ଵାନରଂ ଵାଯସଂ ଶ୍ଵାନଂ ଭଲ୍ଲୂକଂ ସୂକରଂ ଖରମ୍ । ପଶ୍ଯାମି ଵିକଟାକାରଂ ଶବ୍ଦଂ କୁର୍ଵନ୍ତମୁଲ୍ବଣମ୍
ମୁଁ ବାନର, କାଉ, କୁକୁର, ଭାଲୁ, ଶୁଅର, ଗଧା—ଅଜଗର ଆକୃତିରେ—ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ଦେଖିଲି।
ପଶ୍ଯାମି ଶୁଷ୍କକାଷ୍ଠାନାଂ ରାଶିମମ୍ଲାନକଜ୍ଜଲମ୍ । ଅରୁଣୋଦଯଵେଲାଯାଂ କପୀଂଶ୍ଚିନ୍ନନଖାନି ଚ
ମୁଁ ଶୁଖିଲା କାଠର ଢେର, କଳା ଓ ମୁଝିଆ, ଏବଂ ଉଷାକାଳରେ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ନଖ ଥିବା ବାନର ଦେଖିଲି।
ପୀତଵସ୍ତ୍ରପରିଧାନା ଶୁକ୍ଲଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତା । ବିଭ୍ରତୀ ମାଲତୀମାଲାଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତା
ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିବା, ମାଲତୀ ମାଳା ଓ ରତ୍ନ ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ,
କ୍ରୀଡାକମଲହସ୍ତା ସା ସିନ୍ଦୂରବିନ୍ଦୁଶୋଭିତା । କୃତ୍ଵାଽଭିଶାପଂ ମାଂ ରୁଷଟା ଯାତି ମନ୍ମନ୍ଦିରାତ୍ସତୀ
ଖେଳିବା ପାଇଁ କମଳ ହାତରେ ଧରିଥିଲେ, ସିନ୍ଦୂର ବିନ୍ଦୁ ଲଗାଇଥିଲେ, କ୍ରୋଧରେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇ, ସେ ସତୀ ମୋ ରାଜମହଳରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ପାଶହସ୍ତାଂଶ୍ଚ ପୁରୁଷାନ୍ମୁକ୍ତକେଶାନ୍ଭଯଂକରାନ୍ । ଅତିରୂକ୍ଷାଂଶ୍ଚ ପଶ୍ଯାମି ଵିଶାତୋ ନଗରଂ ମମ
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, କିଛି ପୁରୁଷ ହାତରେ ଦାଉଡ଼ିଆ ନେଇଛନ୍ତି, ଚୁଲି ଖୋଲା, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ବହୁତ କଠୋର ଓ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଭାବରେ ମୋ ସହରକୁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି।
ନଗ୍ନନାରୀ ସୁକ୍ତକେଶୀ ନୃତ୍ଯନ୍ତୀ ଚ ଗୃହେ ଗୃହେ । ଅତୀଵ ଵିକୃତାକାରାଂ ପଶ୍ଯାମି ସସ୍ମିତାଂ ସଦା
ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଦେଖୁଛି, ଘରେ ଘରେ ନଗ୍ନା ମହିଳାମାନେ ଖୋଲା ଚୁଲିରେ ନାଚୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବହୁତ ବିକୃତ ଆକୃତିରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ହସୁଛନ୍ତି।
ଛିନ୍ନନାସା ଚ ଵିଧଵା ମହାଶୂଦ୍ରୀ ଦିଗମ୍ବରା । ସା ତୈଲାଭ୍ଯଙ୍ଗିତଂ ମାଂ ଚ କରୋତ୍ଯତିଭଯଂକରୀ
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଏକ ବିଧବା ମହାଶୂଦ୍ରା ନଗ୍ନା ଓ ନାକ କଟା, ସେ ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ମୋ ଗାଁକୁ ତେଲ ଲଗାଉଛି।
ନିର୍ଵାଣାଙ୍ଗାରଯୁକ୍ତାଶ୍ଚ ଭସ୍ମବୂର୍ଣା ଦିଗମ୍ବରା । ଅତିପ୍ରଭାତସମଯେ ଚିତ୍ରାଃ ପଶ୍ଯାମି ସସ୍ମିତାଃ
ଅତି ପ୍ରଭାତବେଳେ, ମୁଁ ଦେଖୁଛି, କିଛି ଅଜଣା ମଣିଷ ହସୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶରୀରରେ ଛାର ଲଗାଇଛନ୍ତି, ନଗ୍ନ ଓ ନିର୍ବାପିତ ଅଙ୍ଗାର ଚିହ୍ନ ଥିବା।
ପଶ୍ଯାମି ଚ ଵିଵାହଂ ଚ ନୃତ୍ଯଗୀତମନୋହରମ୍ । ରକ୍ତଵସ୍ତ୍ରପରୀଧାନାନ୍ପୁରିଷାନ୍ରକ୍ତମୀର୍ଧଜାନ୍
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ସହର ଭରି ଏକ ବିବାହ ଉତ୍ସବ ଚାଲିଛି, ମନୋହର ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତ ହେଉଛି, ଲୋକମାନେ ଲାଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଚୁଲି ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗାଯାଇଛି।
ରକ୍ତଂ ଵମନ୍ତଂ ପୁରୁଷଂ ନୃତ୍ଯନ୍ତଂ ନଗ୍ନମୁଲ୍ବଣମ୍ । ଧାଵନ୍ତଂ ଚ ଶଯାନଂ ଚ ପଶ୍ଯାମି ସସ୍ମିତଂ ସଦା
ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଦେଖୁଛି, ଏକ ନଗ୍ନ ଓ ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷ ରକ୍ତ ବାନ୍ତି ଦେଉଛି, ନାଚୁଛି, ଦୌଡ଼ୁଛି, ଏବଂ ଶୋଇ ରହୁଛି, ସେ ସବୁବେଳେ ହସୁଛି।
ରାହୁଗ୍ରସ୍ତଂ ଚ ଗଗନେ ମଣ୍ଡଲଂ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯଯୌଃ । ଏକକାଲେଚ ପଶ୍ଯାମି ସର୍ଵଗ୍ରାସଂ ଚ ବାନ୍ଧଵାଃ
ମୁଁ ଏକେ ସମୟରେ ଦେଖୁଛି, ଆକାଶରେ ରାହୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଗିଳିଯାଉଛି, ଏବଂ ମୋ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି।
ଉଲ୍କାପାତଂ ଧୂମକେତୁଂ ଭୂକମ୍ପଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଵିପ୍ଲଵମ୍ । ଝଞ୍ଝାଵାତଂ ମହୋତ୍ପାତଂ ପଶ୍ଯାମି ଚ ପୁରୋହିତ
ହେ ପୁରୋହିତ, ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଉଲ୍କା ପଡ଼ୁଛି, ଧୂମକେତୁ ଦେଖାଯାଉଛି, ଭୂମିକମ୍ପ ହେଉଛି, ଦେଶ ଭଙ୍ଗ ହେଉଛି, ଭୟଙ୍କର ପବନ ବହୁଛି ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଅପଦା ଘଟୁଛି।
ଵାଯୁନା ଘୂର୍ଣମାନାଂଶ୍ଚ ଚ୍ଛିନ୍ନସ୍କନ୍ଧାନ୍ମହୀରୁହାନ୍ । ପତିତାନ୍ପର୍ଵତାଶ୍ଚୈଵ ପଶ୍ଯାମି ପୃଥିଵୀତଲେ
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ବାୟୁରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଥିବା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଗଛମାନେ, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା ପାହାଡ଼ମାନେ।
ପୁରୁଷଂ ଛିନ୍ନଶିରସଂ ରୃତ୍ଯନ୍ତଂ ନଗ୍ନମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍ । ମୁଣ୍ଡମାଲାକରଂ ଘୋରଂ ପଶ୍ଯାମି ଚ ଗୃହେ ଗୃହେ
ଘରେ ଘରେ ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଏକ ନଗ୍ନ ଓ ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷ ମୁଣ୍ଡ କଟା ଅବସ୍ଥାରେ ନାଚୁଛି, ମୁଣ୍ଡମାଳା ପିନ୍ଧିଛି।
ଦଗ୍ଥଂ ସର୍ଵାଶ୍ରମଂ ଭକ୍ମପୂର୍ଣମଙ୍ଗାରସଂକୁଲମ୍ । ହାହାକାରଂ ଚ କୁର୍ଵନ୍ତଂ ସର୍ଵଂ ପଶ୍ଯାମି ସର୍ଵତଃ
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ଜଳିଯାଇଛି, ଛାର ଓ ଅଙ୍ଗାରରେ ଭରିଯାଇଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କେବଳ କନ୍ଦନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଛି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜା ସ ଵିରରାମ ସଭାତଲେ । ଦୃଷଦ୍ଵା (ଶ୍ରୃତ୍ଵା) ସ୍ଵପ୍ତଂ ବାନ୍ଧଵାଶ୍ଚ ନ ତମୁକ୍ତ୍ଵାନିଶଶ୍ଵସୁଃ
ଏଭଳି କହି ରାଜା ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଚୁପ୍ ହୋଇଗଲେ; ତାଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଶୁଣି ଆତ୍ମୀୟମାନେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, କେବଳ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ।
ଜହାର ଚେତନାଂ ସଦ୍ଯଃ ସତ୍ଯକଶ୍ଚ ପୁରୋହିତଃ । ମତ୍ଵା ଵିନାଶଂ କଂସସ୍ଯ ଯଜମାନସ୍ଯ ନାରଦ
ଏହା ଶୁଣି ସତ୍ୟକ ପୁରୋହିତ ତୁରନ୍ତ ହୁସ୍ତି ହରାଇଦେଲେ, ହେ ନାରଦ, କାଂସର ବିନାଶ ନିଶ୍ଚିତ ବୋଲି ଭାବି।
ରୁରୋଦ ନାରୀଵର୍ଗଶ୍ଚ ପିତା ମାତା ଚ ଶୋକତଃ । ମେନେ ଵିନାଶକାଲଂ ଚ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ଵଯମୁପସ୍ଥିତମ୍
ମହିଳାମାନେ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ପିତା ଓ ମାତା ଶୋକରେ ଡୁବିଗଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଭାବିଲେ ବିନାଶର ସମୟ ଏବେ ଆସିଗଲା।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo କଂସଦୁଃଖପ୍ନ- କଥନଂ ନାମ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡରେ ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାଂସଙ୍କ ଦୁଃଖଦ ସ୍ୱପ୍ନ କଥନ ନାମକ ତିରିଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସର୍ଵ କୃତ୍ଵା ପରାମର୍ଶଂ ସତ୍ଯକଶ୍ଚ ପୁରୋହିତଃ । ବୁଦ୍ଧିମାଞ୍ଛୁକ୍ରଶିଷ୍ଯଶ୍ଚ ତମୁଵାଚ ହିତଂ ମୁନେ
ଏବେ ଚଉଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ସମସ୍ତ କଥା ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୋହିତ ସତ୍ୟକ, ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଉପକାରୀ କଥା କହିଲେ।
ସତ୍ଯକ ଉଵାଚ ଭଯଂ ତ୍ଯଜ ମହାଭାଗ ଭଯଂ କିଂ ତେ ମଯି ସ୍ଥିତେ । କୁରୁ ଯାଗଂ ମହେଶସ୍ଯ ମର୍ଵାରିଷ୍ଟଵିନାଶନମ୍
ସତ୍ୟକ କହିଲେ: ମହାଭାଗ, ଭୟ ଛାଡ଼, ମୁଁ ଥିବାବେଳେ ତୁମେ କାହିଁକି ଭୟ କରିବ? ମୃତ୍ୟୁ ଅପଶକୁନ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ମହେଶଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କର।
ଯାଗୋ ଧନୁର୍ମଖୋ ନାମ ବହ୍ଵନ୍ନୋ ବହୁଦକ୍ଷିଣଃ । ଦୁଃଶପ୍ନାନାଂ ନାଶକରଃ ଶତ୍ରୁଭୀତିଵିନାଶକଃ
ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଧନୁର୍ମଖ ଯଜ୍ଞ କୁହାଯାଏ, ଏଠାରେ ବହୁତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ଏହା ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନ ଦୂର କରେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଭୟ ମିଟାଏ।
ଆଧ୍ଯାତ୍ମିକମାଧିଦୈଵମାଧିଭୌତିକମୁତ୍କଟମ୍ । ଏଷାଂ ତ୍ରିଵିଧୋତ୍ପାତାନାଂ ଖଣ୍ଡନୋ ଭୂତିଵର୍ଧଂନଃ
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ, ଦୈବିକ ଓ ଭୌତିକ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ଦୁଃଖ ଯେତେବେଳେ ଦୂର ହୁଏ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ମଙ୍ଗଳ ବଢ଼ିଯାଏ।
ଯାଗେ ସମାପ୍ତେ ଶଂଭୁଶ୍ଚ ଜରାମୃତ୍ଯୁହରଂ ଵରମ୍ । ଦଦାତି ସାକ୍ଷାଦ୍ଭଵତି ଦାତା ଚ ସର୍ଵସଂପଦାମ୍
ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଶିବ ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରିବା ବର ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦର ସାକ୍ଷାତ୍ ଦାତା ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଚକାରେମଂ ଚ ଯାଗଂ ଚ ପୁରା ବାଣୋ ମହାବଲଃ । ନନ୍ଦୀ ପରଶୁରାମଶ୍ଚ ଭଲ୍ଲଶ୍ଚ ବଲିନାଂ ଵରଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ପ୍ରବଳ ବାଣ, ନନ୍ଦୀ, ପରଶୁରାମ ଓ ବଳଶାଳୀ ଭଲ୍ଲ—ଏମାନେ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ପୁରା ଦଦୌ ଧନୁରିଦଂ ଶିଵୋ ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରାଯ ଚ । ଯାଗେନ ଭୂତ୍ଵା ସିଦ୍ଧଃ ସ ଦଦୌ ବାଣାଯ ଧାର୍ମିକଃ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଶିବ ଏହି ଧନୁଷ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ; ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ସେ ଧର୍ମିକ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହା ବାଣଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
କୃତ୍ଵା ଯାଗଂ ମହାସିଦ୍ଧୋ ଦଦୌ ରାମାଯ ପୁଷ୍କରେ । ତୁଭ୍ଯଂ ଦଦୌ ପରଶୁରାମଃ କୃପଯା ଚ କୃପାନିଧିଃ
ଯଜ୍ଞ କରି ବଡ଼ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ସେ ପୁଷ୍କରରେ ରାମଙ୍କୁ ଏହା ଦେଇଥିଲେ; ପରଶୁରାମ, ଦୟାର ସାଗର, କୃପା କରି ତୁମକୁ ଏହା ଦେଇଥିଲେ।
ସହସ୍ରହସ୍ତପରିମିତଂ ଦୈର୍ଧ୍ଯେଽତିକଠିନଂ ନୃପ । ଦଶହସ୍ତପ୍ରଶସ୍ତଂ ଚ ଶଂକରେଚ୍ଛାଵିନିର୍ମିତମ୍
ହେ ରାଜା, ଏହି ଧନୁଷର ଲମ୍ବ ହଜାର ହସ୍ତ, ବହୁତ କଠିନ ଓ ଚଉଡ଼ି ଦଶ ହସ୍ତ; ଏହା ଶଂକରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ତିଆରି।
ପଶୁପତେଃ ପଶୁପତଂ ଯୁକ୍ତଯାନେନ ଦୁର୍ଵହମ୍ । ସର୍ଵେ ଭଙ୍କ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ତାଶ୍ଚ ଦେଵଂ ନାରାଯଣଂ ଵିନା
ପଶୁପତିଙ୍କର ଏହି ପାଶୁପତ ଧନୁଷ, ଯଥାଯଥ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଧରିବାକୁ ମୁଷ୍କିଲ; ନାରାୟଣ ଛାଡ଼ି ଆଉ କେହି ଏହା ଭାଙ୍ଗିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯାଗେ ଚ ଧନୁଷଃ ପୂଜାଂ ଶଂକରସ୍ଯ ତୁ ଶଂକରେ । କୁରୁ ଶୀଘ୍ରଂ ଶୁଭାର୍ଥଂ ଚ ସର୍ଵାନ୍କୁରୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣମ୍
ଯଜ୍ଞରେ ଧନୁଷ ଓ ଶଂକରଙ୍କର ପୂଜା କର; ଶୀଘ୍ର ଭଲ ପାଇଁ ଏହା କର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କର।