ସ ପୁମାନ୍ନ ରି କର୍ମାର୍ହୋଂ ଦୈଵେ ପିତ୍ର୍ଯେ ଚ କର୍ମଣି । ଅଧମଃ ସ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ନିନ୍ଦିତଶ୍ଚ ଯଶସ୍କରଃ
ଏମିତି ଲୋକ କୌଣସି ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ, ନିନ୍ଦିତ ଏବଂ କୁଖ୍ୟାତ।
ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦିଵସେ ନାରୀଂ ଯୋ ଵ୍ରଜେଚ୍ଚ ରଜସ୍ଵଲାମ୍ । କାମତଃ ପରିପୂର୍ଣାଞ୍ଚ ଗୋହତ୍ଯାଂ ଲଭତେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ରଜସ୍ରାବିଣୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କାମବଶତଃ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗଉହତ୍ୟାର ପାପ ପାଏ।
ଆଜୀଵନଂ ନାଧିକାରୀ ପିତୃଵିପ୍ରସୁରାର୍ଚନେ । ଅମନୁଷ୍ଯୋଽଯଶସ୍ଯଃ ସ୍ଯାଦିତ୍ଯାଙ୍ଗିରସଭାଷିତମ୍
ସେ ଜୀବନ ଭରି ପିତୃ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବାର ଅଧିକାରୀ ହୁଏନାହିଁ; ସେ ଅମାନବ ଏବଂ କୁଖ୍ୟାତ ହୁଏ, ଏହିପରି ଅଙ୍ଗିରା କହିଛନ୍ତି।
ଦୃତୀଯେ ଦିଵସେ ଜାଯାଂ ଯୋ ହି ଗଚ୍ଛେଦ୍ରଜସ୍ଵଲାମ୍ । ସ ମୂଢୋ ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯାଂ ଚ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯାଃ
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ତୃତୀୟ ଦିନ ନିଜ ରଜସ୍ରାବିଣୀ ଜାୟାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ମୂଢ଼ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗର୍ଭହତ୍ୟାର ପାପ ପାଏ।
ପୂର୍ଵଵତ୍ପତିତଃ ସୋଽପି ନ ଚାର୍ହଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ । ଅସଚ୍ଛୂଦ୍ରା ଚତୁର୍ଥେଽହ୍ନି ନ ଗଚ୍ଛେତ୍ତାଂ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ସେ ଅପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ; ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ସେ ଅଶୁଦ୍ର ସମାନ, ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସେ ଦିନ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଋତାଵତୀତେ ଦିଵସେ ଗମନଂ ଚ କରିଷ୍ଯସି । ଶଚ୍ଯାଶ୍ଚ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ନହୁଷସ୍ତଯା
ଋତୁ ସମାପ୍ତି ପରେ ଯଦି ତୁମେ ସମ୍ମିଳନ କର, ଶଚୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ନହୁଷ ହସିଲେ।
ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ଶାନ୍ତଃ ଶକ୍ରକାନ୍ତାଂ ଚ ସୁଵ୍ରତାମ୍ । ଦେଵପତ୍ନୀ ସଦା ଶୁଦ୍ଧା ତନ୍ନ୍ଯୂନଂ ମାନଵଂ ପ୍ରତି
ସେ ଶାନ୍ତ ଓ ମୃଦୁ ଭାବରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଧର୍ମପତ୍ନୀଙ୍କୁ ମଧୁର କଥା କହିଲେ। ଦେବତାଙ୍କର ଏହି ଘରବୁଧି ସଦା ପବିତ୍ର, ଏହିଥିରେ ସେ କୌଣସି ମଣିଷୀ ଜଣେଠାରୁ କମ୍ ନୁହଁନ୍ତି।
ଶଯନେ ଭୋଜନେ ଦେଵୀ ନାଶୁଦ୍ଧା ମାନଵଂ ପ୍ରତି । ରଜସ୍ଵଲାଯାଃ ସଂଭୋଗେ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରେ ଚ ଭାରତେ
ହେ ଭାରତ, ଶୟନ କିମ୍ବା ଭୋଜନ ସମୟରେ ଦେବୀ କୌଣସି ମଣିଷ ସହିତ ଅପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ରଜସ୍ୱଳା ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ସଂଗମ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମାତ୍ର ଅପବିତ୍ରତା ଆସେ।
ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ଚ ଭଵେତ୍ପା ପଂ ନାତ୍ର ଦୁ (ସ୍ଵ)ର୍ଗେ ଚ ସୁନ୍ଦରି । କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରେଽପି ତତ୍କର୍ମ ଯଦ୍ଵେଦୋକ୍ତଂ ଶୁଭାଶୁଭମ୍
ତୁମେ ଯାହାକୁ ପାପ ବୋଲି କହିଛ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏଠାରେ ଦେବଲୋକରେ ସେହି ନୁହଁ। କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ, ଯେ କାମ ବେଦରେ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ସେହି ଭଳି ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ହୁଏ।
ନ ଭଵେଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଚ ଜ୍ଵଲତାଂ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା । ଯଥା ପ୍ରଦୀପ୍ତେ ଵହ୍ନୌ ଚ ଶୁଷ୍କାଣି ଚ ତୃଣାନି ଚ
ଯେମିତି ଜ୍ୱଳନ୍ତା ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଖିଲା ଘାସ ପୁଡ଼ିଯାଏ, ସେହିପରି ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ପାଇଁ ପାପ ରହେ ନାହିଁ।
ଭଵନ୍ତି ଭସ୍ମୀଭୂତାନି ତଥା ପାପାନି ଵୈଷ୍ଣପେ । ଵହ୍ନିସୂର୍ଯବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯସ୍ତେଜଯାନ୍ଵୈଷ୍ଣପଃ ସଦା
ଏଭଳି, ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ପାଇଁ ପାପମାନେ ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହୁଅନ୍ତି। ବୈଷ୍ଣବ ସଦା ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରୁ ଅଧିକ ତେଜସ୍ୱୀ।
ରକ୍ଷିତୋ ଵିଷ୍ଣୁଚକ୍ରେଣ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରୋ ମତ୍ତକୁଂଜରଃ । ନ ଵିଚାରୋ ନ ଭୋଗଶ୍ଚ ପୈଷ୍ମଵାନାଂ ସ୍ଵକର୍ମଣାମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚକ୍ରରେ ରକ୍ଷିତ, ସ୍ୱାଧୀନ ଓ ମତ୍ତ ହାତୀ ପରି, ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ନ କୌଣସି ବିଚାର ହୁଏ, ନ କୌଣସି ଫଳ ଭୋଗ ହୁଏ।
ନିଖିତଂ ସାମ୍ନି କୌଥୁମ୍ଯାଂ କୁରୁ ପ୍ରଶ୍ନଂ ବୃହସ୍ପତୀମ୍ । ଅସ୍ମାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଜାନନ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ରଵଂଶ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାନ୍
ସାମବେଦ ଓ କୌଥୁମୀ ପରମ୍ପରାରେ ପାରଙ୍ଗତ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କର। ଏହି କଥା ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶୀ ଓ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି।
ଦେଵମନ୍ଯଂ ନ ସେଵନ୍ତେ ଚନ୍ଦ୍ରଵଂଶ୍ଯା ହରିଂ ଵିନା । ସଦ୍ଵଂଶପ୍ରଭଵୋ ଯୋ ହି ବ୍ରହ୍ମଣଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋଽଥଵା
ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶୀମାନେ ହରି ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ଯଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଂଶର, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଉଛନ୍ତି, ତଥାପି ନୁହଁ।
ଵିଷ୍ଣୁମନ୍ତ୍ରଂ ନ ଗୃଣ୍ହାତି ଵଞ୍ଚିତୋ ଦେଵମାଯଯା । କୋ ଵା ମନ୍ତ୍ରଶ୍ଚ କେ ଦେଵା ନ ହି ଶାସ୍ତା ଯମୋ ମମ
ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ ନାହିଁ, ସେ ଦେବମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ। କଣ ମନ୍ତ୍ର, କିଏ ଦେବତା? ଯମ ମୋର ଶାସକ ନୁହଁ।
ସର୍ଵାଞ୍ଛାସ୍ତୁଂ ସମର୍ଥୋଽହଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାନ୍ଵିନା । ଶଯ୍ଯାଂ କୃରୁ ଗୁହଂ ଗତ୍ଵା ଶୀଘ୍ରଂ ଯାସ୍ଯାମି ତେ ଗୃହମ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବା ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବି। ତୁମେ ତୁମ ଶୟନକୋଠା କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ତୁମ ଘରକୁ ଆସିବି।
ଋତୁପାପଂ ମଯି ଭଵେତ୍ତଵ କିଂ ଗଚ୍ଛ ଶୋଭନେ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନହୁଷୋ ରାଜା ପ୍ରଫୁଲ୍ଲଵଦନେକ୍ଷଣଃ
ଋତୁର ପାପ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ୁ, ତୁମ ଉପରେ ନୁହଁ, ହେ ଶୋଭନେ। ଏପରି କହି, ରାଜା ନହୁଷ ଖୁସି ମୁହଁରେ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ।
ରତ୍ନଯାନଂ ସମାରୁହ୍ଯ ଯଯୌ ନନ୍ଦନକାନନମ୍ । ନ ଯଯୌ ସା ଶଚୀ ଗେହଂ ପ୍ରଜଗାମ ଗୁରୋର୍ଗୃହମ୍
ସେ ରତ୍ନଖଚିତ ରଥରେ ଚଢ଼ି ନନ୍ଦନ କାନନକୁ ଗଲେ। କିନ୍ତୁ ଶଚୀ ଘରକୁ ଯାଇଲେ ନାହିଁ, ସେ ଗୁରୁଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।
ଗତ୍ଵ କୂଶାସନସ୍ଯଂ ଚ ଦଦର୍ଶ ଚ ବୃହସ୍ପତିମ୍ । ତାରାସେଵିତପାଦାବ୍ଜଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶଚୀ କୁଶାସନରେ ବସିଥିବା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଦ ତାରା ସେବା କରୁଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍।
ଜପମାଲାକରଂ ଶଶ୍ଵଜ୍ଜପନ୍ତଂ କୃଷ୍ଣମୀପ୍ସିତମ୍ । ପରମଂ ପରମାନନ୍ଦଂ ପରମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍
ସେ ହାତରେ ଜପମାଳା ଧରି, ସଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମ ଜପ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମନର ଆଶା। ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ପରମ ଆନନ୍ଦ, ପରମାତ୍ମା ଓ ଈଶ୍ୱର।
ନିର୍ଗୁଣଂ ଚ ନିରୀହଂ ଚ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍ । ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହମ୍
ସେ ଗୁଣହୀନ, ଆସକ୍ତିହୀନ, ସ୍ୱାଧୀନ ଓ ପ୍ରକୃତିଠାରୁ ଉପରେ। ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ତିଆରି ଦେହ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା ଦେଇଥିବା ମୂର୍ତ୍ତି।
ତମାନନ୍ଦାଶ୍ରୁନେତ୍ରଂ ଚ ନନାମ ଶିନକା ଭୁଵି । ରୁଦତୀ ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରା କା ମଜ୍ଜନ୍ତୀ ଭକ୍ତିସାଗରେ
ସେ ଆନନ୍ଦ ଅଶୁରେ ଭରିଥିବା ନୟନରେ, ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଶିର ନମାଇଲେ। ଶଚୀ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ଅଶୁ ଭରିଥିବା ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଭକ୍ତିର ସାଗରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ।
ଶୋକାର୍ଣଵେ ନିମଜ୍ଜନ୍ତୀ ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା । ତୁଷ୍ଟାଵ ଭୀତା ସ୍ଵଗୁରୁଂ ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠଂ ଚ କୃପାନିଧିମ୍
ଶୋକର ସାଗରେ ଡୁବିଯାଇ, ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଶଚୀ ଭୟରେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଓ କୃପାର ଭଣ୍ଡାରକୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଶଚ୍ଯୁଵାଚ ରକ୍ଷ ରକ୍ଷ ମହାଭାଗ ମାଂ ଭୀତାଂ ଶରଣାଗତାମ୍ । ତ୍ଵମୀଶ୍ଵରଃ ସ୍ଵଦାସୀଂ ଚ ନିମଗ୍ନାଂ ଶୋକସାଗରେ
ଶଚୀ କହିଲେ: ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ! ମୁଁ ଭୟଭୀତ ଓ ଶରଣାଗତ। ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ନାଥ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦାସୀ, ଶୋକସାଗରେ ଡୁବୁଛି।
ଅନୀଶ୍ଵରଶ୍ଚେଶ୍ଵରୋ ଵା ବରଵାନ୍ଵା ସୁଦୁର୍ବଲଃ । ସ୍ଵଶିଷ୍ଯଭାର୍ଯାଂ ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଶାସିତୁଂ ଚ ସଦା କ୍ଷମଃ
କେହି ଅଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଳବାନ୍ କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳ ଯେହେଉନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ନିଜ ଶିଷ୍ୟ, ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ନିୟମିତ ରଖିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବା ଦରକାର।
ଦୂରୀଭୂତଃ ସ୍ଵରାଜ୍ଯାଚ୍ଚ ସ୍ଵଶିଷ୍ଯଶ୍ଚ କୃତସ୍ତ୍ଵଯା । ଶାନ୍ତିର୍ବଭୂଵ ଦୋଷସ୍ଯ ଚାଧୁନାଽନୁଗ୍ରହଂ କୁରୁ
ତୁମେ ମୋର ସ୍ୱରାଜ୍ୟ ଓ ମୋ ଶିଷ୍ୟକୁ ଦୂର କରିଦେଲା; ଏବେ ଦୋଷ ଶାନ୍ତ ହୋଇଛି, ଦୟାକରି ମୋ ପ୍ରତି କୃପା ଦେଖାଅ।
ଅନାଥାଂ ସର୍ଵଶୂନ୍ଯାଂ ମାଂ ଶୁନ୍ଯାଂ ତାମମରାଵତୀମ୍ । ସଂପଚ୍ଛୂନ୍ଯମାଶ୍ରମଂ ମେ ପଶ୍ଯ ରକ୍ଷ କୃଣାନିଧେ
ମୁଁ ଏବେ ସମସ୍ତ ଥିରୁ ବଞ୍ଚିତ ଏବଂ ଏହି ଅମରାବତୀ ମଧ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି; ମୋ ଆଶ୍ରମ ଧନ-ସମ୍ପତି ହୀନ ହୋଇଯାଇଛି—ହେ କୃପାର ସାଗର, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
ଦସ୍ଯୁଗ୍ରସ୍ତାଂ ଚ ମାଂ ରକ୍ଷ ଦେଶଂ କିଂକରମାନଯ । ଦତ୍ତଵା ଚରଣରେଣୂଂସ୍ତଂ ଶୁଭାଶୀର୍ଵଚନଂ କୁରୁ
ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର; ଏହି ଦେଶକୁ ଜଣେ ସେବକ ଆଣ; ତୁମର ପାଦଧୂଳି ପାଇଁ, ମୋତେ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ।
ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ସୁରୁଣାଂ ଚ ଜନ୍ମଦାତା ପରୋ ଗୁରୁଃ । ପିତୁଃ ଶତଗୁଣା ମାତା ପୂଜ୍ଯା ଵନ୍ଦ୍ଯା ଗରୀଯସୀ
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ହେଉଛନ୍ତି ଜନ୍ମଦାତା; ମାଆ ପିତାଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ପୂଜ୍ୟ, ବନ୍ଦନୀୟ ଓ ଗରିମାମୟ।
ଵିଦ୍ଯାଦାତା ମନ୍ତ୍ରଦାତା ଜ୍ଞାନଦୋ ହରିଭକ୍ତିଦଃ । ପୂଜ୍ଯୋ ଵନ୍ଦ୍ଯଶ୍ଚ ସେଵ୍ଯଶ୍ଚ ମାତୁଃ ଶତଗୁଣୋ ଗୁରୁଃ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ହରିଭକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଗୁରୁ ମାଆଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ପୂଜ୍ୟ, ବନ୍ଦନୀୟ ଓ ସେବନୀୟ।