ରୁତୋଦୋଚ୍ଚୈର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଚାପି ନାରଦ । ଵାନରା ରୁରୁଦୁଃ ସର୍ଵେ ସହବଲପରାକ୍ରମାଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ନାରଦ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବଳଶାଳୀ ବାନରମାନେ ମିଶିକରି କାନ୍ଦିଲେ।
ନିବଧ୍ଯ ସେତୁଂ ଲଙ୍କାଂ ଚ ପ୍ରଯଯୌ ରଘୁନନ୍ଦନଃ । ସସୈନ୍ଯଃ ସାନୁଜଃ ଶୀଘ୍ରଂ ସଂନଦ୍ଧଶ୍ଚାପି ନାରଦ
ସେତୁ ବନ୍ଧି, ରଘୁନନ୍ଦନ ତାଙ୍କର ସେନା ଓ ଭାଇ ସହ ଶୀଘ୍ର ଲଙ୍କାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜ ହୋଇ, ନାରଦ।
ନିହତ୍ଯ ରାଵଣଂ ରାମୋ ରଣଂ କୃତ୍ଵା ସବାନ୍ଧଵମ୍ । ଚକାର ମୋକ୍ଷଣଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସିତାଯଶ୍ଚ ଶୁଭେକ୍ଷଣେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ରାମ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟି ସୀତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।
କୃତ୍ଵା ପୁଷ୍ପକଯାନେନ ସୀତାଂ ସତ୍ଯପରାଯଣାମ୍ । ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ପ୍ରଯଯୌ ଶୀଘ୍ରଂ କ୍ରୀଡାକୌତୁକମଙ୍ଗଲୈଃ
ପରେ, ସତ୍ୟପରାୟଣୀ ସୀତାଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ବସାଇ, ସେ ଖେଳ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ ଉତ୍ସବ ମଧ୍ୟରେ ଶୀଘ୍ର ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଗଲେ।
କ୍ରୀଡାଂ ଚକାର ଭଗଵାନ୍ ସୀତାଂ କୃତ୍ଵା ଚ ଵକ୍ଷସି । ଵିଜହୌ ଵିରହଜ୍ଵାଲାଂ ସୀତା ରାମଶ୍ଚ ତତ୍କ୍ଷଣମ୍
ଭଗବାନ ସୀତାଙ୍କୁ ଅଂକରେ ଧରି ଖେଳ କରିଲେ; ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସୀତା ଓ ରାମ ବିରହର ଜ୍ୱାଳାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସପ୍ତଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରୋ ରାମୋ ବଭୂଵ ପୃଥିଵୀତଲେ । ବଭୂଵ ନିଖିଲା ପୃଥ୍ଵୀ ଆଧିଵ୍ଯାଧିଵିଵର୍ଜିତା
ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଏଶ୍ୱର ହୋଇ ରାମ ପୃଥିବୀରେ ରହିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା।
ବଭୂଵତୂ ରାମପୁତ୍ରୌ ଧାର୍ମିକୌ ଚ କୁଶୀଲଵୌ । ତଯୋଶ୍ଚ ପୁତ୍ରୈଃ ପୌତ୍ରେଶ୍ଚ ସୂର୍ଯଵଂଶୋଦ୍ଭଵା ନୃପାଃ
ଏଭଳି ଧାର୍ମିକ ଦୁଇ ଝିଅ ରାମଙ୍କ ପୁଅ କୁଶ ଓ ଲବ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ରାଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଇତି ତେ କଥିତଂ ଵତ୍ସ ଶ୍ରୀରାମଚରିତଂ ଶୁଭମ୍ । ସୁଖଦଂ ମୋକ୍ଷଦଂ ସାରଂ ପାରପୋତଂ ଭଵାର୍ଣଵେ
ଏଭଳି, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କର ଶୁଭ ଚରିତ୍ର କହିଲି—ଏହା ସୁଖ ଦେଇଥାଏ, ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ସାର ଅଟୁଟ ଅଛି, ଏହା ଭବସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ନୌକା ସମାନ।
ଅଥ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମୋଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଅଥ କଂସୋ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯୈଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନମେଵ ଚ । ସମୁଦ୍ଵିଗ୍ନୋ ମହାଭୀତୋ ନିରାହାରୋ ନିରୁତ୍ସୁକଃ
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ତାପରେ କଂସ ଏଭଳି ଭାବି, ଏକ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖି, ଭୟ ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ଭରିଗଲା, ଖାଇବାର ଇଚ୍ଛା ହରାଇଲା, ମନରେ କୌଣସି ଉତ୍ସାହ ରହିଲା ନାହିଁ।
ପୁତ୍ରଂ ମିତ୍ରଂ ବନ୍ଧୁଗଣଂ ବାନ୍ଧଵଂ ଚ ପୁରୋହିତମ୍ । ସମାନୀଯ ସଭାମଧ୍ଯେ ତାନୁଵାଚ ସୁଦୁଃଖିତଃ
ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅ, ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟ, ସମ୍ପର୍କୀୟ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଡାକି, ସଭା ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ।
କଂସ ଉଵାଚ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ନିଶୀଥେ ଯୋ ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନୋ ହି ଭଯପ୍ରଦଃ । ନିବୋଧତ ବୁଧାଃ ସର୍ଵେ ବାନ୍ଧଵାଶ୍ଚ ପୁରୋହିତାଃ
କଂସ କହିଲେ: ମୁଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନ ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ଦେଖିଛି; ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବନ୍ଧୁ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ, ଏହା ଶୁଣ।
ବିଭ୍ରତୀ ରକ୍ତପୁଷ୍ପାଣାଂ ମାଲାଂ ସା ରକ୍ତଚନ୍ଦନମ୍ । ରକ୍ତାମ୍ବନଂ ଖଡ୍ଗତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଖର୍ପରଂ ଚ ଭଯଂକରମ୍
ସେ ଲୋକଟି ଲାଲ ଫୁଲର ମାଳା, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ, ଲାଲ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ; ତିକ୍ତି ତଳୱାର ଓ ଭୟଙ୍କର ଖୋପଡ଼ା ଧରିଥିଲେ।
ପ୍ରକୃତ୍ଯାଟ୍ଟାଟ୍ଟହାସଂ ଚ ଲୋଲଜିହ୍ଵା ଭଯଂକରୀ । ଅତୀଵ ଵୃଦ୍ଧା କୃଷ୍ଣାଙ୍ଗୀ ନଗରେ ମମ ନୃତ୍ଯତି
ସେ ସ୍ୱଭାବରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହସୁଥିଲେ, ଜିହ୍ବା ବାହାରେ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ବହୁତ ବୃଦ୍ଧା, କଳା ଦେହର, ମୋ ସହରରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ମୁକ୍ତକେଶୀ ଛିନ୍ନନାସା କୃଷ୍ଣା କୃଷ୍ଣାମ୍ବାରପ୍ରିଯା । ଵିଧଵା ସା ମହାଶୂଦ୍ରୀ ମାମାଲିଙ୍ଗିତୁମିଚ୍ଛତି
ଖୋଲା କେଶ, କଟା ନାକ, କଳା ରଙ୍ଗର, କଳା ପୋଶାକ ପସନ୍ଦ କରୁଥିବା, ସେ ବିଧବା ଓ ନିମ୍ନଜାତି ଜଣେ ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ମଲିନଂ ଚୈଲଖଣ୍ଡଂ ଚ ବିଭ୍ରତୀ ରୂକ୍ଷମୂର୍ଧଜାନ୍ । ଦଧତୀ ଚୂର୍ଣତିଲକଂ କପୋଲୈ ମମ ଵକ୍ଷସି
ମେଳା ଚିରା ଲଗାଇଥିଲେ, କଠିନ କେଶ ଥିଲା, ଗାଳରେ ଚୁରୁଣ ତିଳକ ଲଗାଇ, ଗାଳ ମୋ ଛାତିରେ ଦବାଇଥିଲେ।
କୃଷ୍ଣଵର୍ଣାନି ପକ୍ଵାନି ଚ୍ଛିନ୍ନଭିନ୍ନାନି ସତ୍ଯକ । ପତନ୍ତି କୃତ୍ଵା ଶବ୍ଦାଂଶ୍ଚ ଶଶ୍ଵତ୍ତାଲଫଲାନି ଚ
ହେ ସତ୍ୟକ, କଳା, ପକା, ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଓ ଫାଟିଥିବା ତାଳ ଫଳ ଆବାର ଆବାର ଝରିପଡ଼ୁଥିଲା, ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା।
କୁଚୈଲୋ ଵିକୃତାକାରୋ ମ୍ଲେଚ୍ଛୋ ହି ରୂକ୍ଷମୂର୍ଧଜଃ । ଦଦାତି ମହ୍ଯଂ ଭୂଷାଯାଂ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନକପର୍ଦକାନ୍
ମେଳା ଜାମା ପିନ୍ଧିଥିବା, ବିକୃତ ଆକୃତିର, ବିଦେଶୀ ଏବଂ କଠିନ କେଶ ଥିବା ଜଣେ ପୁରୁଷ ମୋତେ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଓ ଫାଟିଥିବା କପର୍ଦ୍ଦକ ଗହନା ଦେଲେ।
ମହାରୁଷ୍ଟା ଚ ଦିଵ୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ପତିପୁତ୍ରଵତୀ ସତୀ । ବଭଞ୍ଜ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭଂ ଚ ସାଽଭିଶପ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏକ ଦେବୀ ସ୍ତ୍ରୀ, ବହୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ, ପତି ଓ ପୁଅ ଥିବା, ପୁନିପୁନି ମୋତେ ଶାପ ଦେଇ, ଭରିଥିବା କୁମ୍ଭ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଅମ୍ଲାନାମୋଂଡୂମାଲାଂ ଚ ରକ୍ତଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତାମ୍ । ଦଦାତି ମଙ୍ଯଂ ଵିପ୍ରଶ୍ଚ ମହାରୁଷ୍ଟୋଽତିଶପ୍ଯ ଚ
ଏକ କ୍ରୁଧ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବହୁତ ଶାପ ଦେଇ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିବା ମୁଝିଆ ଦୂର୍ବା ମାଳା ମୋତେ ଦେଲେ।
କ୍ଷଣମଙ୍ଗାରଵୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ଭସ୍ମଵୃଷ୍ଟିଃ କ୍ଷଣଂ କ୍ଷଣମ୍ । କ୍ଷଣଂ କ୍ଷଣଂ ରକ୍ତଵୃଷ୍ଟିର୍ଭଵେଚ୍ଚ ନଗରେ ମମ
କେବେ କେବେ ଅଗ୍ନିକଣା ବର୍ଷା, କେବେ କେବେ ଛାର ବର୍ଷା, ଆଉ କେବେ କେବେ ରକ୍ତ ବର୍ଷା ମୋ ସହରରେ ହେଉଥିଲା।
ଵାନରଂ ଵାଯସଂ ଶ୍ଵାନଂ ଭଲ୍ଲୂକଂ ସୂକରଂ ଖରମ୍ । ପଶ୍ଯାମି ଵିକଟାକାରଂ ଶବ୍ଦଂ କୁର୍ଵନ୍ତମୁଲ୍ବଣମ୍
ମୁଁ ବାନର, କାଉ, କୁକୁର, ଭାଲୁ, ଶୁଅର, ଗଧା—ଅଜଗର ଆକୃତିରେ—ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ଦେଖିଲି।
ପଶ୍ଯାମି ଶୁଷ୍କକାଷ୍ଠାନାଂ ରାଶିମମ୍ଲାନକଜ୍ଜଲମ୍ । ଅରୁଣୋଦଯଵେଲାଯାଂ କପୀଂଶ୍ଚିନ୍ନନଖାନି ଚ
ମୁଁ ଶୁଖିଲା କାଠର ଢେର, କଳା ଓ ମୁଝିଆ, ଏବଂ ଉଷାକାଳରେ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ନଖ ଥିବା ବାନର ଦେଖିଲି।
ପୀତଵସ୍ତ୍ରପରିଧାନା ଶୁକ୍ଲଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତା । ବିଭ୍ରତୀ ମାଲତୀମାଲାଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତା
ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିବା, ମାଲତୀ ମାଳା ଓ ରତ୍ନ ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ,
କ୍ରୀଡାକମଲହସ୍ତା ସା ସିନ୍ଦୂରବିନ୍ଦୁଶୋଭିତା । କୃତ୍ଵାଽଭିଶାପଂ ମାଂ ରୁଷଟା ଯାତି ମନ୍ମନ୍ଦିରାତ୍ସତୀ
ଖେଳିବା ପାଇଁ କମଳ ହାତରେ ଧରିଥିଲେ, ସିନ୍ଦୂର ବିନ୍ଦୁ ଲଗାଇଥିଲେ, କ୍ରୋଧରେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇ, ସେ ସତୀ ମୋ ରାଜମହଳରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ପାଶହସ୍ତାଂଶ୍ଚ ପୁରୁଷାନ୍ମୁକ୍ତକେଶାନ୍ଭଯଂକରାନ୍ । ଅତିରୂକ୍ଷାଂଶ୍ଚ ପଶ୍ଯାମି ଵିଶାତୋ ନଗରଂ ମମ
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, କିଛି ପୁରୁଷ ହାତରେ ଦାଉଡ଼ିଆ ନେଇଛନ୍ତି, ଚୁଲି ଖୋଲା, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ବହୁତ କଠୋର ଓ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଭାବରେ ମୋ ସହରକୁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି।
ନଗ୍ନନାରୀ ସୁକ୍ତକେଶୀ ନୃତ୍ଯନ୍ତୀ ଚ ଗୃହେ ଗୃହେ । ଅତୀଵ ଵିକୃତାକାରାଂ ପଶ୍ଯାମି ସସ୍ମିତାଂ ସଦା
ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଦେଖୁଛି, ଘରେ ଘରେ ନଗ୍ନା ମହିଳାମାନେ ଖୋଲା ଚୁଲିରେ ନାଚୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବହୁତ ବିକୃତ ଆକୃତିରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ହସୁଛନ୍ତି।
ଛିନ୍ନନାସା ଚ ଵିଧଵା ମହାଶୂଦ୍ରୀ ଦିଗମ୍ବରା । ସା ତୈଲାଭ୍ଯଙ୍ଗିତଂ ମାଂ ଚ କରୋତ୍ଯତିଭଯଂକରୀ
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଏକ ବିଧବା ମହାଶୂଦ୍ରା ନଗ୍ନା ଓ ନାକ କଟା, ସେ ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ମୋ ଗାଁକୁ ତେଲ ଲଗାଉଛି।
ନିର୍ଵାଣାଙ୍ଗାରଯୁକ୍ତାଶ୍ଚ ଭସ୍ମବୂର୍ଣା ଦିଗମ୍ବରା । ଅତିପ୍ରଭାତସମଯେ ଚିତ୍ରାଃ ପଶ୍ଯାମି ସସ୍ମିତାଃ
ଅତି ପ୍ରଭାତବେଳେ, ମୁଁ ଦେଖୁଛି, କିଛି ଅଜଣା ମଣିଷ ହସୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶରୀରରେ ଛାର ଲଗାଇଛନ୍ତି, ନଗ୍ନ ଓ ନିର୍ବାପିତ ଅଙ୍ଗାର ଚିହ୍ନ ଥିବା।
ପଶ୍ଯାମି ଚ ଵିଵାହଂ ଚ ନୃତ୍ଯଗୀତମନୋହରମ୍ । ରକ୍ତଵସ୍ତ୍ରପରୀଧାନାନ୍ପୁରିଷାନ୍ରକ୍ତମୀର୍ଧଜାନ୍
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ସହର ଭରି ଏକ ବିବାହ ଉତ୍ସବ ଚାଲିଛି, ମନୋହର ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତ ହେଉଛି, ଲୋକମାନେ ଲାଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଚୁଲି ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗାଯାଇଛି।
ରକ୍ତଂ ଵମନ୍ତଂ ପୁରୁଷଂ ନୃତ୍ଯନ୍ତଂ ନଗ୍ନମୁଲ୍ବଣମ୍ । ଧାଵନ୍ତଂ ଚ ଶଯାନଂ ଚ ପଶ୍ଯାମି ସସ୍ମିତଂ ସଦା
ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଦେଖୁଛି, ଏକ ନଗ୍ନ ଓ ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷ ରକ୍ତ ବାନ୍ତି ଦେଉଛି, ନାଚୁଛି, ଦୌଡ଼ୁଛି, ଏବଂ ଶୋଇ ରହୁଛି, ସେ ସବୁବେଳେ ହସୁଛି।