କଂସ ଉଵାଚ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ନିଶୀଥେ ଯୋ ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନୋ ହି ଭଯପ୍ରଦଃ । ନିବୋଧତ ବୁଧାଃ ସର୍ଵେ ବାନ୍ଧଵାଶ୍ଚ ପୁରୋହିତାଃ
କଂସ କହିଲେ: ମୁଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନ ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ଦେଖିଛି; ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବନ୍ଧୁ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ, ଏହା ଶୁଣ।
ବିଭ୍ରତୀ ରକ୍ତପୁଷ୍ପାଣାଂ ମାଲାଂ ସା ରକ୍ତଚନ୍ଦନମ୍ । ରକ୍ତାମ୍ବନଂ ଖଡ୍ଗତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଖର୍ପରଂ ଚ ଭଯଂକରମ୍
ସେ ଲୋକଟି ଲାଲ ଫୁଲର ମାଳା, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ, ଲାଲ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ; ତିକ୍ତି ତଳୱାର ଓ ଭୟଙ୍କର ଖୋପଡ଼ା ଧରିଥିଲେ।
ପ୍ରକୃତ୍ଯାଟ୍ଟାଟ୍ଟହାସଂ ଚ ଲୋଲଜିହ୍ଵା ଭଯଂକରୀ । ଅତୀଵ ଵୃଦ୍ଧା କୃଷ୍ଣାଙ୍ଗୀ ନଗରେ ମମ ନୃତ୍ଯତି
ସେ ସ୍ୱଭାବରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହସୁଥିଲେ, ଜିହ୍ବା ବାହାରେ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ବହୁତ ବୃଦ୍ଧା, କଳା ଦେହର, ମୋ ସହରରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ମୁକ୍ତକେଶୀ ଛିନ୍ନନାସା କୃଷ୍ଣା କୃଷ୍ଣାମ୍ବାରପ୍ରିଯା । ଵିଧଵା ସା ମହାଶୂଦ୍ରୀ ମାମାଲିଙ୍ଗିତୁମିଚ୍ଛତି
ଖୋଲା କେଶ, କଟା ନାକ, କଳା ରଙ୍ଗର, କଳା ପୋଶାକ ପସନ୍ଦ କରୁଥିବା, ସେ ବିଧବା ଓ ନିମ୍ନଜାତି ଜଣେ ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ମଲିନଂ ଚୈଲଖଣ୍ଡଂ ଚ ବିଭ୍ରତୀ ରୂକ୍ଷମୂର୍ଧଜାନ୍ । ଦଧତୀ ଚୂର୍ଣତିଲକଂ କପୋଲୈ ମମ ଵକ୍ଷସି
ମେଳା ଚିରା ଲଗାଇଥିଲେ, କଠିନ କେଶ ଥିଲା, ଗାଳରେ ଚୁରୁଣ ତିଳକ ଲଗାଇ, ଗାଳ ମୋ ଛାତିରେ ଦବାଇଥିଲେ।
କୃଷ୍ଣଵର୍ଣାନି ପକ୍ଵାନି ଚ୍ଛିନ୍ନଭିନ୍ନାନି ସତ୍ଯକ । ପତନ୍ତି କୃତ୍ଵା ଶବ୍ଦାଂଶ୍ଚ ଶଶ୍ଵତ୍ତାଲଫଲାନି ଚ
ହେ ସତ୍ୟକ, କଳା, ପକା, ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଓ ଫାଟିଥିବା ତାଳ ଫଳ ଆବାର ଆବାର ଝରିପଡ଼ୁଥିଲା, ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା।
କୁଚୈଲୋ ଵିକୃତାକାରୋ ମ୍ଲେଚ୍ଛୋ ହି ରୂକ୍ଷମୂର୍ଧଜଃ । ଦଦାତି ମହ୍ଯଂ ଭୂଷାଯାଂ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନକପର୍ଦକାନ୍
ମେଳା ଜାମା ପିନ୍ଧିଥିବା, ବିକୃତ ଆକୃତିର, ବିଦେଶୀ ଏବଂ କଠିନ କେଶ ଥିବା ଜଣେ ପୁରୁଷ ମୋତେ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଓ ଫାଟିଥିବା କପର୍ଦ୍ଦକ ଗହନା ଦେଲେ।
ମହାରୁଷ୍ଟା ଚ ଦିଵ୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ପତିପୁତ୍ରଵତୀ ସତୀ । ବଭଞ୍ଜ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭଂ ଚ ସାଽଭିଶପ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏକ ଦେବୀ ସ୍ତ୍ରୀ, ବହୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ, ପତି ଓ ପୁଅ ଥିବା, ପୁନିପୁନି ମୋତେ ଶାପ ଦେଇ, ଭରିଥିବା କୁମ୍ଭ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଅମ୍ଲାନାମୋଂଡୂମାଲାଂ ଚ ରକ୍ତଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତାମ୍ । ଦଦାତି ମଙ୍ଯଂ ଵିପ୍ରଶ୍ଚ ମହାରୁଷ୍ଟୋଽତିଶପ୍ଯ ଚ
ଏକ କ୍ରୁଧ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବହୁତ ଶାପ ଦେଇ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିବା ମୁଝିଆ ଦୂର୍ବା ମାଳା ମୋତେ ଦେଲେ।
କ୍ଷଣମଙ୍ଗାରଵୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ଭସ୍ମଵୃଷ୍ଟିଃ କ୍ଷଣଂ କ୍ଷଣମ୍ । କ୍ଷଣଂ କ୍ଷଣଂ ରକ୍ତଵୃଷ୍ଟିର୍ଭଵେଚ୍ଚ ନଗରେ ମମ
କେବେ କେବେ ଅଗ୍ନିକଣା ବର୍ଷା, କେବେ କେବେ ଛାର ବର୍ଷା, ଆଉ କେବେ କେବେ ରକ୍ତ ବର୍ଷା ମୋ ସହରରେ ହେଉଥିଲା।
ଵାନରଂ ଵାଯସଂ ଶ୍ଵାନଂ ଭଲ୍ଲୂକଂ ସୂକରଂ ଖରମ୍ । ପଶ୍ଯାମି ଵିକଟାକାରଂ ଶବ୍ଦଂ କୁର୍ଵନ୍ତମୁଲ୍ବଣମ୍
ମୁଁ ବାନର, କାଉ, କୁକୁର, ଭାଲୁ, ଶୁଅର, ଗଧା—ଅଜଗର ଆକୃତିରେ—ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ଦେଖିଲି।
ପଶ୍ଯାମି ଶୁଷ୍କକାଷ୍ଠାନାଂ ରାଶିମମ୍ଲାନକଜ୍ଜଲମ୍ । ଅରୁଣୋଦଯଵେଲାଯାଂ କପୀଂଶ୍ଚିନ୍ନନଖାନି ଚ
ମୁଁ ଶୁଖିଲା କାଠର ଢେର, କଳା ଓ ମୁଝିଆ, ଏବଂ ଉଷାକାଳରେ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ନଖ ଥିବା ବାନର ଦେଖିଲି।
ପୀତଵସ୍ତ୍ରପରିଧାନା ଶୁକ୍ଲଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତା । ବିଭ୍ରତୀ ମାଲତୀମାଲାଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତା
ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିବା, ମାଲତୀ ମାଳା ଓ ରତ୍ନ ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ,
କ୍ରୀଡାକମଲହସ୍ତା ସା ସିନ୍ଦୂରବିନ୍ଦୁଶୋଭିତା । କୃତ୍ଵାଽଭିଶାପଂ ମାଂ ରୁଷଟା ଯାତି ମନ୍ମନ୍ଦିରାତ୍ସତୀ
ଖେଳିବା ପାଇଁ କମଳ ହାତରେ ଧରିଥିଲେ, ସିନ୍ଦୂର ବିନ୍ଦୁ ଲଗାଇଥିଲେ, କ୍ରୋଧରେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇ, ସେ ସତୀ ମୋ ରାଜମହଳରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ପାଶହସ୍ତାଂଶ୍ଚ ପୁରୁଷାନ୍ମୁକ୍ତକେଶାନ୍ଭଯଂକରାନ୍ । ଅତିରୂକ୍ଷାଂଶ୍ଚ ପଶ୍ଯାମି ଵିଶାତୋ ନଗରଂ ମମ
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, କିଛି ପୁରୁଷ ହାତରେ ଦାଉଡ଼ିଆ ନେଇଛନ୍ତି, ଚୁଲି ଖୋଲା, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ବହୁତ କଠୋର ଓ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଭାବରେ ମୋ ସହରକୁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି।
ନଗ୍ନନାରୀ ସୁକ୍ତକେଶୀ ନୃତ୍ଯନ୍ତୀ ଚ ଗୃହେ ଗୃହେ । ଅତୀଵ ଵିକୃତାକାରାଂ ପଶ୍ଯାମି ସସ୍ମିତାଂ ସଦା
ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଦେଖୁଛି, ଘରେ ଘରେ ନଗ୍ନା ମହିଳାମାନେ ଖୋଲା ଚୁଲିରେ ନାଚୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବହୁତ ବିକୃତ ଆକୃତିରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ହସୁଛନ୍ତି।
ଛିନ୍ନନାସା ଚ ଵିଧଵା ମହାଶୂଦ୍ରୀ ଦିଗମ୍ବରା । ସା ତୈଲାଭ୍ଯଙ୍ଗିତଂ ମାଂ ଚ କରୋତ୍ଯତିଭଯଂକରୀ
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଏକ ବିଧବା ମହାଶୂଦ୍ରା ନଗ୍ନା ଓ ନାକ କଟା, ସେ ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ମୋ ଗାଁକୁ ତେଲ ଲଗାଉଛି।
ନିର୍ଵାଣାଙ୍ଗାରଯୁକ୍ତାଶ୍ଚ ଭସ୍ମବୂର୍ଣା ଦିଗମ୍ବରା । ଅତିପ୍ରଭାତସମଯେ ଚିତ୍ରାଃ ପଶ୍ଯାମି ସସ୍ମିତାଃ
ଅତି ପ୍ରଭାତବେଳେ, ମୁଁ ଦେଖୁଛି, କିଛି ଅଜଣା ମଣିଷ ହସୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶରୀରରେ ଛାର ଲଗାଇଛନ୍ତି, ନଗ୍ନ ଓ ନିର୍ବାପିତ ଅଙ୍ଗାର ଚିହ୍ନ ଥିବା।
ପଶ୍ଯାମି ଚ ଵିଵାହଂ ଚ ନୃତ୍ଯଗୀତମନୋହରମ୍ । ରକ୍ତଵସ୍ତ୍ରପରୀଧାନାନ୍ପୁରିଷାନ୍ରକ୍ତମୀର୍ଧଜାନ୍
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ସହର ଭରି ଏକ ବିବାହ ଉତ୍ସବ ଚାଲିଛି, ମନୋହର ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତ ହେଉଛି, ଲୋକମାନେ ଲାଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଚୁଲି ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗାଯାଇଛି।
ରକ୍ତଂ ଵମନ୍ତଂ ପୁରୁଷଂ ନୃତ୍ଯନ୍ତଂ ନଗ୍ନମୁଲ୍ବଣମ୍ । ଧାଵନ୍ତଂ ଚ ଶଯାନଂ ଚ ପଶ୍ଯାମି ସସ୍ମିତଂ ସଦା
ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଦେଖୁଛି, ଏକ ନଗ୍ନ ଓ ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷ ରକ୍ତ ବାନ୍ତି ଦେଉଛି, ନାଚୁଛି, ଦୌଡ଼ୁଛି, ଏବଂ ଶୋଇ ରହୁଛି, ସେ ସବୁବେଳେ ହସୁଛି।
ରାହୁଗ୍ରସ୍ତଂ ଚ ଗଗନେ ମଣ୍ଡଲଂ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯଯୌଃ । ଏକକାଲେଚ ପଶ୍ଯାମି ସର୍ଵଗ୍ରାସଂ ଚ ବାନ୍ଧଵାଃ
ମୁଁ ଏକେ ସମୟରେ ଦେଖୁଛି, ଆକାଶରେ ରାହୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଗିଳିଯାଉଛି, ଏବଂ ମୋ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି।
ଉଲ୍କାପାତଂ ଧୂମକେତୁଂ ଭୂକମ୍ପଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଵିପ୍ଲଵମ୍ । ଝଞ୍ଝାଵାତଂ ମହୋତ୍ପାତଂ ପଶ୍ଯାମି ଚ ପୁରୋହିତ
ହେ ପୁରୋହିତ, ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଉଲ୍କା ପଡ଼ୁଛି, ଧୂମକେତୁ ଦେଖାଯାଉଛି, ଭୂମିକମ୍ପ ହେଉଛି, ଦେଶ ଭଙ୍ଗ ହେଉଛି, ଭୟଙ୍କର ପବନ ବହୁଛି ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଅପଦା ଘଟୁଛି।
ଵାଯୁନା ଘୂର୍ଣମାନାଂଶ୍ଚ ଚ୍ଛିନ୍ନସ୍କନ୍ଧାନ୍ମହୀରୁହାନ୍ । ପତିତାନ୍ପର୍ଵତାଶ୍ଚୈଵ ପଶ୍ଯାମି ପୃଥିଵୀତଲେ
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ବାୟୁରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଥିବା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଗଛମାନେ, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା ପାହାଡ଼ମାନେ।
ପୁରୁଷଂ ଛିନ୍ନଶିରସଂ ରୃତ୍ଯନ୍ତଂ ନଗ୍ନମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍ । ମୁଣ୍ଡମାଲାକରଂ ଘୋରଂ ପଶ୍ଯାମି ଚ ଗୃହେ ଗୃହେ
ଘରେ ଘରେ ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଏକ ନଗ୍ନ ଓ ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷ ମୁଣ୍ଡ କଟା ଅବସ୍ଥାରେ ନାଚୁଛି, ମୁଣ୍ଡମାଳା ପିନ୍ଧିଛି।
ଦଗ୍ଥଂ ସର୍ଵାଶ୍ରମଂ ଭକ୍ମପୂର୍ଣମଙ୍ଗାରସଂକୁଲମ୍ । ହାହାକାରଂ ଚ କୁର୍ଵନ୍ତଂ ସର୍ଵଂ ପଶ୍ଯାମି ସର୍ଵତଃ
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ଜଳିଯାଇଛି, ଛାର ଓ ଅଙ୍ଗାରରେ ଭରିଯାଇଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କେବଳ କନ୍ଦନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଛି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜା ସ ଵିରରାମ ସଭାତଲେ । ଦୃଷଦ୍ଵା (ଶ୍ରୃତ୍ଵା) ସ୍ଵପ୍ତଂ ବାନ୍ଧଵାଶ୍ଚ ନ ତମୁକ୍ତ୍ଵାନିଶଶ୍ଵସୁଃ
ଏଭଳି କହି ରାଜା ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଚୁପ୍ ହୋଇଗଲେ; ତାଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଶୁଣି ଆତ୍ମୀୟମାନେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, କେବଳ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ।
ଜହାର ଚେତନାଂ ସଦ୍ଯଃ ସତ୍ଯକଶ୍ଚ ପୁରୋହିତଃ । ମତ୍ଵା ଵିନାଶଂ କଂସସ୍ଯ ଯଜମାନସ୍ଯ ନାରଦ
ଏହା ଶୁଣି ସତ୍ୟକ ପୁରୋହିତ ତୁରନ୍ତ ହୁସ୍ତି ହରାଇଦେଲେ, ହେ ନାରଦ, କାଂସର ବିନାଶ ନିଶ୍ଚିତ ବୋଲି ଭାବି।
ରୁରୋଦ ନାରୀଵର୍ଗଶ୍ଚ ପିତା ମାତା ଚ ଶୋକତଃ । ମେନେ ଵିନାଶକାଲଂ ଚ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ଵଯମୁପସ୍ଥିତମ୍
ମହିଳାମାନେ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ପିତା ଓ ମାତା ଶୋକରେ ଡୁବିଗଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଭାବିଲେ ବିନାଶର ସମୟ ଏବେ ଆସିଗଲା।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo କଂସଦୁଃଖପ୍ନ- କଥନଂ ନାମ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡରେ ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାଂସଙ୍କ ଦୁଃଖଦ ସ୍ୱପ୍ନ କଥନ ନାମକ ତିରିଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସର୍ଵ କୃତ୍ଵା ପରାମର୍ଶଂ ସତ୍ଯକଶ୍ଚ ପୁରୋହିତଃ । ବୁଦ୍ଧିମାଞ୍ଛୁକ୍ରଶିଷ୍ଯଶ୍ଚ ତମୁଵାଚ ହିତଂ ମୁନେ
ଏବେ ଚଉଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ସମସ୍ତ କଥା ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୋହିତ ସତ୍ୟକ, ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଉପକାରୀ କଥା କହିଲେ।