ପ୍ରାପ୍ଯ ମଙ୍ଗଲଵାର୍ତାଂ ଚ ମତ୍ତୋ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ । ଗମ୍ଭୀରଂ ସାଗରଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ସୋଽଚିରେଣାଽଽଗମିଷ୍ଯତି
ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ପାଇ ରାଜୀବନୟନ ରାମ ଶୀଘ୍ର ସାଗର ବନ୍ଧି ଏଠାକୁ ଆସିବେ ।
ନିହତ୍ଯ ରାଵଣଂ ପାପଂ ସପୁତ୍ରଂ ଚ ସବାନ୍ଧଵମ୍ । କରିଷ୍ଯତ୍ଯଚିରେଣୈଵ ହେ ମାତସ୍ତଵ ମୋକ୍ଷଣମ୍
ପାପୀ ରାବଣ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ମାରି, ମାଆ, ତୁମ ମୁକ୍ତି ଶୀଘ୍ର କରିବେ ।
ଅଦ୍ଯ ରତ୍ନମଯୀଂ ଲଙ୍କାଂ ନିଃଶଙ୍କସ୍ତ୍ଵତପ୍ରସାଦତଃ । ଭସ୍ମୀଭୂତାଂ କରିଷ୍ଯାମି ମାତଃ ପଶ୍ଯ ଚ ସସ୍ମିତମ୍
ମାଆ, ତୁମ ଦୟାରେ ଆଜି ଭୟ ଛାଡି ରତ୍ନମୟ ଲଙ୍କାକୁ ଆଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ କରିଦେବି । ହସି ଏହା ଦେଖ ।
ମର୍କଟୀଡିମ୍ଭତୁଲ୍ଯାଂ ଚ ଲଙ୍କାଂ ପଶ୍ଯାମି ସୁଵ୍ରତେ । ମୂତ୍ରତୁଲ୍ଯଂ ସମୁଦ୍ରଂ ଚ ଶରାଵମିଵ ଭୂତଲମ୍
ସୁବ୍ରତେ, ମୁଁ ଲଙ୍କାକୁ ବନରାଜ ଖେଳାଘର ପରି ଦେଖୁଛି, ସାଗରକୁ ମୁତ୍ର ପରି ଏବଂ ଭୂମିକୁ ଏକ ଥାଳି ପରି ଦେଖୁଛି ।
ପିପୀଲିକାସଂଘମିଵ ସସୈନ୍ଯଂ ରାଵଣଂ ତଥା । ସଂହର୍ତୁଂ ଚ ସମର୍ଥୋଂଽହଂ ମୁହୂର୍ତାର୍ଧେନ ଲୀଲଯା
ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କର ସେନା ମୋ ପାଖରେ ପିଲାମାଛି ଦଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି । ମୁଁ ଅଧା ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଖେଳି ଖେଳି ସେମାନେଁକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବି ।
ରାମପ୍ରତିଜ୍ଞାରକ୍ଷାର୍ଥଂ ନ ହନିଷ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵ ମହାଭାଗେ ତ୍ଯଜ ଭୀତିଂ ମଦୀଶ୍ଵରି
କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏବେ ସେମାନେଁକୁ ମୁଁ ମାରିବି ନାହିଁ । ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଶାନ୍ତ ରୁହ, ମୋ ଇଶ୍ୱରୀ, ଭୟ ଛାଡ଼ ।
ପାନରସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରୁରୋଦୋଚ୍ଚୈର୍ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଭୀତା ରାମପତିଵ୍ରତା
ବନରାଜଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସୀତା ପୁନିପୁନି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ । ଭୟଭୀତ ରାମଙ୍କ ପତିପରାୟଣା ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ସୀତୋଵାଚ ଅଯେ ଜୀଵତି ମେ ରାମୋ ମଚ୍ଛୋକାର୍ଣଵଦାରୁଣାତ୍
ସୀତା କହିଲେ — ହାଁ, ମୋର ଏତେ ଦୁଃଖର ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ମୋର ରାମ କିଏଁ ଆଜି ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି?
ଅପି ମେ କୁଶଲୀ ନାଥଃ କୌସଲ୍ଯାନନ୍ଦନଃ ପ୍ରଭୁ । କୀଦୃଶଶ୍ଚ କୃଶାଙ୍ଗଶ୍ଚ ଜାନକୀଜୀଵନୋଽଧୁନା
ମୋ ପ୍ରଭୁ, କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି? ସେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି? ଜାନକୀଙ୍କର ଜୀବନ ହୋଇଥିବା ସେ, ଏବେ କି ଦୁବଳ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି କି?
କିମାହାରଶ୍ଚ କିଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ମମ ପ୍ରଣାଧିକଃ ପ୍ରିଯଃ । ଅପି ପାରେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ସତ୍ଯଂ ସୀତାପତିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ମୋର ପ୍ରାଣଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରିୟ, ସେ କ'ଣ ଖାଉଛନ୍ତି, କ'ଣ ଖାଇ ସେ ଜୀବନ ଚାଲାଉଛନ୍ତି? ସତ୍ୟ କି, ସୀତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ସେ ନିଜେ ସମୁଦ୍ର ପାରେ ଅଛନ୍ତି?
ଅପି ସତ୍ଯଂ କ ସଂନଦ୍ଧୋ ନ ଶୋକେନ ହତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଅପି ସ୍ମରତି ମାଂ ପାପାଂ ସ୍ଵାମିନୋ ଦୁଃଖରୂପିଣୀମ୍
ସତ୍ୟ କି, ପ୍ରଭୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ଅଛନ୍ତି, ଶୋକରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇନାହାନ୍ତି? ସେ ମୋତେ, ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା ଏହି ପାପିନୀକୁ, ମନେ ପକାନ୍ତି କି?
ମଦର୍ଥେ କତି ଦୁଃଖଂ ଵା ସଂପ୍ରାପ ସ ମଦୀଶ୍ଵରଃ । ହାରୋ ନାଽଽରୋର୍ପିତଃ କଣ୍ଠେ ପୁରା ଵ୍ଯଵହିତୋ ରତୌ
ମୋ ପାଇଁ, ମୋର ପ୍ରଭୁ କେତେ ଦୁଃଖ ସହିଛନ୍ତି? ଯେ ହାର ପୂର୍ବେ ମୋ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧାଯାଇଥିଲା, ସେ ଏବେ ଆଲଗା ପଡ଼ିଛି, ଯେଉଁଠାରୁ ଆମର ମିଳନ ଭଙ୍ଗିଯାଇଛି।
ଅଧୁନୈଵାଽଽଵଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ସମୁଦ୍ରଃ ଶତଯୋଜନଃ । ଅପି ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ତଂ ରାମଂ କରୁଣାସାଗରଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଏବେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଶତ ଯୋଜନ ସମୁଦ୍ର ଅଛି। ମୁଁ କି ପୁଣି ସେ କରୁଣାସାଗର ପ୍ରଭୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି?
କାନ୍ତଂ ଶାନ୍ତଂ ନିତାନ୍ତଂ ଚ ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ଧର୍ମକର୍ମଣି । ଅପି ସେଵାଂ କରିଷ୍ଯାମି ପାଦପଦ୍ମେ ପୁନଃ ପ୍ରଭୋଃ
ମୋ ପ୍ରିୟ, ଶାନ୍ତ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ମୁଁ କି ପୁଣିଥରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ସେବା କରିପାରିବି?
ପତିସେଵାଵିହୀନାଯା ମୂଢାଯା ଜୀଵନଂ ଦୃଥା । ଅପି ମେ ଧର୍ମପୁତ୍ରଶ୍ଚ ସତ୍ଯଂ ଜୀଵତି ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ପତିସେବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ଏହି ମୂଢ଼ା ପାଇଁ ଜୀବନ ଅର୍ଥହୀନ। ସତ୍ୟ କି, ମୋର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦେବର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏଉଁ ଅଛନ୍ତି?
ମଚ୍ଛୋକସାଗରେ ମଗ୍ନୋ ଭଗ୍ନଦର୍ପୋ ମଯା ଵିନା । ଵୀରାଣାଂ ପ୍ରଵରୋ ଧର୍ମୀ ଦେଵକଲ୍ପଶ୍ଚ ଦେଵରଃ
ମୋ ଶୋକର ସାଗରରେ ବୁଡ଼ିଥିବା, ମୋ ବିନା ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗିଯାଇଥିବା, ସେ ସମସ୍ତ ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଦେବତାସମାନ ମୋ ଦେବର—
ଅପି ସତ୍ଯଂ ସସଂନ୍ନଦ୍ଧୋ ସତ୍ପ୍ରଭୋରନୁଜଃ ସଦା । ଅପି ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ସତ୍ଯଂ ତଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଧର୍ମଲକ୍ଷଣମ୍
ସତ୍ୟ କି, ସେ ସଦା ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ଅଛନ୍ତି? ମୁଁ କି ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ ଧର୍ମର ଚିହ୍ନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପୁଣି ଦେଖିପାରିବି?
ଇତ୍ଯେଵଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ତରଂ ଶୁଭମ୍ । ଭସ୍ମୀଭୂତାଂ ଚ ତାଂ ଲଙ୍କାଂ ଚକାର ଲୀଲଯା ମୁନେ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଭଲ ଉତ୍ତର ଦେଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର ବାନର ଖେଳରେ ଲଙ୍କାକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ, ମୁନି।
ପୁନଃ ପ୍ରବୋଧଂ ତସ୍ଯୈ ଚ ଦତ୍ତଵା ଵାଯୁସୁତଃ କପିଃ । ପ୍ରଯଯୌ ଲୀଲଯା ଵେଗାଦ୍ଯତ୍ର ରାଜୀଵଲୋଚନଃ
ପୁଣିଥରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ବାନର ସୀତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଖେଳ କରି, ପଦ୍ମନୟନ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସର୍ଵଂ ତତ୍କଥାଯାମାସ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ମାତୁରେଵ ଚ । ସୀତାମଙ୍ଗଲଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମୋ ରୁରୋଦ ଚ
ସେ ସମସ୍ତ କଥା ରାମଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କର ମାତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ସମସ୍ତ ଘଟଣା। ସୀତାଙ୍କର ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ରାମ କାନ୍ଦିପକାଇଲେ।
ରୁତୋଦୋଚ୍ଚୈର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଚାପି ନାରଦ । ଵାନରା ରୁରୁଦୁଃ ସର୍ଵେ ସହବଲପରାକ୍ରମାଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ନାରଦ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବଳଶାଳୀ ବାନରମାନେ ମିଶିକରି କାନ୍ଦିଲେ।
ନିବଧ୍ଯ ସେତୁଂ ଲଙ୍କାଂ ଚ ପ୍ରଯଯୌ ରଘୁନନ୍ଦନଃ । ସସୈନ୍ଯଃ ସାନୁଜଃ ଶୀଘ୍ରଂ ସଂନଦ୍ଧଶ୍ଚାପି ନାରଦ
ସେତୁ ବନ୍ଧି, ରଘୁନନ୍ଦନ ତାଙ୍କର ସେନା ଓ ଭାଇ ସହ ଶୀଘ୍ର ଲଙ୍କାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜ ହୋଇ, ନାରଦ।
ନିହତ୍ଯ ରାଵଣଂ ରାମୋ ରଣଂ କୃତ୍ଵା ସବାନ୍ଧଵମ୍ । ଚକାର ମୋକ୍ଷଣଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସିତାଯଶ୍ଚ ଶୁଭେକ୍ଷଣେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ରାମ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟି ସୀତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।
କୃତ୍ଵା ପୁଷ୍ପକଯାନେନ ସୀତାଂ ସତ୍ଯପରାଯଣାମ୍ । ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ପ୍ରଯଯୌ ଶୀଘ୍ରଂ କ୍ରୀଡାକୌତୁକମଙ୍ଗଲୈଃ
ପରେ, ସତ୍ୟପରାୟଣୀ ସୀତାଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ବସାଇ, ସେ ଖେଳ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ ଉତ୍ସବ ମଧ୍ୟରେ ଶୀଘ୍ର ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଗଲେ।
କ୍ରୀଡାଂ ଚକାର ଭଗଵାନ୍ ସୀତାଂ କୃତ୍ଵା ଚ ଵକ୍ଷସି । ଵିଜହୌ ଵିରହଜ୍ଵାଲାଂ ସୀତା ରାମଶ୍ଚ ତତ୍କ୍ଷଣମ୍
ଭଗବାନ ସୀତାଙ୍କୁ ଅଂକରେ ଧରି ଖେଳ କରିଲେ; ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସୀତା ଓ ରାମ ବିରହର ଜ୍ୱାଳାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସପ୍ତଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରୋ ରାମୋ ବଭୂଵ ପୃଥିଵୀତଲେ । ବଭୂଵ ନିଖିଲା ପୃଥ୍ଵୀ ଆଧିଵ୍ଯାଧିଵିଵର୍ଜିତା
ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଏଶ୍ୱର ହୋଇ ରାମ ପୃଥିବୀରେ ରହିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା।
ବଭୂଵତୂ ରାମପୁତ୍ରୌ ଧାର୍ମିକୌ ଚ କୁଶୀଲଵୌ । ତଯୋଶ୍ଚ ପୁତ୍ରୈଃ ପୌତ୍ରେଶ୍ଚ ସୂର୍ଯଵଂଶୋଦ୍ଭଵା ନୃପାଃ
ଏଭଳି ଧାର୍ମିକ ଦୁଇ ଝିଅ ରାମଙ୍କ ପୁଅ କୁଶ ଓ ଲବ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ରାଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଇତି ତେ କଥିତଂ ଵତ୍ସ ଶ୍ରୀରାମଚରିତଂ ଶୁଭମ୍ । ସୁଖଦଂ ମୋକ୍ଷଦଂ ସାରଂ ପାରପୋତଂ ଭଵାର୍ଣଵେ
ଏଭଳି, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କର ଶୁଭ ଚରିତ୍ର କହିଲି—ଏହା ସୁଖ ଦେଇଥାଏ, ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ସାର ଅଟୁଟ ଅଛି, ଏହା ଭବସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ନୌକା ସମାନ।
ଅଥ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମୋଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଅଥ କଂସୋ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯୈଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନମେଵ ଚ । ସମୁଦ୍ଵିଗ୍ନୋ ମହାଭୀତୋ ନିରାହାରୋ ନିରୁତ୍ସୁକଃ
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ତାପରେ କଂସ ଏଭଳି ଭାବି, ଏକ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖି, ଭୟ ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ଭରିଗଲା, ଖାଇବାର ଇଚ୍ଛା ହରାଇଲା, ମନରେ କୌଣସି ଉତ୍ସାହ ରହିଲା ନାହିଁ।
ପୁତ୍ରଂ ମିତ୍ରଂ ବନ୍ଧୁଗଣଂ ବାନ୍ଧଵଂ ଚ ପୁରୋହିତମ୍ । ସମାନୀଯ ସଭାମଧ୍ଯେ ତାନୁଵାଚ ସୁଦୁଃଖିତଃ
ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅ, ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟ, ସମ୍ପର୍କୀୟ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଡାକି, ସଭା ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ।