ଭାଗ୍ୟ ଜାଣିଛି, ତୁମକୁ ଆଉ କଣ କହିପାରିବି?
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗର୍ଗମୁଖଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମୋହିତା ତଵ ମାଯଯା । ତ୍ଵାଂ ଚ ଵକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ପ୍ରେମ୍ଣା ଵା ଭକ୍ତିପାଶତଃ
ଗର୍ଗଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି ଏବଂ ଜାଣି, ତୁମ ମାୟାରେ ମୁଁ ମୁହଁ ହୋଇଯାଇଛି; ପ୍ରେମ ଓ ଭକ୍ତିର ବନ୍ଧନରେ, ମୁଁ ତୁମେଠାରେ କିଛି କହିପାରୁନି।
ଯାସି ଚେନ୍ମାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସକଲଙ୍କୋ ଭଵିଷ୍ଯସି । ତ୍ଵତ୍ପୁତ୍ରପୌତ୍ରା ନଶ୍ଯନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମମୋପାନଲେନ ଚ
ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡି ଯିବ, ତେବେ ତୁମ ଉପରେ ଦୋଷ ଲାଗିବ; ତୁମ ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅଗ୍ନିରେ ମଧ୍ୟ।
କ୍ଷଣଂ ଯୁଗଶତଂ ମନ୍ଯେ ତ୍ଵାଂ ଵିନା ପ୍ରାଣଵଲ୍ଲଭମ୍ । କଥଂ ଶତାବ୍ଦଂ ତ୍ଵାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ବିଭର୍ମି ଜୀଵନଂ ପ୍ରଭୀ
ତୁମେ ଛାଡି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଶତବର୍ଷ ଭଳି ଲାଗେ; ଏହିପରି ତୁମକୁ ହରାଇ, ମୁଁ କିପରି ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ ଧାରିପାରିବି, ହେ ପ୍ରଭୁ?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରାଧିକା ମୋପାତ୍ପପାତ ଧରଣୀତଲେ । ମୂର୍ଚ୍ଛଂ ସଂପ୍ରାପ ସହସା ଜହାର ଚେତନାଂ ମୁନେ
ଏପରି କହି, ରାଧିକା ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ସେ ତୁରନ୍ତ ଅଚେତନ ହୋଇଗଲେ, ହେ ମୁନି।
କୁଷ୍ଣସ୍ତାଂ ମୂର୍ଚ୍ଛିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃପଯା ଚ କୃପାନିଧିଃ । ଚେତନାଂ କାରଯିତ୍ଵା ଚ ଵାସଯାମାସ ଵକ୍ଷସି
କୃଷ୍ଣ ଦୟାର ସାଗର, ତାଙ୍କୁ ଅଚେତନ ଦେଖି, ଦୟା କରି ତାଙ୍କୁ ଚେତନ କରାଇ, ନିଜ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ରଖିଲେ।
ବୋଧଯାମାସ ଵିଵିଧଂ ଯୋଗୈଃଶୋକଵିଖଣ୍ଡନୈଃ । ତଥାଽପି ଶୋକଂ ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ଚ ନ ଶଶାକ ଶୁଚିସ୍ମିତା
ତିନି ବିଭିନ୍ନ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଶୋକ ଦୂର କରି, ତାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କଲେ; ତଥାପି ଶୋକ ଛାଡିପାରିଲେ ନାହିଁ, ହସୁଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ।
ସାମାନ୍ଯଵସ୍ତୁଵିଶ୍ଲେଷୀନୃଣାଂ ଶୋକାଯ କେଵଲମ୍। ଦେହାତ୍ମନୋଶ୍ଚ ଵିଚ୍ଛେଦଃ କ୍ଵ ସୁଖାଯ ପ୍ରକଲ୍ପତେ
ସାଧାରଣ ଜିନିଷରୁ ବିଚ୍ଛେଦ ଲୋକଙ୍କୁ କେବଳ ଦୁଃଖ ଦିଏ; ଦେହ ଓ ଆତ୍ମାର ବିଚ୍ଛେଦ କିପରି ସୁଖ ଦେଇପାରିବ?
ନ ଯଯୌ ତତ୍ର ଦିଵସେ ଵ୍ରଜରାଜୋ ଵ୍ରଜଂ ପତି । କ୍ରୀଡାସରୋଵରାଭ୍ଯାଶଂ ପ୍ରଯଯୌ ରାଧାଯା ସହ
ସେ ଦିନ, ବ୍ରଜର ରାଜା କିମ୍ବା ବ୍ରଜପତି ସେଠାକୁ ଯାଇନଥିଲେ; ସେ ରାଧାଙ୍କ ସହିତ କ୍ରୀଡ଼ା ସରୋବର ପାଖକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ପୁନଃ କ୍ରୀଡାଂ ଚକାର ଚ ତଯା ସହ । ଵିଜହୌ କ୍ରିହଜ୍ଵାଲାଂ ରାସେ ରାସେଶ୍ଵରୀ ମୁଦା
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ପୁଣି ଖେଳିଲେ; ରାସ ନୃତ୍ୟରେ, ରାସର ରାଣୀ ଆନନ୍ଦରେ ଘର ଜ୍ୱାଳା ଛାଡିଦେଲେ।
ରାଧା ସା ସ୍ଵାମିନା ସାର୍ଧଂ ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତା । ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନତଲ୍ପେ ଚ ତସ୍ଥୌ ରହସି ନାରଦ
ରାଧା ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହିତ, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନର ଶଯ୍ୟାରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବସିଥିଲେ, ହେ ନାରଦ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ରାଧାଶୋକ- ଵିମୋଚନଂ ନାମାଷ୍ଟଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ଖଣ୍ଡରେ ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ 'ରାଧାଙ୍କ ଶୋକ ମୁକ୍ତି' ନାମକ ଅଠଷଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଅଥୈକୋନସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରଦ ଉଵାଚ ଅତଃ ପରଂ କିଂ ରହସ୍ଯଂ ରାଧାକେଶଵଯୋର୍ଵଦ । ନିଗୂଢତତ୍ଵାମସ୍ପଷ୍ଟଂ ତନ୍ମେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ଏବେ ଉଣସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ନାରଦ କହିଲେ: ଏହା ପରେ ରାଧା ଓ କେଶବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଣ ଅଧିକ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଅଛି? ଏହାର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ଆପଣ ମୋତେ ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦିଅନ୍ତୁ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ନାରଦ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ରହସ୍ଯଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । ଗୋପନୀଯଂ ଚ ଵେଦେଷୁ ପୁରାଣେଷୁ ପୁରାଵିଦାମ୍
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ନାରଦ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ କହିବି, ଯାହା ବେଦ, ପୁରାଣ ଓ ପୁରାତନ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥାଏ।
ପୁନଃ ସକାମୋ ଭଗଵାନ୍କୃଷ୍ଣଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯୋ ଵିଭୁଃ । ରେମେ ସ ରମଯା ସାର୍ଧଂ ଵିଦଗ୍ଧଶ୍ଚ ଵିଦଗ୍ଧଯା
ପୁଣିଥରେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଧୀନ ଓ କାମନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ରମାଙ୍କ ସହିତ, ଯିଏ ଚତୁର ଓ ଚତୁରାଣୀ, ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଲେ।