ଆସ୍ତୌକଶ୍ଚ ଜଗତ୍କାରୁସ୍ତଥା କଲ୍ଯାଣମିତ୍ରକଃ । ଦୁର୍ଵାସା ଵାମଦେଵଶ୍ଚ ଋଷ୍ଯଶ୍ରୃଙ୍ଗୋ ଵିଭାଣ୍ଡକଃ
ଆସ୍ତୌକ, ଜଗତ୍କାରୁ, କଲ୍ୟାଣମିତ୍ରକ, ଦୁର୍ବାସା, ବାମଦେବ, ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଓ ବିଭାଣ୍ଡକ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।
ପଥିଃ କଵିଃ କଣାଦଶ୍ଚ ଗୌଶିକଃ ପାଣିନିସ୍ତଥା । କୌତ୍ସୋଽଦ୍ଯମର୍ଷଣଶ୍ଚୈଵ ଵାଲ୍ମୀକିର୍ଲୋମହର୍ଷଣଃ
ପଥି, କବି, କଣାଦ, ଗୌଶିକ, ପାଣିନି, କୌତ୍ସ, ଅଦ୍ୟମର୍ଷଣ, ବାଲ୍ମୀକି ଓ ଲୋମହର୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।
ମାର୍କଣଡେଯୋ ମୃକଣ୍ଡୁଶ୍ଚ ପର୍ଶୁରାମଶ୍ଚ ସାଂକୃତିଃ । ଅଗସ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ତଥା ଵାନ୍ତସ୍ତଥାଽନ୍ଯେ ମୁନଯୋ ମୁନେ
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ମୃକଣ୍ଡୁ, ପରଶୁରାମ, ସାଂକୃତି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଭାଣ୍ଟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ, ମୁନି।
ସଶିଷ୍ଯାଶ୍ଚ ସପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ତପସ୍ଵିନଃ । ଜରାସଂଧୋ ଦନ୍ତଵକ୍ରୋ ଦାମ୍ଭିକୋ ଦ୍ରଵିଡାଧିପଃ
ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଓ ପୁଅମାନେ ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଆସିଲେ; ଜରାସନ୍ଧ, ଦନ୍ତବକ୍ର, ଦାମ୍ଭିକ ଓ ଦ୍ରାବିଡ ଅଧିପତି ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।
ଶିଶୁପାଲୋ ଭୀଷ୍ମକଶ୍ଚ ଭଗଦତ୍ତଶ୍ଚ ମୁଦ୍ଗଲଃ । ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଧୂମକେଶୋ ଧୂମ୍ରକେତୁଶ୍ଚ ଶମ୍ବରଃ
ଶିଶୁପାଳ, ଭୀଷ୍ମକ, ଭଗଦତ୍ତ, ମୁଦ୍ଗଳ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଧୂମକେଶ, ଧୂମ୍ରକେତୁ ଓ ଶମ୍ବର ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।
ଶଲ୍ଯଃ ସତ୍ରାଜିତଃ ଶଙ୍କୁର୍ନୃପାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ମହାବଲାଃ । ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣଃ କୃପାଚାର୍ଯୋ ହ୍ଯଶ୍ଵତ୍ଥାମା ମହାବଲାଃ
ଶଲ୍ୟ, ସତ୍ରାଜିତ, ଶଙ୍କୁର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ; ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଶ୍ୱଥାମା, ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧା, ଆସିଲେ।
ଭୂରିଶ୍ରଵାଶ୍ଚ ଶାଲ୍ଵଶ୍ଚ କୈକେଯଃ କୌଶଲସ୍ତଥା । ସର୍ଵାନ୍ସଂଭାଷଯାମାସ ମହାରାଜୋ ଯଥୋଚିତମ୍ ସତ୍ଯକୋ ଯଜ୍ଞଦିଵସେ ଚକାର ଚ ଶୁଭକ୍ଷଣମ୍
ଭୂରିଶ୍ରବା, ଶାଲ୍ବ, କୈକେୟ ଓ କୌଶଳ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମହାରାଜ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ କଥାହେଲେ। ଯଜ୍ଞ ଦିନରେ ସତ୍ୟକ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo କଂସଯଜ୍ଞ- କଥାନଂ ନାମ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିତମୋଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଭାଗରେ, ନାରଦଙ୍କ କଥାନୁସାରେ 'କଂସଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କଥା' ନାମକ ଚଉଷଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥ ପଞ୍ଚଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯମ ଉଵାଚ କଂସସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୋଽକ୍ରୂରୋ ଧର୍ମିଣାଂ ଵରଃ । ଉଵାଚ ଚୌଦ୍ଧଵଂ ଶାନ୍ତଂ ଶାନ୍ତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟମାନସଃ
ଏବେ ପଞ୍ଚଷଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ନାରାୟଣ କହିଲେ: କଂସଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅକୃର ଶାନ୍ତ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ, ନିଜ ମନ ଆନନ୍ଦରେ ଥିବାବେଳେ, କହିଲେ।
ଅକ୍ରୂର ଉଵାଚ ସୁପ୍ରଭାତାଽଦ୍ଯ ରଜନୀ ବଭୂଵ ମେ ଶୁଭଂ ଦିନମ୍ । ତୁଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଗୁରଵୋ ଵିବ୍ରା ଦେଵା ମାମିତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଅକୃର କହିଲେ: ଆଜି ରାତି ମୋ ପାଇଁ ବହୁତ ଶୁଭ ହୋଇଗଲା; ଏହି ଦିନ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ଭଲ। ମୋ ଗୁରୁମାନେ ଖୁସି, ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ମମ ସ୍ଵଯମୁପସ୍ଥିତମ୍ । ବଭୂଵ ମେ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଯଦ୍ଯତ୍କର୍ମ ଶୁଭାଶୁଭମ୍
କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ କରିଥିଲି, ଏବେ ସେହି ସବୁ ମୋ ପାଖରେ ଆସିଛି; ମୁଁ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ, ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ, କରିଥିଲି, ତାହାର ଫଳ ଏବେ ମୋତେ ମିଳିଛି।
ଚିଚ୍ଛେଦ ବନ୍ଧନିଗଡଂ ମମ ବଦ୍ଧସ୍ଯ କର୍ମଣା । କାରାଗାରାଶ୍ଚ ସଂସାରାନ୍ମୁକ୍ତୋ ଯାମି ହରେଃପଦମ୍
ମୋ କର୍ମରେ ଯେଉଁ ବନ୍ଧନ ହୋଇଥିଲା, ସେଠାରୁ ମୋର ମୁକ୍ତି ହେଲା; ସଂସାରର ଏଇ କାରାଗାରୁ ମୁଁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ହରିଙ୍କ ଚରଣକୁ ଯାଉଛି।
ସୁହୃଦର୍ଥୋ କୃତୋଽହଂ ଚ କଂସେନ ଵିଦୁଷା ରୁଷା । ଵରେଣ ତୁଲ୍ଯୋ ଦେଵସ୍ଯ କ୍ରୋଧୋ ମମ ବଭୂଵ ହ
କଂସ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ କିନ୍ତୁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଥିଲେ, ସେ ମୋତେ ନିଜ କାମ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କଲେ; ଦେବତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ମୋ ପାଇଁ ଏକ ବର ଭଳି ହୋଇଗଲା।
ଵ୍ରଜରାଜ ସମାହର୍ତୁଂ ଵ୍ରଜଂ ଯାସ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ପରମଂ ପୂଜ୍ଯଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯିନମ୍
ଏବେ ମୁଁ ବ୍ରଜରାଜଙ୍କୁ ନେଇବାକୁ ବ୍ରଜକୁ ଯିବି; ମୁଁ ସେହି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପୂଜ୍ୟ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବାଙ୍କୁ ଦେଖିବି।
ନଵୀନଜଲଦଶ୍ଯାମଂ ନୀଲେନ୍ଦୀଵରନୋଚନମ୍ । ପୀତଵସ୍ତ୍ରସମାଯୁକ୍ତକଟିଦେଶଵିରାଜିତମ୍
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବି, ସେ ନୂଆ ବର୍ଷାମେଘ ଭଳି କଳା, ନୀଳ କମଳ ଭଳି ଚକ୍ଷୁ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, କମରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା।
ଧୂଲିଧୂସରିତାଙ୍ଗଂ ଚ କିଂଵା ଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତମ୍ । ଅଥାଵ ନଵନୀତାକ୍ତମଙ୍ଗଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ସସ୍ମିତମ୍
ମୁଁ ତାଙ୍କ ଦେହ ଧୂଳିରେ ମଲିନ, କିମ୍ବା ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା, କିମ୍ବା ନୂଆ ମଖନ ଲଗାଇଥିବା, ହସୁଥିବା ଦେଖିପାରିବି।
କିଂଵା ଵିନୋଦମୁରଲୀଂ ଵାଦଯନ୍ତଂ ମନୋହରମ୍ । କିଂଵା ଗଵାଂ ସମୂହଂ ଚ ଚାରଜନ୍ତମିତସ୍ତତଃ
କିମ୍ବା ସେ ମନୋହର ମୁରଳୀ ବଜାଉଥିବେ, କିମ୍ବା ଗାଈମାନେ ଯେଉଁଠି-ସେଉଁଠି ଚାରୁଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି।
କିଂଵା ଵସନ୍ତଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଶଯାନଂ ଵା ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍ । ନିଦ୍ରେଶଂ କୀଦୃଶଂ ଚାଦ୍ଯ ସୁଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଶୁଭେ କ୍ଷଣୋ
କିମ୍ବା ସେ ଚାଲୁଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ନିଶ୍ଚିତ ଶୟନ କରୁଛନ୍ତି; ଏଇ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆଜି ସେ କେମିତି ଶୁଅନ୍ତି, ମୁଁ ଦେଖିବି।
ଯତ୍ପାଦପଦ୍ମଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦଯଃ । ନ ହି ଜାନାତି ଯସ୍ଯାନ୍ତମନନ୍ତୋଽନନ୍ତଵିଗ୍ରହଃ
ଯାହାଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି—ଯାହାଙ୍କ ଶେଷ ଅନନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରନାହାନ୍ତି, ଅନେକ ରୂପ ଥିବା ସେଇ।
ଯତ୍ପ୍ରଭାଵଂ ନ ଜାନନ୍ତି ଦେଵାଃ ସନ୍ତଶ୍ଚ ସଂତତମ୍ । ସ୍ଯ ସ୍ତୋତ୍ରେ ଜଡୀଭୂତା ଭୀତା ଦେଵୀ ସରସ୍ଵତୀ
ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଦେବତାମାନେ ଓ ସନ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରନାହାନ୍ତି; ଯାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାରେ ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ ମୌନ ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଦାସୀନିଯୁକ୍ତା ଯଦ୍ଦାସ୍ଯୋ ମହାଲକ୍ଷମୀଶ୍ଚ ଲକ୍ଷୀତା । ଗଙ୍ମା ଯସ୍ଯ ପଦାମ୍ଭୋଜାନ୍ନିଃସୃତା ସତ୍ତଵ ରୂମିଣୀ
ଯାହାଙ୍କ ଦାସମାନେ ଦାସୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର; ଯାହାଙ୍କ ଚରଣକମଳରୁ ଗଙ୍ଗା ଉତ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ।
ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାଵ୍ଯାଧିହରା ତ୍ରିଭୁଵନାତ୍ପରା । ଦର୍ଶନସ୍ପର୍ଶନାଭ୍ଯାଂ ଚ ନୃଣାଂ ପାତକନାଶିନୀ
ଯିଏ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ରୋଗ ଦୂର କରନ୍ତି, ତିନି ଭୁବନ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ମାନବଙ୍କର ପାପ ନାଶ କରେ।
ଧ୍ଯାଯତେ ଯତ୍ପଦାମ୍ଭୋଜଂ ଦୁର୍ଗା ଦୁର୍ଗଵିନାଶିନୀ । ତ୍ରେଲୋକ୍ଯଜନନୀ ଦେଵୀ ମୁଲପ୍ରକୃତିରୀଶ୍ଵରୀ
ଯାହାଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ଦୁର୍ଗା, ଦୁଃଖ ନାଶ କରିବାଳି, ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ସେଇ ଦେବୀ, ତିନି ଭୁବନର ଜନନୀ, ମୂଳ ପ୍ରକୃତି ଓ ସ୍ୱାମିନୀ।
ଲୋମ୍ନାଂ କୂପେଷୁ ଵିଶ୍ଵାନି ମହାଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ଯସ୍ଯ ଚ । ଅସଂଖ୍ଯାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ସ୍ଥୂଲାତ୍ସ୍ଥୂଲତରସ୍ଯ ଚ
ଯାହାଙ୍କ ଚର୍ମର ରୋମକୁପରେ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅସଂଖ୍ୟ ଓ ବିଚିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଛି, ସବୁଠୁ ମୋଟ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆକାରରେ।
ସ ଚ ଯତ୍ଷୋଡଶାଂଶଶ୍ଚ ଯସ୍ଯ ସର୍ଵେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଚ । ତଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଯାମି ହେ ବନ୍ଧୋ ମାଯାମାନୁଷରୂପିଣମ୍
ଓ ବନ୍ଧୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମାଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଷୋଳ ଅଂଶର ଅଧିପତି ଯିଏ, ସେ ମାୟାରେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେଉଁଠି ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛି।
ସର୍ଵ ସର୍ଵାନ୍ତରାତ୍ମାନଂ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଯୋତିଃସ୍ଵରୂପଂ ଚ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହମ୍
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ପ୍ରକୃତିରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ, ପରମ ଜ୍ୟୋତିର ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରିବା ପାଇଁ ଦୟାମୟ।
ନିର୍ଗୁଣଂ ଚ ନିରୀହଂ ଚ ନିରାନନ୍ଦଂ ନିରାଶ୍ରଯମ୍ । ପରମଂ ପରମାନନ୍ଦଂ ସାନନ୍ଦଂ ନନ୍ଦନନ୍ଦନମ୍
ସେ ଗୁଣରହିତ, ଇଚ୍ଛାରହିତ, ଆନନ୍ଦରହିତ, ଆଶ୍ରୟବିହୀନ; ତଥାପି ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ପରମ ଆନନ୍ଦର ସ୍ୱରୂପ, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ନନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରିୟପୁତ୍ର।
ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯଂ ସର୍ଵପରଂ ସର୍ଵବୀଜଂ ସନାତନମ୍ । ଵଦନ୍ତି ଯୋଗିନଃ ଶଶ୍ଵଦ୍ଧ୍ଯାଯନ୍ତେଽହର୍ନିଶଂ ଶିଶୁମ୍
ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଗଢ଼ା, ସମସ୍ତ ଉପରେ ସ୍ଵାମୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅବିନାଶୀ ବୀଜ; ଯୋଗୀମାନେ ସେଉଁଠିକୁ କଥା କହନ୍ତି ଏବଂ ଦିନ ରାତି ଶିଶୁ ରୂପେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ମନ୍ଵନ୍ତରସହସ୍ରଂ ଚ ନିରାହାରଃ କୃଶୋଦରଃ । ପଦ୍ମେ ପାଦ୍ମସ୍ତପସ୍ତେପେ ପୁରା ପାଦ୍ମଂ ତୁ ଯତ୍କୃତେ
ହଜାର ମନ୍ବନ୍ତର ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଉପବାସରେ ଏବଂ କ୍ଷୀଣ ଉଦର ସହିତ, ପଦ୍ମା ଲୋଟସ୍ରେ ବସି ପଦ୍ମ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ପୁନଃ କୁରୁ ତପସ୍ଯାଂ ଚ ତଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ମାମିତି । ସକୃଚ୍ଛବ୍ଦଂ ଚ ଶୁଶ୍ରାଵ ନ ଦଦର୍ଶ ତଥାଽପି ତମ୍
ପୁନି ତୁମେ ତପସ୍ୟା କର, ତାପରେ ମୋତେ ଦେଖିବ—ଏହି ଭାବରେ ଏକଥା ଶୁଣିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।