ରାଜାନଂ ମୋହିତଂ ମତ୍ଵା ଵେଷ୍ଟିତଂ ଵିଷ୍ଣୁମାଯଯା । ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ତଂ ଵୋଢୁଂ କୃପଯା ଦୀନଵତ୍ସଲାଃ
ରାଜାଙ୍କୁ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ଆବୃତ ଅବସ୍ଥାରେ, ଦୟାରେ ଦୀନଙ୍କୁ ଭଲପାଇ, ତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ପୂରଣ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ଚକ୍ରୁଃ ସ୍କନଧେ ତଚ୍ଛିଵିକାଂ ମୁକ୍ତାମାଣିକ୍ଯଭୂଷିତାମ୍ । ରାଜା ଯଯୌ ସୁଵେଷଶ୍ଚ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତଃ
ମୁନିମାନେ ମୁକ୍ତା ଓ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ଶିବିକାକୁ କାନ୍ଧରେ ରଖିଲେ; ରାଜା ରତ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଭଲ ପୋଷାକରେ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାତିଵିଲମ୍ବଂ ଚ ଭର୍ତ୍ସଯାମାସ ତାନ୍ନୃପଃ । କ୍ରୁଧା ଶାଶାପ ଦୁର୍ଵାସାଶ୍ଚାଗ୍ରଗାମୀ ଚ ଵର୍ତ୍ମନି
ଅତି ଦିର୍ଘ ବିଳମ୍ବ ଦେଖି, ରାଜା ମୁନିମାନେ ଉପରେ ରୁଷ୍ଟ ହେଇ ଡାଟିଲେ; କ୍ରୋଧରେ ଆଗରେ ଚାଲୁଥିବା ଦୁର୍ବାସାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ମହାନଜଗନରୋ ଭୂତ୍ଵା ପତ ଵୈ ମୂଢମାନସ । ଦର୍ଶନାଦ୍ଧର୍ମପୁତ୍ରସ୍ଯ ତଵ ମୋକ୍ଷୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୂଢ଼ ମନ ଧାରଣ କରି, ତୁମେ ବଡ଼ ସାପ ହେବ; ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ତୁମର ମୁକ୍ତି ହେବ।
ରତ୍ନଯାନେନ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଗତ୍ଵା ଵୈକୁଣ୍ଠସେଵନମ୍ । କରିଷ୍ଯସି ମହାରାଜ ନ କର୍ମ ନିଷ୍ଫଲଂ ଭଵେତ୍
ରତ୍ନ ରଥରେ ବସି, ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଇ, ବୈକୁଣ୍ଠରେ ସେବା କରିବ; ମହାରାଜ, ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷୁଦ୍ର ହେବ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରହସ୍ଯ ମୁନିସତ୍ତମାଃ । ରାଜା ପପାତ ତଚ୍ଛାପାତ୍ସର୍ପୋଂ ଭୂତ୍ଵା ମହାମୁନେ
ଏଭଳି କହି, ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ହସି ହସି ଚାଲିଗଲେ; ଏହି ଶାପରେ ରାଜା ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ବଡ଼ ସାପ ହେଲେ, ମହାମୁନି।
ଶଚୀ ଚଗାମ ତ୍ତଚ୍ଛ୍ରୃତ୍ଵା ଗୁରୁଂ ନତ୍ଵାଽମରାଵତୀମ୍ । ଯଯୌ ବୃହସ୍ପତିଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଯତ୍ରେନ୍ଦ୍ରଃ ପଦ୍ମତନ୍ତୁଷୁ
ଏହା ଶୁଣି, ଶଚୀ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଅମରାବତୀକୁ ଯାଇଲେ; ବୃହସ୍ପତି ଶୀଘ୍ର ଯାଇ, ଯେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ୍ମ ତନ୍ତୁରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଗତ୍ଵା ସନୋଵରାମ୍ଯାଶମାଜୁହାଵ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍ । ଅତିପ୍ରସନ୍ନଵଦନଃ କୃପଯା ଚ କୃପାନିଧିଃ
ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ମୁହଁରେ, ଦୟା ଓ କୃପାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବତାପତିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ ଅଯିଵତ୍ସତ୍ଵମାଗାଚ୍ଛ ଭଯଂ କିଂ ତେ ମଯି ସ୍ଥିତେ । ତ୍ଯଜ ଭୀତିମିହାଗଚ୍ଛ ଗୁରୁସ୍ତେହଂ ବୃହସ୍ପତିଃ
ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: ଆପଣ ଆସନ୍ତୁ, ମୋ ଉପସ୍ଥିତିରେ କଣ ଭୟ? ଭୟ ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଗୁରୁ, ବୃହସ୍ପତି।
ସ୍ଵଗୁରୋଶ୍ଚ ସ୍ଵରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ହୃଷ୍ଟମାନସଃ । ରୂପଂ ଵିହାଯ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଚ ସ୍ଵରୂପେଣ ସମାଯଯୌ
ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କ ସ୍ୱର ଶୁଣି, ମହେନ୍ଦ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ବାହାରିଲେ।
ପପାତ ଦଣ୍ଡଵନ୍ମୂର୍ଧ୍ନା ଭକ୍ତ୍ଯା ଚରଣଯୋର୍ଗୁରୋଃ । ତଂ ରୁଦନ୍ତଂ ମହାଭୀତଂ ମୁଦୋରସି ଚକାର ସଃ
ସେ ଭକ୍ତିରେ ମୁଣ୍ଡ ଗୁରୁଙ୍କ ଚରଣରେ ଦେଇ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପଡ଼ିଲେ; ତାଙ୍କୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଓ ଭୟଭିତ ଦେଖି, ବୃହସ୍ପତି ମୁହଁରେ ମୋହ ଦେଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
କାରଯିତ୍ଵା ସୋମଯାଗଂ ପ୍ରଗଯଶ୍ଚିତ୍ତାଥଂମେଵ ଚ । ରତ୍ନସିଂହାସନେ ରମ୍ଯେ ଵାସଯାମାସ ତଂ ଗୁରୁଃ
ସୋମ ଯଜ୍ଞ ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ରତ୍ନ ଶିଂହାସନରେ ରଖିଲେ।
ପ୍ରଦଦୌ ପରମୈଶ୍ଵର୍ଯ ପୂର୍ଵସ୍ମାଚ୍ଚ ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍ । ଆଗତ୍ଯ ସର୍ଵଦେଵାଶ୍ଚ ଚକୁଃ ସେଵାଂ ମୁଦାଽନ୍ଵିତା
ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବପେକ୍ଷା ଚାରିଗୁଣା ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସନ ଦେଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆସି, ଆନନ୍ଦରେ ସେବା କଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ଵତ୍ସ ମହେନ୍ଦ୍ରଦର୍ପଭଞ୍ଜନମ୍ । ଶଚୀସତୀତ୍ଵରକ୍ଷା ଚ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଏଭଳି, ବତ୍ସ, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ଓ ଶଚୀଙ୍କ ନିର୍ମଳତାର ସୁରକ୍ଷା କଥା ଏଠାରେ କୁହାଯାଇଛି; ତୁମେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ନାରଦ ଉଵାଚ ସୋମଯାଗଵିଧାନଂ ଚ ବ୍ରୂହି ମାଂ ମୁନିସତ୍ତମ । କଥଂ ତଂ କାରଯାମାସ ଗୁରୁଶ୍ଚ କିଂ ଫଲଂ ପରମ୍
ନାରଦ କହିଲେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାକରି ସୋମ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ମୋତେ କହ। ଏହା କିପରି କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଗୁରୁ କେଉଁ ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଇଥିଲେ?
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାପ୍ରଶମନଂ ସୋମଯାଗଫଲଂ ମୁନେ । ଵର୍ଷ ସୋମଲତାପାନଂ ଯଜମାନଃ କରୋତି ଚ
ନାରାୟଣ କହିଲେ, ମୁନି, ସୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର ହେବା। ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ବର୍ଷ ସୋମ ରସ ପିଉଥାନ୍ତି।
ଵର୍ଷମେକଂ ଫଲଂ ଭୁଙକ୍ତେ ଵର୍ଷମେକଂ ଜଲଂ ମୁଦା । ତ୍ରୈଵାର୍ଷିକଂ ଵ୍ରତମିଦଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ସେ ଏକ ବର୍ଷ ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ, ଏକ ବର୍ଷ ସନ୍ତୋଷରେ ପାଣି ପିଉଥାନ୍ତି। ଏହି ତିନି ବର୍ଷର ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଯସ୍ଯ ତ୍ରୈଵାଷିକଂ ଧାନ୍ଯଂ ନିହିତଂ ଭୂତଵୃଦ୍ଧଯେ । ଅଧିକଂ ଵାଽପି ଵିଦ୍ଯେତ ସ ସୋମଂ ପାତୁମର୍ହତି
ଯେଉଁଠାରେ ତିନି ବର୍ଷ ପାଇଁ ଧାନ ଭୂତମାନଙ୍କର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ରଖାଯାଇଛି, କିମ୍ବା ତାଠାରୁ ଅଧିକ ଥିଲେ, ସେ ସୋମ ପିବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
ମହାରାଜଶ୍ଚ ଦେପୋ ଵା ଯାଗଂ କର୍ତୁମଲଂ ମୁନେ । ନ ସର୍ଵମାଧ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞୋଽଯଂ ବହ୍ଵନ୍ନୋ ବହୁଦକ୍ଷିଣଃ
ମହାରାଜ କିମ୍ବା ଧନୀ ବ୍ୟକ୍ତି, ମୁନି, ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିବାରେ ସମର୍ଥ। ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଏହିଠାରେ ବହୁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ବହୁ ଦାନ ଦରକାର।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ଶକ୍ରଦର୍ପଭଙ୍ଗପ୍ରକରଣେ ଶକ୍ରମୋକ୍ଷକଥନଂ ନାମ ଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିଭଳି, ଶ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ଖଣ୍ଡରେ, ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ପ୍ରସଙ୍ଗର 'ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମୋକ୍ଷ କଥା' ନାମକ ଷଷ୍ଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥୈକଷଷ୍ଟି,ମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଇତି ତେ କଥିତଂ କିଂଚିଦିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦର୍ପଭଞ୍ଜନମ୍ । ଅପରଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସାଵଧାନଂ ନିଗୂଢକମ୍
ଏକଷଷ୍ଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ନାରାୟଣ କହିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ବିଷୟରେ କିଛି କଥା ତୁମକୁ କହିଲି। ଏବେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଗୁପ୍ତ ଘଟଣା ଦୟାକରି ଶୁଣ।
ସମୁଦ୍ରମଥନଂ କୃତ୍ଵା ପୀତ୍ଵାଽମୃତରସଂ ପୁରା । ନିର୍ଜିତ୍ଯ ଦୈତ୍ଯସଂଘାଂଶ୍ଚ ବହୁଦର୍ପୋ ବଭୂଵ ହ
ପୂର୍ବେ ସମୁଦ୍ର ମଥନ କରି, ଅମୃତ ରସ ପିଇ, ଦେମନମାନେକୁ ଜିତିବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବହୁତ ଅହଂକାରୀ ହେଇଗଲେ।
ତଦା କୃଷ୍ଣୋ ବଲିଦ୍ଵାରା ଶକ୍ରଦର୍ପ ବଭଞ୍ଜ ହ । ଭ୍ରଷ୍ଟଶ୍ରିଯୋ ବଭୂଵୁସ୍ତେ ଦେଵା ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ବଲିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କଲେ। ଦେବମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀ ହରାଇଦେଲେ।
ତଦା ବୃହସ୍ପତେଃ ସ୍ତୌତ୍ରାଦଦିତେଶ୍ଚ ଵ୍ରତେନ ତେ । ଜାତଶ୍ଚ ସ୍ଵାଂଶକଲଯାଽପ୍ଯଦିତ୍ଯାଂ ଵାମନୋ ଵିଭୁଃ
ତାପରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଓ ଅଦିତିଙ୍କ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାମନ ତାଙ୍କର ଅଂଶରୁ ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଯାଚ୍ଞାଂ କୃତ୍ଵା ବଲିଂ ରାଜ୍ଯଂ କୃପଯା ଚ କୃପାନିଧିଃ । ତସ୍ମୈ ଦଦୌ ମହେନ୍ଦ୍ରାଯ ଦେଵେମ୍ଯଶ୍ଚାପି ସଂପଦମ୍
ବାମନ ବିନୟରେ ବଲିଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଚାହିଲେ, ଦୟାରୁ ଦୟାମୟ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହା ଦେଲେ ଏବଂ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ପଦ ଫେରାଇଦେଲେ।
ବଭୂଵ ଶକ୍ରଦର୍ପଶ୍ଚ ପୁନଃ କଲ୍ପାନ୍ତନେ ପୁରା । ଵିଭୁର୍ଦୁଵସିସୋ ଦ୍ଵାରା ଜହାର ତଚ୍ଛ୍ରିଯଂ ମୁନେ
ପୁନି କଳ୍ପ ଶେଷରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅହଂକାର ଆସିଗଲା। ପ୍ରଭୁ ଦୁବସିସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀ ନେଇନେଲେ, ମୁନି।
ପୁନର୍ଦଦୌ ଚ କୃପଯା କୃପାଲୁର୍ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ । ପୁନଃ ଶ୍ରୀଦୁର୍ମଦଃ ସୋଽପି ଜହାର ଗୌତମପ୍ରିଯାମ୍
ପୁନି, ଦୟାରୁ ଦୟାଳୁ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ପ୍ରଭୁ ଏହା ଫେରାଇଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ପୁନି ଅହଂକାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଗୌତମଙ୍କ ପ୍ରିୟାକୁ ନେଇନେଲେ।
ତଦା ଗୌତମଶାପେନ ଭମାଙ୍ଗଶ୍ଚ ବଭୂଵ ସଃ । ସଂପ୍ରାପ ଯାତନାମିନ୍ଦ୍ରଃ ସ୍ଵାଙ୍ଗଵେଦନଯା ପୁରା
ତାପରେ ଗୌତମଙ୍କ ଶାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶରୀରରେ ଚିହ୍ନ ହେଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଅଙ୍ଗର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଲେ।
ଉଚ୍ଚୈସ୍ତଂ ଜହସୁର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଋଷଯୋ ମନଵସ୍ତଦା । ଦେଵାଶ୍ଚ ଲଜ୍ଜିତାଃ ସର୍ଵେ ମୃତତୁଲ୍ଯୋ ବୃହସ୍ପତିଃ
ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦେଖି ଋଷିମାନେ ଓ ମନୁମାନେ ଉଚ୍ଚ ହସିଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ; ବୃହସ୍ପତି ମୃତ ଭଳି ହେଇଗଲେ।
ତଦା ସହସ୍ରଵର୍ଷ ଚ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ରଵେଃ ପୁରା । ରଵେର୍ଵରେଣ ଶକ୍ରଃ ସ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ବଭୂଵ ହ
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟରେ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଫେରିଲେ।