ଵିହାଯ ହରିଦାସ୍ଯଂ ଚ ଵିଷଯେ ଯନ୍ମନଶ୍ଚଲମ୍
ହରିଙ୍କର ସେବାକୁ ଛାଡ଼ି, ମନ ଏହି ସଂସାରିକ କଥାରେ ଭ୍ରମଣ କରେ।
କା ଵା କସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ପୁତ୍ରୋ ବନ୍ଧୁଃ କୋ ଵା ଭଵାର୍ଣଵେ
ଏହି ସଂସାର ଦୁଃଖର ସାଗରରେ କିଏ କାହା ପାଇଁ ସତ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ, କିଏ ପୁଅ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁ—କିଏ କାହାର?
ସୁକର୍ମ କାରଯେଦ୍ଯୋ ହି ତନ୍ମିତ୍ରଂ ସ ପିତା ଗୁରୁଃ
ଯିଏ ଅନ୍ୟକୁ ସୁକର୍ମ କରାଏ, ସେଇ ତାଙ୍କର ସଠିକ୍ ମିତ୍ର, ପିତା ଓ ଗୁରୁ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ତାତ ଵେଦବୀଜଂ ଯଥାଗମମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ, ପୁତ୍ର, ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ବେଦର ମୂଳ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି।
ଆଦୌ ଯାସ୍ଯାମି ଭଗଵନ୍ନରନାରାଯଣାଶ୍ରମମ୍
ପ୍ରଥମେ, ଭଗବାନ, ମୁଁ ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମୁନିର୍ଵିରରାମ ପିତୁଃ ପୁରଃ
ଏପରି କହି, ସେ ମୁନି ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ।
କ୍ଷଣଂ ପିତୁଃ ପୁରଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ନାରଦୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ମହାନ ମୁନି ନାରଦ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଦଉଁଡ଼ି ରହିଲେ—
ଶ୍ରୀନାରଦ ଉଵାଚ ତତ୍ସମ୍ବନ୍ଧି ଚ ଯଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଯତ୍ର ତଦ୍ଗୁଣଵର୍ଣନମ୍।। 1.24.
ଶ୍ରୀନାରଦ କହିଲେ: ସେଥିପାଇଁ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଓ ତାହାର ଗୁଣର ବର୍ଣ୍ଣନା—
ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍କରିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯା ଦାରସଂଗ୍ରହମ୍
ତାପରେ, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ, ମୁଁ ବିବାହ କରିବି।
ନାରଦସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ
ନାରଦଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଵିଵିକ୍ତାଶ୍ରମିଣାଂ ଚୈଵ ନ ମନ୍ତ୍ରଃ ସୁଖଦାଯକଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯେଉଁମାନେ ଏକାକୀ ଆଶ୍ରମରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର ସୁଖ ଦେଉନାହିଁ।
ନିଷେକାଲ୍ଲଭ୍ଯତେ ମନ୍ତ୍ରୋ ଗୁରୁର୍ଭର୍ତ୍ତା ଚ କାମିନୀ
ଗର୍ଭଧାରଣ ସମୟରୁ ମନ୍ତ୍ର, ଗୁରୁ, ପତି ଓ ପତ୍ନୀ ମିଳେ।
ମହେଶ୍ଵରସ୍ତଵ ଗୁରୁଃ ପ୍ରାକ୍ତନୋ ନଃ ପୁରାତନଃ
ମହେଶ୍ୱର ତୁମର ଗୁରୁ, ଯେପରି ଆମର ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ ଥିଲେ।
ତତ ଏଵ ଭଵାନ୍ମନ୍ତ୍ରଂ ଜ୍ଞାନଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପୁରାତନାତ୍
ସେଇଭଳି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଚୀନ ଗୁରୁଠାରୁ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଜ୍ଞାନ ପାଇଛ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗତାଂ ଧାତା ଵିରରାମ ଚ ଶୌନକ
ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଚୁପ୍ ହେଲେ, ଶୌନକ।
ସୌତିରୁଵାଚ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଧ୍ରୁଵାଦ୍ଯୋଜନଲକ୍ଷମୀପ୍ସିତଂ ମହାର୍ହରତ୍ନୌଘଵିନିର୍ମିତଂ ମହତ୍
ସୌତି କହିଲେ: ଧ୍ରୁବ ତାରାଠାରୁ ଉପରେ, ଏକ ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହା ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନରେ ତିଆରି।
ନିରାଶ୍ରଯେ ଯୋଗବଲେନ ଶମ୍ଭୁନା ଧୃତଂ ଵିଚିତ୍ରଂ ଵିଵିଧାଲଯାନ୍ଵିତମ୍
ସେଠାରେ କୌଣସି ଆଧାର ନାହିଁ, ଶିବଙ୍କ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଏହା ଧାରିତ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଗୃହରେ ସୁସଜ୍ଜିତ।
ମଯୂଖଶୂନ୍ଯଂ ରଵିଚନ୍ଦ୍ରଯୋର୍ମୁନେ ହୁତାଶନୈର୍ଵେଷ୍ଟିତମେଵ କେଵଲମ୍
ମୁନି, ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର କିରଣ ନାହିଁ, କେବଳ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯାଇଛି।
ପୁରଂ ଵରଂ ଯୋଜନଲକ୍ଷଵିସ୍ତୃତଂ ତ୍ରିକୋଟିରତ୍ନେନ୍ଦ୍ରଗୃହାନ୍ଵିତଂ ସଦା
ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ସହର ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ଥିଲା, ଏବଂ ତିନି କୋଟି ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାଜମହଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ମାଣିକ୍ଯମୁକ୍ତାମଣିଦର୍ପଣୈର୍ଯୁତଂ ନସ୍ଵପ୍ନଦୃଷ୍ଟଂ ଦ୍ଵିଜ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣଃ
ସେଠାରେ ମାଣିକ, ମୁକ୍ତା, ମଣି ଓ ଦର୍ପଣରେ ଭରିଥିଲା, ଏମିତି ଶୋଭା ଯାହା କେବେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଯାଇନାହିଁ, ଓ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ସିଦ୍ଧୈର୍ନିଯୁକ୍ତଂ ଶତକୋଟିଲକ୍ଷୈକୈସ୍ତ୍ରିକୋଟିଲକ୍ଷୈଶ୍ଚ ଯୁତଂ ସ୍ଵପାର୍ଷଦୈଃ
ସେଠାରେ ଶତ କୋଟି ଲକ୍ଷ ଯୋଗ୍ୟ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ ଓ ତିନି କୋଟି ଲକ୍ଷ ଶିବଙ୍କ ନିଜ ପାର୍ଷଦମାନେ ସେବାରେ ନିଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।
ସୁରଦ୍ରୁମୈର୍ଵେଷ୍ଟିତମେଵ ସନ୍ତତଂ ମନ୍ଦାରଵୃକ୍ଷପ୍ରଵରୈଃ ସୁପୁଷ୍ପିତୈଃ
ସେ ସହର ସବୁଦିନ ଦେବବୃକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା, ବିଶେଷକରି ମନ୍ଦାର ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଉତ୍ତମ ଗଛମାନେ ଦ୍ୱାରା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନିର୍ଵିସ୍ମଯମାପ ମାନସେ କିଂ ନାତ୍ର ଚିତ୍ରଂ ସୁରଯୋଗିନାଂ ଗୁରୌ
ଏହା ଦେଖି ସେ ଋଷି ମନରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ଦେବ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଗୁରୁଠାରେ କ'ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ?
ଦୂରେ ସଭାମଣ୍ଡଲମଧ୍ଯଗଂ ଶିଵଂ ଦଦର୍ଶ ଶାନ୍ତଂ ଶିଵଦଂ ମନୋହରମ୍
ଦୂରରୁ ସେ ଦେଖିଲେ, ଶିବ ଏକ ସଭାର ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ସାନ୍ତ ଓ ମନୋହର ଅବସ୍ଥାରେ, ଶୁଭ ଦେଉଥିବା।
ପ୍ରତପ୍ତହେମାଭଜଟାଧରଂ ଵିଭୁଂ ଦିଗମ୍ବରଂ ଶୁଭ୍ରମନନ୍ତମକ୍ଷରମ୍ 1.25.
ସେ ଦେଖିଲେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଜଟା ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ଅଭା ଦେଉଥିଲା, ଦିଗ୍ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର, ଅନନ୍ତ ଓ ଅକ୍ଷୟ।
ସୁନୀଲକଣ୍ଠଂ ଭୁଜଗେନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡିତଂ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରସିଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ର ମୁନୀନ୍ଦ୍ରଵନ୍ଦିତମ୍
ତାଙ୍କ ଗଳା ଗଭୀର ନୀଳ ଥିଲା, ନାଗରାଜ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏବଂ ଯୋଗୀ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରସନ୍ନହାସ୍ଯାସ୍ଯମନୋହରଂ ଵରଂ ଵିଶ୍ଵାଶ୍ରଯାଣାଂ ଶିଵଦଂ ଵରପ୍ରଦମ୍
ତାଙ୍କ ମୁହଁ ହସର ଆଲୋକରେ ମନୋହର ଥିଲା, ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ, ଶୁଭ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିବା।
ଗତ୍ଵା ସମୀପଂ ମୁନିରେଷ ଶୂଲିନଂ ନନାମ ମୂର୍ଧ୍ନା ପୁଲକାଙ୍କଵିଗ୍ରହଃ
ଋଷି ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇଗଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନୀନ୍ଦ୍ରପ୍ରଵରଂ ଚ ସସ୍ମିତଂ ଵିଧେଃ ସୁତଂ ଵେଦଵିଦାଂ ଵରିଷ୍ଠମ୍
ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଦେଖି, ହସି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ, ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଦଦୌ ଚ ତସ୍ମୈ ମୁନଯେ ସ ସଂଭ୍ରମାଦାଲିଙ୍ଗନଂ ଚାଶିଷମାସନାଦିକମ୍
ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଆଲିଙ୍ଗନ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଆସନ ଦେଲେ।