ନିର୍ମଲଂ ମଣ୍ଡଲାକାରଂ ସଣିରାଜଵିରାଜିତମ୍ । ହସ୍ତଲକ୍ଷପରିମିତଂ ଚତୁରସ୍ରଂ ଚ ସୁନ୍ଦରି
ଏହା ସ୍ୱଚ୍ଛ, ଗୋଲାକାର ଆକୃତିରେ, ହସ୍ତରେ ଥିବା ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ମାପାଯାଇଥିବା, ଚାରିକୋଣା ଏବଂ ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଅଳଙ୍କୃତ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ପଦ୍ମାପଦ୍ମାସନଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରେଷ୍ଠଂ ତସ୍ଯା ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଧ୍ରୁଵଂ ତୁମ୍ଯଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି କୃତ୍ଵା ପଦ୍ମାଲଯାଵ୍ରତମ୍
ପଦ୍ମାସନ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଆଦର୍ଶ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଏହି ପଦ୍ମାସନ, ମୁଁ ପଦ୍ମାଳୟା ବ୍ରତ କରି ତୁମକୁ ଦେଇବି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନହୁଷଃ କୃତ୍ଵା ଵର୍ତ୍ମନିରୌଧନମ୍ । ପୁନଃ ପପାତ ଚରଣେ ମହେନ୍ଦ୍ରାଣ୍ଯା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଏପରି କହି, ନହୁଷ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇଦେଇ, ପୁଣିପୁଣି ମହେନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କ ଚରଣ ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ନୃପସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶୁଷ୍କକଣ୍ଠୌଷ୍ଠତାଲୁକା । ତମୁଵାଚ ମହେନ୍ଦ୍ରାଣୀ ସ୍ମାରଂ ସ୍ମାରଂ ଗୁରୁଂ ହରିମ୍
ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶୁଷ୍କ କଣ୍ଠ, ଓଠ ଓ ତାଳୁ ସହିତ, ମହେନ୍ଦ୍ରାଣୀ ପୁଣିପୁଣି ନିଜ ଗୁରୁ ହରିଙ୍କୁ ମନେକରି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶଚ୍ଯୁଵାଚ ଅଚେତନସ୍ଯ ମୂଢସ୍ଯ କାର୍ଯାକାର୍ଯମଜାନତଃ । ଶ୍ରୋଷ୍ଯାମ୍ଯଦ୍ଯ କତିଵିଧାଂ କଥାଂ କାମାତୁରସ୍ଯ ଚ
ଶଚୀ କହିଲେ: ଆଜି ମୁଁ କେତେ ପ୍ରକାରର କଥା ଶୁଣିବି, ଏମିତି ଜଣେ ଅବିବେକୀ, ମୂଢ଼ ଏବଂ କଣ କରିବା ଉଚିତ ଓ ଅନୁଚିତ ଜାଣିନଥିବା, କାମରେ ଆନ୍ଦୋଳିତ ଲୋକଙ୍କୁ?
ମଧୁମତ୍ତଃ ସୁରାସତ୍ତଃ କାମମତ୍ତୋ ଦିଚେତନଃ । ମୃତ୍ଯୁଂ ନ ଗଣଚେତ୍କାମୀ କାମେନ ହୃତମାନସଃ
ମଧୁରେ ମତ୍ତ, ମଦରେ ମତ୍ତ, କାମରେ ମତ୍ତ ଏବଂ ବିବେକହୀନ ଲୋକ, ଯାହାଙ୍କ ମନ କାମରେ ହରାଇଯାଇଛି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଗଣନା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ତ୍ଯଜ ମାମଧ ହେ ମତ୍ତ ମାତୃତୁଲ୍ଯାଂ ରଜକ୍ଵଲାମ୍ । ଋତୋଃ ପ୍ରଥାମୋ ଦିଵସୋ ହ୍ଯଦ୍ଯ ହେ ନୃପ ମେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ ମତ୍ତ, ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେ, ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ ମାତା ସମାନ ଏବଂ ଅଶୁଦ୍ଧ; ଆଜି ମୋ ରଜସ୍ରାବର ପ୍ରଥମ ଦିନ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ, ହେ ରାଜା।
ପ୍ରଥମେ ଦିଵସେ ସ୍ତ୍ରୀ ଚ ଚାଣ୍ଡାଲୀ ସା ରଜସ୍ଵଲା । ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦିଵସେ ମ୍ଲେଚ୍ଛା ତୃତୀଯେ ରଜକୀ ତଥା
ପ୍ରଥମ ଦିନ ଜଣେ ମହିଳା ଚଣ୍ଡାଳୀ ଓ ରଜସ୍ରାବିଣୀ ସମାନ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ସେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ସମାନ, ତୃତୀୟ ଦିନ ଧୋବିଣୀ ପରି।
ଶୁଦ୍ଧା ଭର୍ତୁଶ୍ଚତୁର୍ଯେଽହ୍ନି ନ ଶୁଦ୍ଧା ଦୈଵପୈ ଯଯୌଃ । ଅସଚ୍ଛୂଦ୍ରାସମା ସା ଚ ତଦ୍ଦିନେ ଚ ପରଂ ପ୍ରତି
ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ, କିନ୍ତୁ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ସେ ଦିନ ସେ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଅଶୁଦ୍ର ସମାନ ଭାବାଯାନ୍ତି।
ପ୍ରଥମେ ଦିଵସେ କାନ୍ତାଂ ଯୋ ହି ଗଚ୍ଛେଦ୍ରଜସ୍ଵଲାମ୍ । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଚତୁର୍ଥାଶଂ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ପ୍ରଥମ ଦିନ ରଜସ୍ରାବିଣୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପାପ ପାଏ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସ ପୁମାନ୍ନ ରି କର୍ମାର୍ହୋଂ ଦୈଵେ ପିତ୍ର୍ଯେ ଚ କର୍ମଣି । ଅଧମଃ ସ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ନିନ୍ଦିତଶ୍ଚ ଯଶସ୍କରଃ
ଏମିତି ଲୋକ କୌଣସି ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ, ନିନ୍ଦିତ ଏବଂ କୁଖ୍ୟାତ।
ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦିଵସେ ନାରୀଂ ଯୋ ଵ୍ରଜେଚ୍ଚ ରଜସ୍ଵଲାମ୍ । କାମତଃ ପରିପୂର୍ଣାଞ୍ଚ ଗୋହତ୍ଯାଂ ଲଭତେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ରଜସ୍ରାବିଣୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କାମବଶତଃ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗଉହତ୍ୟାର ପାପ ପାଏ।
ଆଜୀଵନଂ ନାଧିକାରୀ ପିତୃଵିପ୍ରସୁରାର୍ଚନେ । ଅମନୁଷ୍ଯୋଽଯଶସ୍ଯଃ ସ୍ଯାଦିତ୍ଯାଙ୍ଗିରସଭାଷିତମ୍
ସେ ଜୀବନ ଭରି ପିତୃ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବାର ଅଧିକାରୀ ହୁଏନାହିଁ; ସେ ଅମାନବ ଏବଂ କୁଖ୍ୟାତ ହୁଏ, ଏହିପରି ଅଙ୍ଗିରା କହିଛନ୍ତି।
ଦୃତୀଯେ ଦିଵସେ ଜାଯାଂ ଯୋ ହି ଗଚ୍ଛେଦ୍ରଜସ୍ଵଲାମ୍ । ସ ମୂଢୋ ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯାଂ ଚ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯାଃ
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ତୃତୀୟ ଦିନ ନିଜ ରଜସ୍ରାବିଣୀ ଜାୟାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ମୂଢ଼ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗର୍ଭହତ୍ୟାର ପାପ ପାଏ।
ପୂର୍ଵଵତ୍ପତିତଃ ସୋଽପି ନ ଚାର୍ହଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ । ଅସଚ୍ଛୂଦ୍ରା ଚତୁର୍ଥେଽହ୍ନି ନ ଗଚ୍ଛେତ୍ତାଂ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ସେ ଅପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ; ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ସେ ଅଶୁଦ୍ର ସମାନ, ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସେ ଦିନ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଋତାଵତୀତେ ଦିଵସେ ଗମନଂ ଚ କରିଷ୍ଯସି । ଶଚ୍ଯାଶ୍ଚ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ନହୁଷସ୍ତଯା
ଋତୁ ସମାପ୍ତି ପରେ ଯଦି ତୁମେ ସମ୍ମିଳନ କର, ଶଚୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ନହୁଷ ହସିଲେ।
ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ଶାନ୍ତଃ ଶକ୍ରକାନ୍ତାଂ ଚ ସୁଵ୍ରତାମ୍ । ଦେଵପତ୍ନୀ ସଦା ଶୁଦ୍ଧା ତନ୍ନ୍ଯୂନଂ ମାନଵଂ ପ୍ରତି
ସେ ଶାନ୍ତ ଓ ମୃଦୁ ଭାବରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଧର୍ମପତ୍ନୀଙ୍କୁ ମଧୁର କଥା କହିଲେ। ଦେବତାଙ୍କର ଏହି ଘରବୁଧି ସଦା ପବିତ୍ର, ଏହିଥିରେ ସେ କୌଣସି ମଣିଷୀ ଜଣେଠାରୁ କମ୍ ନୁହଁନ୍ତି।
ଶଯନେ ଭୋଜନେ ଦେଵୀ ନାଶୁଦ୍ଧା ମାନଵଂ ପ୍ରତି । ରଜସ୍ଵଲାଯାଃ ସଂଭୋଗେ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରେ ଚ ଭାରତେ
ହେ ଭାରତ, ଶୟନ କିମ୍ବା ଭୋଜନ ସମୟରେ ଦେବୀ କୌଣସି ମଣିଷ ସହିତ ଅପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ରଜସ୍ୱଳା ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ସଂଗମ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମାତ୍ର ଅପବିତ୍ରତା ଆସେ।
ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ଚ ଭଵେତ୍ପା ପଂ ନାତ୍ର ଦୁ (ସ୍ଵ)ର୍ଗେ ଚ ସୁନ୍ଦରି । କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରେଽପି ତତ୍କର୍ମ ଯଦ୍ଵେଦୋକ୍ତଂ ଶୁଭାଶୁଭମ୍
ତୁମେ ଯାହାକୁ ପାପ ବୋଲି କହିଛ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏଠାରେ ଦେବଲୋକରେ ସେହି ନୁହଁ। କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ, ଯେ କାମ ବେଦରେ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ସେହି ଭଳି ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ହୁଏ।
ନ ଭଵେଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଚ ଜ୍ଵଲତାଂ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା । ଯଥା ପ୍ରଦୀପ୍ତେ ଵହ୍ନୌ ଚ ଶୁଷ୍କାଣି ଚ ତୃଣାନି ଚ
ଯେମିତି ଜ୍ୱଳନ୍ତା ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଖିଲା ଘାସ ପୁଡ଼ିଯାଏ, ସେହିପରି ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ପାଇଁ ପାପ ରହେ ନାହିଁ।
ଭଵନ୍ତି ଭସ୍ମୀଭୂତାନି ତଥା ପାପାନି ଵୈଷ୍ଣପେ । ଵହ୍ନିସୂର୍ଯବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯସ୍ତେଜଯାନ୍ଵୈଷ୍ଣପଃ ସଦା
ଏଭଳି, ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ପାଇଁ ପାପମାନେ ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହୁଅନ୍ତି। ବୈଷ୍ଣବ ସଦା ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରୁ ଅଧିକ ତେଜସ୍ୱୀ।
ରକ୍ଷିତୋ ଵିଷ୍ଣୁଚକ୍ରେଣ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରୋ ମତ୍ତକୁଂଜରଃ । ନ ଵିଚାରୋ ନ ଭୋଗଶ୍ଚ ପୈଷ୍ମଵାନାଂ ସ୍ଵକର୍ମଣାମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚକ୍ରରେ ରକ୍ଷିତ, ସ୍ୱାଧୀନ ଓ ମତ୍ତ ହାତୀ ପରି, ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ନ କୌଣସି ବିଚାର ହୁଏ, ନ କୌଣସି ଫଳ ଭୋଗ ହୁଏ।
ନିଖିତଂ ସାମ୍ନି କୌଥୁମ୍ଯାଂ କୁରୁ ପ୍ରଶ୍ନଂ ବୃହସ୍ପତୀମ୍ । ଅସ୍ମାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଜାନନ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ରଵଂଶ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାନ୍
ସାମବେଦ ଓ କୌଥୁମୀ ପରମ୍ପରାରେ ପାରଙ୍ଗତ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କର। ଏହି କଥା ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶୀ ଓ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି।
ଦେଵମନ୍ଯଂ ନ ସେଵନ୍ତେ ଚନ୍ଦ୍ରଵଂଶ୍ଯା ହରିଂ ଵିନା । ସଦ୍ଵଂଶପ୍ରଭଵୋ ଯୋ ହି ବ୍ରହ୍ମଣଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋଽଥଵା
ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶୀମାନେ ହରି ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ଯଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଂଶର, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଉଛନ୍ତି, ତଥାପି ନୁହଁ।
ଵିଷ୍ଣୁମନ୍ତ୍ରଂ ନ ଗୃଣ୍ହାତି ଵଞ୍ଚିତୋ ଦେଵମାଯଯା । କୋ ଵା ମନ୍ତ୍ରଶ୍ଚ କେ ଦେଵା ନ ହି ଶାସ୍ତା ଯମୋ ମମ
ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ ନାହିଁ, ସେ ଦେବମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ। କଣ ମନ୍ତ୍ର, କିଏ ଦେବତା? ଯମ ମୋର ଶାସକ ନୁହଁ।
ସର୍ଵାଞ୍ଛାସ୍ତୁଂ ସମର୍ଥୋଽହଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାନ୍ଵିନା । ଶଯ୍ଯାଂ କୃରୁ ଗୁହଂ ଗତ୍ଵା ଶୀଘ୍ରଂ ଯାସ୍ଯାମି ତେ ଗୃହମ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବା ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବି। ତୁମେ ତୁମ ଶୟନକୋଠା କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ତୁମ ଘରକୁ ଆସିବି।
ଋତୁପାପଂ ମଯି ଭଵେତ୍ତଵ କିଂ ଗଚ୍ଛ ଶୋଭନେ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନହୁଷୋ ରାଜା ପ୍ରଫୁଲ୍ଲଵଦନେକ୍ଷଣଃ
ଋତୁର ପାପ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ୁ, ତୁମ ଉପରେ ନୁହଁ, ହେ ଶୋଭନେ। ଏପରି କହି, ରାଜା ନହୁଷ ଖୁସି ମୁହଁରେ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ।
ରତ୍ନଯାନଂ ସମାରୁହ୍ଯ ଯଯୌ ନନ୍ଦନକାନନମ୍ । ନ ଯଯୌ ସା ଶଚୀ ଗେହଂ ପ୍ରଜଗାମ ଗୁରୋର୍ଗୃହମ୍
ସେ ରତ୍ନଖଚିତ ରଥରେ ଚଢ଼ି ନନ୍ଦନ କାନନକୁ ଗଲେ। କିନ୍ତୁ ଶଚୀ ଘରକୁ ଯାଇଲେ ନାହିଁ, ସେ ଗୁରୁଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।
ଗତ୍ଵ କୂଶାସନସ୍ଯଂ ଚ ଦଦର୍ଶ ଚ ବୃହସ୍ପତିମ୍ । ତାରାସେଵିତପାଦାବ୍ଜଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶଚୀ କୁଶାସନରେ ବସିଥିବା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଦ ତାରା ସେବା କରୁଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍।
ଜପମାଲାକରଂ ଶଶ୍ଵଜ୍ଜପନ୍ତଂ କୃଷ୍ଣମୀପ୍ସିତମ୍ । ପରମଂ ପରମାନନ୍ଦଂ ପରମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍
ସେ ହାତରେ ଜପମାଳା ଧରି, ସଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମ ଜପ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମନର ଆଶା। ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ପରମ ଆନନ୍ଦ, ପରମାତ୍ମା ଓ ଈଶ୍ୱର।