ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦୀନାମୀଶ୍ଵରଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍ । ଜନ୍ମାନ୍ତରେ ଚ ଭର୍ତାରଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ଵରାନନେ
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଉପରେ, ପ୍ରକୃତିରୁ ପାରେ ଥିବା ଯିଏ, ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ସେ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମ ଚ ଜଗାମ ସ୍ଵାଲଯଂ ମୁଦା । ଦେହଂ ତତ୍ଯାଜ ସା ଵହ୍ନୋ ସା ଚ କୁବ୍ଜା ବଭୂଵ ହ
ଏଭଳି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଗୃହକୁ ଗଲେ; ସେ ଅଗ୍ନିରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, କୁବ୍ଜା ହେଲେ।
ଅଥ ଶୂର୍ପଣଖା ଵାକ୍ଯାତ୍କୋପାତ୍କମ୍ପିତଵିଗ୍ରହଃ । ଜହାର ମାଯଯା ସୀତାଂ ମାଯାଵୀ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ, ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କର କଥାରେ, କ୍ରୋଧରେ କମ୍ପିତ ଦେହରେ, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସନାୟକ ସୀତାଙ୍କୁ ଚୁରିକଲେ।
ସୀତାଂ ନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମଶ୍ଚ ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ପ୍ରାପ ଚିରଂ ମୁନେ । ଚେତନାଂ କାରଯାମାସ ଭ୍ରାତା ଚଽଽଧ୍ଯାତ୍ମିକେନ ଚ
ସୀତାଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ରାମ ଦୀର୍ଘ ସ୍ମୂତିହୀନତାରେ ପଡ଼ିଲେ, ମୁନି; ତାଙ୍କ ଭାଇ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉପାୟରେ ତାଙ୍କୁ ସଚେତନ କଲେ।
ତତୋ ବଭ୍ରାମ ଗହନଂ ଶୈଲଂ ଚ କଂଦରଂ ନଦମ୍ । ଅହର୍ନିଶଂ ଚ ଶୋକାର୍ତୋ ମୁନୀନାମାଶ୍ରମଂ ମୁନେ
ତାପରେ ସେ ଜଙ୍ଗଲ, ପାହାଡ଼, ଗୁହା, ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଦିନ ରାତି ଦୁଃଖରେ ଘୁରିଲେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ, ମୁନି।
ଚିରମନ୍ଵେଷଣଂ କୃତ୍ଵା ନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜାନକୀଂ ଵିଭୁଃ । ଚକାର ମିତ୍ରତାଂ ରାମଃ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭୁଃ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଖୋଜି, ଜାନକୀଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ରାମ ନିଜେ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ମିତ୍ରତା କଲେ।
ନିହତ୍ଯ ଵାଲିନଂ ବାଣୈର୍ଦଦୌ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ଲୀଲଯା । ସୁଗ୍ରୀଵାଯ ଚ ମିତ୍ରାଯ ସ୍ଵୀକାରପାଲନାଯ ଵୈ
ବାଣରେ ବାଲିଙ୍କୁ ମାରି, ସହଜରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ, ମିତ୍ରଙ୍କୁ, ଦେଲେ ଓ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଦେଲେ।
ଦୂତାନ୍ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସ ସର୍ଵତ୍ର ଵାନରେଶ୍ଵାଃ । ତସ୍ଥୌ ସୁଗ୍ରୀଵଭଵନେ ଶ୍ରୀରାମଶ୍ଚ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ସେ ସମସ୍ତ ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୂତମାନେ ପଠାଇଲେ; ଶ୍ରୀରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଗୃହରେ ରହିଲେ।
ହନୂମତେ ଵରଂ ଦତ୍ତଵା ରମ୍ଯଂ ରତ୍ନାଙ୍ଗୁଲୀଯକମ୍ । ସୀତାଯୈ ଶୁଭସଂଦେଶଂ ପ୍ରାଣଧାରଣକାରଣମ୍
ହନୁମାନଙ୍କୁ ସେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ରତ୍ନର ଅଙ୍ଗୁଠି ଦେଲେ; ସୀତାଙ୍କୁ ଜୀବନ ଧାରଣ ପାଇଁ ଶୁଭ ସନ୍ଦେଶ ଦେଲେ।
ତଂ ଚ ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମୁତ୍ତମାମ୍ । ସୁପ୍ରୀତ୍ଯାଽଽଲିଙ୍ଗନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପାଦରେଣୂନ୍ସୁଦୁର୍ଲଭାନ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପଠାଇଲେ; ଅତି ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦୁର୍ଲଭ ପଦଧୂଳି ଦେଲେ।
ହନୁମାନ୍ପଯଯୌ ଲଙ୍କାଂ ସୀତାନ୍ଵେଷଣହେତଵେ । ରାମାଦଧୀତସଂଦେଶୋ ଯଯୌ ରୁଦ୍ରକଲୋଦ୍ଭଵଃ
ହନୁମାନ୍ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦୂତିବାହକ ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଲଙ୍କାକୁ ଯାଇଥିଲେ । ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ ।
ଅଶୋକକାନନେ ସୀତାଂ ଦଦର୍ଶ ଶୋକକର୍ଶିତାମ୍ । ନିରାହାରାମତିକୃଶାଂ କୁହ୍ଵାଂ ଚନ୍ଦ୍ରକଲାମିଵ
ଅଶୋକବାଟିକାରେ, ହନୁମାନ୍ ଦୁଃଖରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଥିବା, ଉପବାସରେ ଅତି କ୍ଷୀଣ ଓ ଲୁଚିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ସେ ଜଣେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି ଲୁଚି ରହିଥିଲେ ।
ସତତଂ ରାମ ରାମେତି ଜପନ୍ତୀଂ ଭକ୍ତିବୂର୍ଵକମ୍ । ବିଭ୍ରତୀଂ ଚ ଜଟାଭାରଂ ତପ୍ତକାଞ୍ଚନସଂନିଭାମ୍
ସୀତା ସଦା 'ରାମ, ରାମ' ବୋଲି ଭକ୍ତିଭାବରେ ଜପ କରୁଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ଜଟା ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଯାହା ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲା ।
ଧ୍ଯାଯମାନାଂ ପଦାବ୍ଜଂ ଚ ଶ୍ରୀରାମସ୍ଯ ଦିପାନିଶମ୍ । ଶୁଦ୍ଧାଶଯାଂ ସୁଶୀଲାଂ ଚ ସୁଵ୍ରତାଂ ଚ ପତିଵ୍ରତାମ୍
ସେ ଦିନ ଓ ରାତି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ । ସୀତା ପବିତ୍ର ମନ, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଓ ପତିପରାୟଣ ଥିଲେ ।
ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଲକ୍ଷ୍ମଯୁକ୍ତାଂ ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ତୀଂ ସ୍ଵତେଜସା । ପୁଣ୍ଯଦାଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୁଵନପାଵତୀମ୍
ସେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଲକ୍ଷଣରେ ଶୋଭିତ, ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଦୃଷ୍ଟିମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିଲେ ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ମାତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୁଦତୀଂ ଵାଯୁନନ୍ଦନଃ । ରତ୍ନାଙ୍ଗୁଲୀଯଂ ରାମସ୍ଯ ଦଦୌ ତସ୍ଯୈ ମୁଦାଽନ୍ଵିତଃ
ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, କାନ୍ଦୁଥିବା ମାଆଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ରତ୍ନର ଅଙ୍ଗୁଠି ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଲେ ।
ରୁରୋଦ ଧର୍ମୀ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧୃତ୍ଵା ତଚ୍ଚରଣାମ୍ବୁଜମ୍ । ଉଵାଚ ରାମସଂଦେଶଂ ସୀତାଜୀଵନରକ୍ଷଣମ୍
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି କାନ୍ଦିଲେ, ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଧରିଲେ । ସେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ, ସୀତାଙ୍କ ଜୀବନର ରକ୍ଷା ଉପାୟ କହିଲେ ।
ହନୁମାନୁଵାଚ ପାରେସମୁଦ୍ରଂ ଶ୍ରୀରାମଃ ସଂନଦ୍ଧଶ୍ଚ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ । ବଭୂଵ ରାମମିତ୍ରଂ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ବଲଵାନ୍କପିଃ
ହନୁମାନ୍ କହିଲେ — ସମୁଦ୍ର ପାରେ ଶ୍ରୀରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସଜ୍ଜ ଅଛନ୍ତି । ବଳଶାଳୀ ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଏବେ ରାମଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ହୋଇଛନ୍ତି ।
ରାମଶ୍ଚ ଵାଲିନଂ ହତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ନିଷ୍କଣ୍ଟକଂ ଦଦୌ । ସୁଗ୍ରୀଵାଯ ଚ ମିତ୍ରାଯ ତଦ୍ଭାର୍ଯଂ ଵାଲିନା ହୃତାମ୍
ରାମ ଭଳିଙ୍କୁ ମାରି, ରାଜ୍ୟକୁ ନିର୍ବିଘ୍ନ କରି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଲେ । ଭଳି ହରିଥିବା ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଫେରାଇଲେ ।
ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଚ ତଵୋଦ୍ଧାରଂ ସ୍ଵୀଚକାର ଚ ଧର୍ମତଃ । ଵାନରାଶ୍ଚ ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ତଵାନ୍ଵେଷଣକାରଣାତ୍
ଧର୍ମପଥରେ ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମ ଉଦ୍ଧାର ନିମିତ୍ତେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ । ସମସ୍ତ ବନରାଜ ତୁମେଁକୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ ।
ପ୍ରାପ୍ଯ ମଙ୍ଗଲଵାର୍ତାଂ ଚ ମତ୍ତୋ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ । ଗମ୍ଭୀରଂ ସାଗରଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ସୋଽଚିରେଣାଽଽଗମିଷ୍ଯତି
ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ପାଇ ରାଜୀବନୟନ ରାମ ଶୀଘ୍ର ସାଗର ବନ୍ଧି ଏଠାକୁ ଆସିବେ ।
ନିହତ୍ଯ ରାଵଣଂ ପାପଂ ସପୁତ୍ରଂ ଚ ସବାନ୍ଧଵମ୍ । କରିଷ୍ଯତ୍ଯଚିରେଣୈଵ ହେ ମାତସ୍ତଵ ମୋକ୍ଷଣମ୍
ପାପୀ ରାବଣ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ମାରି, ମାଆ, ତୁମ ମୁକ୍ତି ଶୀଘ୍ର କରିବେ ।
ଅଦ୍ଯ ରତ୍ନମଯୀଂ ଲଙ୍କାଂ ନିଃଶଙ୍କସ୍ତ୍ଵତପ୍ରସାଦତଃ । ଭସ୍ମୀଭୂତାଂ କରିଷ୍ଯାମି ମାତଃ ପଶ୍ଯ ଚ ସସ୍ମିତମ୍
ମାଆ, ତୁମ ଦୟାରେ ଆଜି ଭୟ ଛାଡି ରତ୍ନମୟ ଲଙ୍କାକୁ ଆଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ କରିଦେବି । ହସି ଏହା ଦେଖ ।
ମର୍କଟୀଡିମ୍ଭତୁଲ୍ଯାଂ ଚ ଲଙ୍କାଂ ପଶ୍ଯାମି ସୁଵ୍ରତେ । ମୂତ୍ରତୁଲ୍ଯଂ ସମୁଦ୍ରଂ ଚ ଶରାଵମିଵ ଭୂତଲମ୍
ସୁବ୍ରତେ, ମୁଁ ଲଙ୍କାକୁ ବନରାଜ ଖେଳାଘର ପରି ଦେଖୁଛି, ସାଗରକୁ ମୁତ୍ର ପରି ଏବଂ ଭୂମିକୁ ଏକ ଥାଳି ପରି ଦେଖୁଛି ।
ପିପୀଲିକାସଂଘମିଵ ସସୈନ୍ଯଂ ରାଵଣଂ ତଥା । ସଂହର୍ତୁଂ ଚ ସମର୍ଥୋଂଽହଂ ମୁହୂର୍ତାର୍ଧେନ ଲୀଲଯା
ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କର ସେନା ମୋ ପାଖରେ ପିଲାମାଛି ଦଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି । ମୁଁ ଅଧା ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଖେଳି ଖେଳି ସେମାନେଁକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବି ।
ରାମପ୍ରତିଜ୍ଞାରକ୍ଷାର୍ଥଂ ନ ହନିଷ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵ ମହାଭାଗେ ତ୍ଯଜ ଭୀତିଂ ମଦୀଶ୍ଵରି
କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏବେ ସେମାନେଁକୁ ମୁଁ ମାରିବି ନାହିଁ । ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଶାନ୍ତ ରୁହ, ମୋ ଇଶ୍ୱରୀ, ଭୟ ଛାଡ଼ ।
ପାନରସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରୁରୋଦୋଚ୍ଚୈର୍ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଭୀତା ରାମପତିଵ୍ରତା
ବନରାଜଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସୀତା ପୁନିପୁନି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ । ଭୟଭୀତ ରାମଙ୍କ ପତିପରାୟଣା ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ସୀତୋଵାଚ ଅଯେ ଜୀଵତି ମେ ରାମୋ ମଚ୍ଛୋକାର୍ଣଵଦାରୁଣାତ୍
ସୀତା କହିଲେ — ହାଁ, ମୋର ଏତେ ଦୁଃଖର ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ମୋର ରାମ କିଏଁ ଆଜି ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି?
ଅପି ମେ କୁଶଲୀ ନାଥଃ କୌସଲ୍ଯାନନ୍ଦନଃ ପ୍ରଭୁ । କୀଦୃଶଶ୍ଚ କୃଶାଙ୍ଗଶ୍ଚ ଜାନକୀଜୀଵନୋଽଧୁନା
ମୋ ପ୍ରଭୁ, କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି? ସେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି? ଜାନକୀଙ୍କର ଜୀବନ ହୋଇଥିବା ସେ, ଏବେ କି ଦୁବଳ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି କି?
କିମାହାରଶ୍ଚ କିଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ମମ ପ୍ରଣାଧିକଃ ପ୍ରିଯଃ । ଅପି ପାରେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ସତ୍ଯଂ ସୀତାପତିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ମୋର ପ୍ରାଣଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରିୟ, ସେ କ'ଣ ଖାଉଛନ୍ତି, କ'ଣ ଖାଇ ସେ ଜୀବନ ଚାଲାଉଛନ୍ତି? ସତ୍ୟ କି, ସୀତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ସେ ନିଜେ ସମୁଦ୍ର ପାରେ ଅଛନ୍ତି?