ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଗୁରୁସ୍ତତ୍ର ଵିରରାମ ଚ ନାରଦ । ପପାତ ଚରଣେ ତାରା ପୁନରେଵ ରୁରୋଦ ଚ
ଏପରି କହି, ଶିକ୍ଷକ ସେଠାରେ ଚୁପ ହେଲେ, ହେ ନାରଦ। ତାରା ପୁନିଥରେ ତାଙ୍କର ପାଦରେ ପଡ଼ି ଆଉ ଏକଥର କାନ୍ଦିଲେ।
ଗୁହୀତ୍ଵା ଚ ଶଚୀଂ ତାରା ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଚ ସ୍ଵଵକ୍ଷକି । ବୋଧଯାମାସ ଵିଵିଧମାଧ୍ଯାତ୍ମିକମନୁତ୍ତମମ୍
ଶଚୀଙ୍କୁ ଆଲଗା କରି, ତାରା ତାଙ୍କୁ ନିଜ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ବସାଇଲେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ତମ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ଶଚୀକୃତଂ ଗୁରୁସ୍ତୋତ୍ରଂ ପୂଜାକାଲେ ଚ ଯଃ ପଠେତ୍ । ଗୁରୁଶ୍ଚାଭୀଷ୍ଟଦେଵଶ୍ଚ ସଂତୁଷ୍ଟଃ ପ୍ରତିଜନ୍ମନି
ଯେଉଁଠାରେ ଶଚୀ ତିଆରି କରିଥିବା ଗୁରୁସ୍ତୁତି ପୂଜାବେଳେ ପଢ଼େ, ତାଙ୍କୁ ଗୁରୁ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ଦେବତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଗ୍ରହଦେଵଦ୍ଵିଜାସ୍ତଂ ଚ ପରିତୁଷ୍ଟାଶ୍ଚ ସଂତତମ୍ । ରାଜାନୋ ବାନ୍ଧଵାଶ୍ଚୈଵ ସଂତୁଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵତଃ ସଦା
ଗ୍ରହଦେବତା, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସେଠି ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ରାଜାମାନେ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି।
ଗୁରୁଭକ୍ତିଂ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଂ ଵାଞ୍ଛିତଂ ଲଭତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ସଦା ହର୍ଷୋ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ନ ଚ ଶୋକଃ କଦାଚନ
ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗୁରୁ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ଚାହିଦା ଜିନିଷ ପାଇଥାଏ। ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ରହେ ଓ କେବେ ଦୁଃଖ ଭୋଗେ ନାହିଁ।
ପୁତ୍ରାର୍ଥୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରଂ ଭାର୍ଯାର୍ଥୋ ଲଭତେ ପ୍ରିଯମ୍ । ସୁସ୍ଵରୁପାଂ ଗୁଣଵତୀଂ ସତୀଂ ପୁତ୍ରଵତୀଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ପୁଅ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ ପୁଅ ପାଏ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ ପ୍ରିୟ, ସୁନ୍ଦର, ଗୁଣବତୀ, ପତିବ୍ରତା ଓ ପୁଅସହିତ ଭାର୍ଯ୍ୟା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଏ।
ରୋଗାର୍ତୋଂ ମୁଚ୍ଯତେ ରୋଗାଦ୍ବଦ୍ଧୋ ମୁଚ୍ଯୋତ ବନ୍ଧନାତ୍ । ଅସ୍ପଷ୍ଟକୀର୍ତିଃ ସୁଯଶା ମୂର୍ଖୋଭଵତି ପଣ୍ଡିତଃ
ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ବନ୍ଧନରେ ଥିବା ଲୋକ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଯାହାର କୀର୍ତ୍ତି ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ ସେ ସୁଖ୍ୟାତି ପାଏ, ମୂର୍ଖ ଲୋକ ପଣ୍ଡିତ ହୁଏ।
କଦାଚିଦ୍ବନ୍ଧୁଵିଚ୍ଛେଦୋ ନ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ନିଶ୍ଚିତମ୍ । ନିତ୍ଯଂ ତଦ୍ଵର୍ଧତେ ଧର୍ମୋଂ ଵିପୁଲଂ ନିର୍ମଲଂ ଯଶଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ବାନ୍ଧବ ବିଚ୍ଛେଦ ହେବ ନାହିଁ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ସଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଓ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ବିଶାଳ ଓ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଲଭତେ ପରମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରଧନାନ୍ଵିତମ୍ । ଇହ ସର୍ଵସୁଖଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଶ୍ରୀହରେଃ ପଦମ୍
ସେ ପରମ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ପୁଅ, ପଉତ୍ର ଓ ଧନ ସହିତ ପାଏ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଭୋଗି, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ନ ଭଵେତ୍ତତ୍ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହରିଦାସ୍ଯଂ ଲଭେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିନମାବ୍ଧୌ ଚ ନିମଗ୍ନଶ୍ଚ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ତାଙ୍କର ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହେବ ନାହିଁ; ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହରିଙ୍କ ଦାସ୍ୟ ପଦ ପାଏ ଓ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିର ସାଗରରେ ଏକାନ୍ତରେ ଲୀନ ହୁଏ।
ଶାଶ୍ଵତ୍ପିବତି ଶାନ୍ତିଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରସାମୃତମ୍ । ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାଵ୍ଯାଧିଶୋକସଂତାପନାଶନମ୍
ସେ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିର ଅମୃତ ଶାନ୍ତିକୁ ପିଉଛନ୍ତି, ଯାହା ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ, ରୋଗ, ଦୁଃଖ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଦୂର କରେ।
ଅଥ ଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଶାଚୋସ୍ତୋତ୍ରଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ପରିତୁଷ୍ଟୋ ବୃହସ୍ପତିଃ । ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ଶାନ୍ତଃ କାନ୍ତାମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ନାରଦ
ଅଧ୍ୟାୟ ଷଷ୍ଠି. ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଶୋକର ସ୍ତୋତ୍ର ଶୁଣି ବୃହସ୍ପତି ଖୁସି ହେଲେ; ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ମଧୁର କଥା କହିଲେ, ଓ ନାରଦ।
ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ ତ୍ଯଜ ଵତ୍ସେ ଭଯଂ ସର୍ଵ ଭଯଂ କିଂ ତେ ମଯି ସ୍ଥିତେ । ଯଥା କଚସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ମେ ତଥା ତ୍ଵମପି ଶୋଭନେ
ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: ଶିଶୁ, ସମସ୍ତ ଭୟ ଛାଡ଼; ମୁଁ ଥିଲେ କଣ ଭୟ? କଚା ମୋର ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ହେବ, ଶୋଭାବନ୍ତୀ।
ଯଥା ପୁତ୍ରଶ୍ତଥା ଶିଷ୍ଯୋ ନ ଭେଦଃ ପୁତ୍ରଶିଷ୍ଯଯୋଃ । ତର୍ପଣେ ପିତୃଦାନେ ଚ ପାଲନେ ପରିତୋଷଣୋ
ପୁଅ ଓ ଶିଷ୍ୟ ଏକ, ପିତୃତର୍ପଣ, ଦାନ, ରକ୍ଷା ଓ ସନ୍ତୋଷରେ ପୁଅ ଓ ଶିଷ୍ୟର କୌଣସି ତଫାତ ନାହିଁ।
ଯଥାଽଗ୍ନିଦାତା ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ତଥା ଶିଷ୍ଯଶ୍ଚ ନିଶ୍ଚିତମ୍ । ଇତୀଦଂ କଣ୍ଵଶାଖାଯାମୁଵାଚ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ
ଅଗ୍ନି ଦେଇଥିବା ପୁଅ ଭଳି ଶିଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପୁଅ ହେବ। କଣ୍ବ ଶାଖାରେ କମଳୋଦ୍ଭବ ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି।
ପିତା ମାତା ଗୁରୁର୍ଭାର୍ଯା ଶିଶୁଶ୍ଚାନାଥବାନ୍ଧଵାଃ । ଏତେ ପୁଂସାଂ ନିତ୍ଯପୋଷ୍ଯା ଇତ୍ଯାହ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ
ପିତା, ମାତା, ଗୁରୁ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଶିଶୁ ଓ ଅନାଥ ଆତ୍ମୀୟ—ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସେମାନେ ସଦା ପୋଷଣ କରିବା ଉଚିତ, କମଳୋଦ୍ଭବ ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି।
ଯଶ୍ଚୈତାଂଶ୍ଚ ନ ପୁଷ୍ଣାତି ଭସ୍ମାନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ସୂତକମ୍ । ଦୈଵେ ପିତ୍ର୍ଯେ ନ କର୍ମାର୍ହଃ ମୋଽପୀତ୍ଯାହ ମହେଶ୍ଵରଃ
ଯିଏ ଏମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରେନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଅଶୁଚି ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ; ସେ ଦେବ ଓ ପିତୃ କାର୍ଯ୍ୟ, ଖାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହିପରି ମହେଶ୍ୱର କହିଛନ୍ତି।
କୁରୁତେ ନରବୁର୍ଦ୍ଧି ଚ ମାତରଂ ପିତରଂ ଗୁରୁମ୍ । ଅଯଶସ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵତ୍ର ଵିଧ୍ନ ଏଵ ପଦେ ପଦେ
ଯିଏ ମା, ବାପା ଓ ଗୁରୁକୁ ଅପମାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ଅପମାନିତ ହୁଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦେ ପଦେ ବାଧା ଆସେ।
ସଂପନ୍ମତ୍ତୋ ଯଃ କରୋତି ସ୍ଵଗୁରୋଶ୍ଚ ପରାଭଵମ୍ । ଅଚିନାତ୍ସର୍ଵନାଶାଶ୍ଚ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍
ଯିଏ ଧନର ଅଭିମାନରେ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନିଜର ସମସ୍ତ ନାଶ କରେ।
ମାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟଵା ସଭାମଧ୍ଯେ ନୋତ୍ତସଥୌ ପାକଶାସନଃ । ତତ୍ଫଲଂ ଭୁଜ୍ଯତେ ସାକ୍ଷାତ୍ସଦ୍ଯଃ ପଶ୍ଯ ଚ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ସଭା ମଧ୍ୟରେ ମୋତେ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ଉଠିଲେ ନାହିଁ; ଏହାର ଫଳ ସେ ଏବେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦେଖ।
ଅହଂ କରୋମି ମୋକ୍ଷଂ ଚ ତଵ ରକ୍ଷାଂ ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍ । ଶାସିତୁଂ ରକ୍ଷିତୁଂ ଶକ୍ତଃ ସ ଏଵ ସୁରୁଚ୍ଯତେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତି ଦେବି ଓ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରିବି; ଯିଏ ଶାସନ ଓ ରକ୍ଷା କରିପାରେ, ସେଇ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ।
ନ ପଶ୍ଯତି ସତୀତ୍ଵଂ ଚ ହୃଚ୍ଛୁଦ୍ଧାଯାଶ୍ଚ ଯୋଷିତଃ । ଯନ୍ମାନସେ ଵିକଲ୍ପଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ଧର୍ମଶ୍ଚ ନଶ୍ଯତି
ଯିଏ ଜନନୀର ପବିତ୍ରତା ଓ ହୃଦୟର ଶୁଦ୍ଧତାକୁ ଦେଖିନାହିଁ, ତାଙ୍କ ମନର ଯେଉଁ ଶଙ୍କା ଉପଜେ, ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଭଵିଷ୍ଯତି ପ୍ରଭାଵସ୍ତେ ଦୁର୍ଗାଯାଶ୍ଚ ସମଃ ସତି । ଲକ୍ଷ୍ମୀସମା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଚ ଯଶସ୍ତଦ୍ଯଶସା ସମମ୍
ତୁମର ଶକ୍ତି ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପରି ହେବ, ଅବସ୍ଥା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପରି ହେବ, ତୁମର ଯଶ ତାଙ୍କର ଯଶ ସମାନ ହେବ।
ସୌଭାଗ୍ଯଂ ରାଧିକାତୁଲ୍ଯଂ ତତ୍ସମଂ ପ୍ରେମଭର୍ତରି । ତତ୍ତୁଲ୍ଯଂ ଗୌରଵଂ ମାନ୍ଯଂ ପ୍ରୀତିଃ ପ୍ରାଧାନ୍ଯମୀଶ୍ଵରେ
ତୁମର ସୌଭାଗ୍ୟ ରାଧିକାଙ୍କ ପରି, ପତିପ୍ରତି ପ୍ରେମ ତାଙ୍କ ପରି, ଗୌରବ ଓ ମାନ୍ୟତା ତାଙ୍କ ପରି, ଭଗବାନଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରିତି ଓ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପରି ହେବ।
ରୋହିଣ୍ଯାଶ୍ଚ ସମାପେକ୍ଷା ପୂଜ୍ଯା ଚ ଭାରତୀସମା । ଶୁଦ୍ଧା ନିରୁପମା ଶଶ୍ଵତ୍ସାଵିତ୍ରୀସଦୃଶୀ ସଦା
ତୁମେ ରୋହିଣୀଙ୍କ ପରି ଗଣାଯିବ, ଭାରତୀଙ୍କ ପରି ପୂଜିତ ହେବ, ଶୁଦ୍ଧ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ସଦା ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ପରି ହେବ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତତ୍ର ଆଗତୋ ନହୃଷାଚ୍ଚରଃ । ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଭୀତୋ ଵାକ୍ପତେର୍ଗୋଂଚରେ ତତଃ
ଏହି ସମୟରେ ନହୁଷଙ୍କ ଦୂତ ଆସିଲେ; ଭୟଭିତ ହେଇ ସେ ଗୋପ ଋଷିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବାକ୍ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦୂତ ଉଵାଚ ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ଦେଵି ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛସ୍ଵ ନହୁଷଂ ପ୍ରତି । କ୍ରୀଡାଂ କର୍ତୁ ଚ ରହସି ରମ୍ଯେ ନନ୍ଦନକାନନେ
ଦୂତ କହିଲେ: ଦେବୀ, ଶୀଘ୍ର ଉଠ, ନହୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ; ନନ୍ଦନ କାନନର ଗୁପ୍ତ ଶୋଭା ଭିତରେ ସେଥିରେ ଖେଳ କର।
ଦୂତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତଵା ତମୁଵାଚ ବୃହସ୍ପତିଃ । କମ୍ପିତାଵଯଵଃ କୋପାଦ୍ରକ୍ତପଙ୍କଜଲୋଚନଃ
ଦୂତର କଥା ଶୁଣି ବୃହସ୍ପତି କୋପରେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ କମ୍ପିଲା, ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତ ହେଲା, ସେ ଦୂତକୁ କହିଲେ।
ଗୁରୁରୁଵାଚ ନହୁଷଂ ଵଦ ଗତ୍ଵା ତ୍ଵଂ ଶଚୀଂ ଚେ ଦ୍ଭୋକ୍ତୁମିଚ୍ଛସି । ଅପୂର୍ଵ ଯାନମାରୁହ୍ଯ ନିଶାଯାମାଗମିଷ୍ଯସି
ଗୁରୁ କହିଲେ — ତୁମେ ଯଦି ଶଚୀଙ୍କୁ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ନହୁଷଙ୍କୁ ଯାଇ କହ, ଅପୂର୍ବ ଯାନରେ ଚଢ଼ି ରାତିରେ ଆସିବାକୁ ପଡିବ।
ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ଚ ସ୍କନ୍ଧେ ଚ ଦତ୍ଵା ସ୍ଵଶିଵିକାଂ ଶୁଭାମ୍ । ତାମାରୁହ୍ଯ ସୁଵେଷଶ୍ଚ ଗମନଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଶିର ଉପରେ ତୁମ ସୁଭ ଦୋଳା ରଖି, ତାହାରେ ଚଢ଼ି, ଭଲ ଭଲ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କର।