କ୍ରୀଡାକନୋଵରେ ରମ୍ଯେ ଯଦୁଵାଚ କୃପାନିଧିଃ । ଶୋକାର୍ତାଂ ରାଧିକାଂ ତଚ୍ଚ କଥାଯାମି ନିଶାମଯ
ରମ୍ୟ କ୍ରୀଡ଼ା କାନନରେ କୃପାର ସାଗର ଯଦୁ କହିଲେ: ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ରାଧିକାଙ୍କ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଶୁଣ ।
ଵିରସଂ ରସିକାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାସଯିତ୍ଵା ଚ ଵକ୍ଷସି । ଉଵାଚାଽଽଧ୍ଯାତ୍ମିକଂ କିଂଚିଦ୍ଯୋଗିନୀଂ ଯୋଗିନାଂ ଗୁରୁଃ
ରସର ରସିକା ଏବେ ନିରସ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ତାହା ଯୋଗିନୀଙ୍କୁ କିଛି ଆତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନ କହିଲେ ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ଜାତିସ୍ମରେ ସ୍ମରାଽଽତ୍ମାନଂ କଥଂ ଵିସ୍ମରସି ପ୍ରିଯେ । ସର୍ଵଂ ଗୋଲୋକଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ସୁଦାମ୍ନଃ ଶାପମେଵ ଚ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରୁଥିବା, ପ୍ରିୟେ, କିଏ ତୁମେ ନିଜକୁ ଭୁଲିଯାଉଛ? ଗୋଲୋକର ସମସ୍ତ ଘଟଣା, ସୁଦାମାଙ୍କ ଶାପ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜାଣ ।
ଶାପାତ୍କିଂଚିଦ୍ଦିନଂ ଦୀନେ ତ୍ଵଦ୍ଵିଚ୍ଛେଦୋ ମଯା ସହ । ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାଭାଗେ ମେଲନଂ ପୁନରାଵଯୋଃ
ଶାପର କାରଣରେ, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, କିଛି ଦିନ ମୋ ସହ ତୁମର ବିଚ୍ଛେଦ ହେବ, କିନ୍ତୁ ଶୀଘ୍ରେ ଆମେ ପୁନି ମିଳିବୁ ।
ପୁନରେଵ ଗମିଷ୍ଯାମି ଗୋଲୋକଂ ତଂ ନିଜାଲଯମ୍ । ଗତ୍ଵା ଗୋପାଙ୍ଗନାଭିଶ୍ଚ ଗୋପୈର୍ଗୋଲୋକଵାସିଭିଃ
ପୁଣି ମୁଁ ମୋର ନିଜ ଗୋଲୋକ ଗୃହକୁ ଯିବି, ଗୋଲୋକରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଗୋପୀ ଓ ଗୋପମାନେ ସହିତ।
ଅଧୁନାଽଽଧ୍ଯାତ୍ମିକଂ କିଂଚିତ୍ତଵାଂ ଵଦାମି ନିଶାମଯ । ଶୋକଧ୍ନଂ ହର୍ଷଦଂ ସାରଂ ସୁଖଦଂ ମାନସସ୍ଯ ଚ
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଉତ୍ତମ ଆତ୍ମିକ ସତ୍ୟ କିଛି କହିବି, ଶୁଣ। ଏହା ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ମନକୁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ଅହଂ ସର୍ଵାନ୍ତରାତ୍ମା ଚ ନିର୍ଲିପ୍ତଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ । ଵିଦ୍ଯମାନଶ୍ଚ ସର୍ଵେଷୁ ସର୍ଵତ୍ରାଦୃଷ୍ଟ ଏଵ ଚ
ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ବସିଥିବା ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଅଲଗା, ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ ନୁହେଁ।
ଵାଯୁଶ୍ଚରତି ସର୍ଵତ୍ର ଯଥୈଵ ସର୍ଵଵସ୍ତୁଷୁ । ନ ଚ ଲିପ୍ତସ୍ତଥୈଵାହଂ ସାକ୍ଷୀ ଚ ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍
ଯେପରି ହଳକା ବାତାସ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଭିତରେ ଚାଲିଥାଏ କିନ୍ତୁ ଲଗିନଥାଏ, ସେପରି ମୁଁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ସାକ୍ଷୀ ହୋଇ ଅଲଗା ରହିଥାଏ।
ଜୀଵୋ ମତ୍ପ୍ରତିବିମ୍ବଶ୍ଚ ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଜୀଵିଷୁ । ଭୋକ୍ତା ଶୁଭାଶୁଭାନାଂ ଚ କର୍ତା ଚ କର୍ମଣାଂ ସଦା
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବରେ ଥିବା ଆତ୍ମା ମୋର ପ୍ରତିବିମ୍ବ, ସେ ସଦା ଶୁଭ ଅଶୁଭ ଭୋଗ କରେ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ଯଥା ଚଲଘଟେଷ୍ଵେଵ ମଣ୍ଡଲଂ ଚନ୍ଦ୍ରମୁର୍ଯଯୋଃ । ଭଗ୍ନେଷୁ ତେଷୁ ସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟସ୍ତଯୋରେଵ ତଥା ମଯି
ଯେପରି ଚଳିଥିବା ଘଡ଼ାରେ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖାଯାଏ, ଘଡ଼ା ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ସେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ମୋ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅବସ୍ଥା।
ଜୀଵଃ ଶ୍ଲିଷ୍ଟସ୍ତଥା କାଲେ ମୃତେଷୁ ଜୀଵିଷୁ ପ୍ରିଯେ । ଆଵାଂ ଚ ଵିଦ୍ଯମାନୌ ଚ ସତତଂ ସର୍ଵଜନ୍ତୁଷୁ
ଏଭଳି ଭାବେ ଆତ୍ମା କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଜୀବମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ରହେ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ଆମେ ଦୁହେଁ ସବୁ ସମୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଅଛୁ।
ଆଧାରଶ୍ଚାହମାଧେଯଂ କାର୍ଯ ଚ କାରଣଂ ଵିନା । ଅଯେ ସର୍ଵାଣି ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ନଶ୍ଵରାଣି ଚ ସୁନ୍ଦରି
ମୁଁ ଆଧାର, ଆଧେୟ, କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ; ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ନଶ୍ୱର।
ଆଵିର୍ଭାଵାଧିକାଃ କୁତ୍ର କୁତ୍ରଚିନ୍ନ୍ଯୂନମେଵ ଚ । ମମାଂଶାଃ କେଽପି ଦେଵାଶ୍ଚ କେଚିଦ୍ଦେଵାଃକଲାସ୍ତଥା
ମୋର ଅଂଶ କେଉଁଠି ଅଧିକ କେଉଁଠି କମ୍ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ; କିଛି ଦେବତା ମୋର ଅଂଶ, କିଛି ମୋର ଶକ୍ତିର ଅଂଶ।
କେଚିତ୍କଲାଃ କଲାଂଶାଂଶାସ୍ତଦଂଶାଂଶାଶ୍ଚ କେଚନ । ମଦଂଶା ପ୍ରକୃତିଃ ସୂକ୍ଷ୍ମା ସାଚ ମୂର୍ତ୍ଯାଚ ପଞ୍ଚଧା
କିଛି ଶକ୍ତିର ଅଂଶ, କିଛି ସେଠାରୁ ଅଧିକ ଅଂଶ; ମୋର ଅଂଶ ହେଉଛି ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରକୃତି, ଯାହା ପାଞ୍ଚ ରୂପରେ ବିକାଶ ପାଇଛି।
ସରସ୍ଵତୀ ଚ କମଲା ଦୁର୍ଗା ତ୍ଵଂ ଚାପି ଵେଦସୂଃ । ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ପ୍ରାକୃତିକା ଯାଵନ୍ତୋ ମୂର୍ତିଧାରିଣଃ
ସରସ୍ୱତୀ, କମଳା, ଦୁର୍ଗା ଓ ତୁମେ, ହେ ବେଦମାତା, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଯେଉଁମାନେ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତିର ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଅହମାତ୍ମା ନିତ୍ଯଦେହୀ ଭକ୍ତଧ୍ଯାନାନୁରୋଧତଃ । ଯେ ଯେ ପ୍ରକୃତିକା ରାଧେ ତେ ନଷ୍ଟାଃ ପ୍ରାକୃତେ ଲଯେ
ମୁଁ ନିତ୍ୟ ଦେହୀ ଆତ୍ମା, ଭକ୍ତଙ୍କ ଭକ୍ତି ଓ ଧ୍ୟାନ ଅନୁଯାୟୀ; ହେ ରାଧା, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରକୃତିର, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତି ଲୟରେ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଅହମେଵାଽଽସମେଵାଗ୍ରେ ପଶ୍ଚାଦପ୍ଯହମେଵ ଚ । ଯଥାଽହଂ ଚ ତଥା ତ୍ଵଂ ଚ ଯଥା ଧାଵଲ୍ଯଦୁଗ୍ଧଯୋଃ
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲି, ପରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଅଛି; ଯେପରି ମୁଁ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ଯେପରି ଦୁଧରେ ଧଳାପଣ।
ଭେଦଃ କଦାଽପି ନ ଭଵେନ୍ନିଶ୍ଚିତଂ ଚ ତଥାଽଽଵଯୋଃ । ଅହଂ ମହାନ୍ଵିରାଟ୍ ସୁଷଟୌ ଵିଶ୍ଵାନି ଯସ୍ଯ ଲୋମସୁ
ଆମ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ବି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ; ମୁଁ ମହାନ ବିଶ୍ୱ ରୂପ, ଯାହାର ଲୋମରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅଛି।
ଅଂଶସ୍ତ୍ଵଂ ତତ୍ର ମହତୀ ସ୍ଵାଂଶେନ ତସ୍ଯ କାମିନୀ । ଆହଂ କ୍ଷୁଦ୍ରଵିରାଟ୍ ସୃଷ୍ଟୌ ଵିଶ୍ଵଂ ଯନ୍ନାଭିପଦ୍ମତଃ
ସେଠାରେ ତୁମେ ମୋର ଅଂଶ ଭାବେ ବଡ଼, ହେ ପ୍ରିୟା, ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିରେ ଛୋଟ ବିଶ୍ୱ ରୂପ, ଯାହାର ନାଭି ପଦ୍ମରୁ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଅଯଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଲୋମକୂପେ ଵାସୋ ମେ ଚାଂଶତଃ ସତି । ତସ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀ ତ୍ଵଂ ଚ ବୃହତୀ ସ୍ଵାଶନେ ସୁଭଗା ତଥା
ଏହି ବିଶ୍ୱ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହର ଲୋମର ଗୁହାରେ ଅଛି, ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଂଶ ଭାବେ ବସିଛି; ତୁମେ, ହେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ସହଚରୀ ଅଟୁଟ ଅଂଶ ଭାବେ ଅଛ।
ତସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵେ ଚ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦଯଃ । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵା ଅଂଶାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଚାପି ଚ ମତ୍କଲାଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅଛନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ମୋର ଅଂଶ, ଅନ୍ୟମାନେ ମୋର ଶକ୍ତିର ଅଂଶ।
ମତ୍କଲାଂଶାଂଶକଲଯା ସର୍ଵେ ଦେଵି ଚରାଚରାଃ । ଵୈକୁଣ୍ଠେ ତ୍ଵଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀରହଂ ତତ୍ର ଚତୁର୍ଭୁଜଃ
ମୋର ଶକ୍ତି ଓ ତାହାର ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଜୀବ ଅଛନ୍ତି; ବୈକୁଣ୍ଠରେ ତୁମେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମୁଁ ସେଠାରେ ଚାରିହାତିଆ।
ସ ଚ ଵିଶ୍ଵାଦ୍ବହିଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ଯଥା ଗୋଲୋକ ଏଵ ଚ । ସରସ୍ଵତୀ ତ୍ଵଂ ସତ୍ଯେ ଚ ସାଵିତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରିଯାଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରୁ ବାହାରେ ଏବଂ ଉପରେ ଅଛ, ଯେପରି ଗୋଲୋକରେ ଅଛ; ସତ୍ୟଲୋକରେ ତୁମେ ସରସ୍ବତୀ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସାବିତ୍ରୀ ଅଟୁଛ।
ଶିଵଲୋକେ ଶିଵା ତ୍ଵ୍ରଂ ଚ ମୂଲପ୍ରକୃତିରୀଶ୍ଵରୀ । ଵିନାଶ୍ଯ ଦୁର୍ଗଂ ଦୁର୍ଗା ଚ ସର୍ଵଦୁର୍ଗତିନାଶିନୀ
ଶିବଙ୍କ ଲୋକରେ ତୁମେ ଶିବା, ମୂଳ ପ୍ରକୃତି ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ରାଜ୍ଞୀ; ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ନଶ୍ୱନ କରି, ତୁମେ ଦୁର୍ଗା, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା।
ସ ଏଵ ଦକ୍ଷକନ୍ଯା ଚ ସା ଏଵ ଶୈଲକନ୍ଯକା । କୈଲାସେ ପାର୍ଵତୀ ତେନ ସୌଭାଗ୍ଯା ଶିଵଵକ୍ଷସି
ତୁମେ ଡକ୍ଷ୍ୟଙ୍କ କନ୍ୟା ଏବଂ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା; କୈଳାସରେ ତୁମେ ପାର୍ବତୀ, ଶିବଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ସ୍ଵାଂଶେନ ତ୍ଵଂ ସିନ୍ଧୁକନ୍ଯା କ୍ଷୀରୋଦେ ଵିଷ୍ଣୁଵକ୍ଷସି । ଅହଂ ସ୍ଵାଶେନ ସୃଷ୍ଟୌ ଚ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ
ତୁମର ଅଂଶରେ ତୁମେ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀର କନ୍ୟା, କ୍ଷୀରସାଗରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସିଛ; ମୋର ଅଂଶରେ ସୃଷ୍ଟିରେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ମହେଶ୍ୱର।
ତ୍ଵଂ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଶିଵା ଧାତ୍ରୀ ସାଵିତ୍ରୀ ଚ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ଗୋଲୋକେ ଚ ସ୍ଵଯଂ ରାଧା ରାସେ ରାସେଶ୍ଵରୀ ସଦା
ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶିବା, ଧାତ୍ରୀ ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ; ଏବଂ ଗୋଲୋକରେ ତୁମେ ନିଜେ ରାଧା, ସଦା ରାସ ନୃତ୍ୟର ନାୟିକା।
ଵୃନ୍ଦା ଦୃନ୍ଦାଵନେ ରମ୍ଯେ ଵିରଜା ଵିରଜାତଟେ । ସା ତ୍ଵଂ ସୁଦାମଶାପେନ ଭାରତଂ ପୁଣ୍ଯମାଗତା
ତୁମେ ରମ୍ୟ ବୃନ୍ଦାବନରେ ବୃନ୍ଦା, ବିରଜା ତଟରେ ବିରଜା; ସୁଦାମାଙ୍କ ଶାପରେ, ତୁମେ ପବିତ୍ର ଭାରତ ଭୂମିକୁ ଆସିଥିଲ।
ପୂତଂ କର୍ତୁଂ ଭାରତଂ ଚ ଵୃନ୍ଦାରଣ୍ଯଂ ଚ ସୁନ୍ଦରି । ତ୍ଵତ୍କଲାଂଶାଂଶକଲଯା ଵିଶ୍ଵେଷୁ ସର୍ଵଯୋଷିତଃ
ଭାରତ ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମର ଅଂଶ ଏବଂ ଉପାଂଶ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତୁମର ଅଂଶ।
ଯାଯୋଷିତ୍ସା ଚ ଭଵତୀ ଯଃ ପୁମାନ୍ସୋଽହମେଵ ଚ । ଅହଂ ଚ କଲଯା ଵହ୍ନିସ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ଵାହା ଦାହିକା ପ୍ରିଯା
ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତ୍ରୀ ତୁମେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁରୁଷ ମୁଁ; ମୋର ଅଂଶରେ ମୁଁ ଅଗ୍ନି, ଏବଂ ତୁମେ ଦାହିକା ପ୍ରିୟା ସ୍ୱାହା।