ତ୍ଯଜ ଦ୍ଵୈଧଂ ଚ ମନସୋ ନିଶ୍ଚିତଂ ଵରଵର୍ଣିରି । ଵରାନନେ ମଯା ସାର୍ଧଂ ମୋଦସ୍ଵ ଵରମନ୍ଦିରେ
ମନର ଦ୍ୱିତୀୟତାକୁ ଛାଡ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚରିତ୍ରବତୀ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁଖବତୀ, ମୋ ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ଦିରରେ ଆନନ୍ଦ କର।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନମାଲାଂ ଚ ମଣିରାଜଵିରାଜିତାମ୍ । ଭିକ୍ଷାଂ କୃତ୍ଵା ଚ ଦାସ୍ଯାମି ଲକ୍ଷ୍ମୀଵକ୍ଷସି ଶୋଭିତାମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଭିକ୍ଷା ଭାବେ ଦେବି, ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନମାଳା, ମଣିରାଜ ସହିତ ଶୋଭିତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଉରସ୍ଥଳରେ ଚମକୁଥିବା।
ମଣିଂ ଚାନନ୍ତଶିରସଃ ସର୍ଵେଷାମତିଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯଂ ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ତୁଭ୍ଯଂ ଦାସ୍ଯାମି ସୁନ୍ଦରି
ଅନନ୍ତଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ମଣି, ତିନି ଜଗତରେ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି, ସୁନ୍ଦରୀ।
ମଣିରତ୍ନଂ କୌସ୍ତୁଭଂ ଚ ଯୋ ନାରାଯଣଵକ୍ଷସି । ଭିକ୍ଷାଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ଦାସ୍ଯାମି କୃତ୍ଵା ନାରାଯଣଵ୍ରତମ୍
ନାରାୟଣଙ୍କ ଉରସ୍ଥଳରେ ଚମକୁଥିବା କୌସ୍ତୁଭ ମଣି, ମୁଁ ନାରାୟଣ ବ୍ରତ କରି ତୁମକୁ ଭିକ୍ଷା ଭାବେ ଦେବି।
ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରମୌଲେଶ୍ଚ ଯଦର୍ଧଂ ଚନ୍ଦ୍ରଭୂଷଣମ୍ । ଜରାମୃତ୍ଯୁଵ୍ଯାଧିହରଂ ଶକ୍ତଂ କ୍ରୀଡାକରଂ ଵରମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଭୂଷଣ, ଯାହା ବୃଦ୍ଧା, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ରୋଗକୁ ଦୂର କରେ, ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଖେଳା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
ଅତୀଵ ଵିଶ୍ଵଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯଂ ଵିଶ୍ଵଵନ୍ଦ୍ଯଂ ଚ ସୁନ୍ଦରମ୍ । ଵିଶ୍ଵନାଥଵ୍ରତଂ କୃତ୍ଵା ତୁଭ୍ଯଂ ଦାସ୍ଯାମି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କର ପୂଜିତ, ସୁନ୍ଦର ଭୂଷଣ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଶ୍ବନାଥ ବ୍ରତ କରି ତୁମକୁ ଦେବି।
ଦାସ୍ଯାମି ତେ ଶ୍ରୀସୂର୍ଯସ୍ଯ ମଣିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସ୍ଯମନ୍ତକମ୍ । ଭକ୍ତ୍ଯା ସୂର୍ଯଵ୍ରତଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି ଶ୍ରୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି, ସ୍ୟାମନ୍ତକ, ତିନି ଜଗତରେ ଦୁର୍ଲଭ, ଭକ୍ତି ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରତ କରି।
ଅଷ୍ଟୌ ଭାରାନ୍ସୁଵର୍ଣଂ ଚ ଯଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରସୂଯତେ । ଜରାସୃତ୍ଯୁହରଂ ଚଵ ପରଂ କ୍ରୀଡାକରଂ ପ୍ରିଯେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି ଅଷ୍ଟ ଭାର ସୁନା, ଯାହା ସଦା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ବୃଦ୍ଧା ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୂର କରେ, ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଖେଳା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ପ୍ରିୟେ।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣଂ ପାତ୍ରରତ୍ନଂ ମନୋହରମ୍ । ସଂତତଂ ମଧୃପୂର୍ଣଂ ଚ ଦାସ୍ଯାମି ମଦନସ୍ଯ ଚ
ମୂଲ୍ୟହୀନ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା, ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ସଦା ମଧୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ଏକ ପାତ୍ର, ଯାହା ମଦନଙ୍କର ଅଧିକାର ଅଟୁଟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇବି।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣଂ ସୁର୍ଯତୁଲ୍ଯଂ ଚ ତେଜସା । ନାନଚିତ୍ରଵିଚିତ୍ରାଢ୍ଯଂ ନିର୍ମାଣମୀଶ୍ଵରେଚ୍ଛଯା
ମୂଲ୍ୟହୀନ ରତ୍ନରେ ତିଆରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବିଭିନ୍ନ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଳଙ୍କାରିକ ରୂପରେ ସଜିତ, ଏହି ସବୁ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ତିଆରି ହୋଇଛି।
ନିର୍ମଲଂ ମଣ୍ଡଲାକାରଂ ସଣିରାଜଵିରାଜିତମ୍ । ହସ୍ତଲକ୍ଷପରିମିତଂ ଚତୁରସ୍ରଂ ଚ ସୁନ୍ଦରି
ଏହା ସ୍ୱଚ୍ଛ, ଗୋଲାକାର ଆକୃତିରେ, ହସ୍ତରେ ଥିବା ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ମାପାଯାଇଥିବା, ଚାରିକୋଣା ଏବଂ ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଅଳଙ୍କୃତ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ପଦ୍ମାପଦ୍ମାସନଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରେଷ୍ଠଂ ତସ୍ଯା ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଧ୍ରୁଵଂ ତୁମ୍ଯଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି କୃତ୍ଵା ପଦ୍ମାଲଯାଵ୍ରତମ୍
ପଦ୍ମାସନ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଆଦର୍ଶ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଏହି ପଦ୍ମାସନ, ମୁଁ ପଦ୍ମାଳୟା ବ୍ରତ କରି ତୁମକୁ ଦେଇବି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନହୁଷଃ କୃତ୍ଵା ଵର୍ତ୍ମନିରୌଧନମ୍ । ପୁନଃ ପପାତ ଚରଣେ ମହେନ୍ଦ୍ରାଣ୍ଯା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଏପରି କହି, ନହୁଷ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇଦେଇ, ପୁଣିପୁଣି ମହେନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କ ଚରଣ ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ନୃପସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶୁଷ୍କକଣ୍ଠୌଷ୍ଠତାଲୁକା । ତମୁଵାଚ ମହେନ୍ଦ୍ରାଣୀ ସ୍ମାରଂ ସ୍ମାରଂ ଗୁରୁଂ ହରିମ୍
ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶୁଷ୍କ କଣ୍ଠ, ଓଠ ଓ ତାଳୁ ସହିତ, ମହେନ୍ଦ୍ରାଣୀ ପୁଣିପୁଣି ନିଜ ଗୁରୁ ହରିଙ୍କୁ ମନେକରି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶଚ୍ଯୁଵାଚ ଅଚେତନସ୍ଯ ମୂଢସ୍ଯ କାର୍ଯାକାର୍ଯମଜାନତଃ । ଶ୍ରୋଷ୍ଯାମ୍ଯଦ୍ଯ କତିଵିଧାଂ କଥାଂ କାମାତୁରସ୍ଯ ଚ
ଶଚୀ କହିଲେ: ଆଜି ମୁଁ କେତେ ପ୍ରକାରର କଥା ଶୁଣିବି, ଏମିତି ଜଣେ ଅବିବେକୀ, ମୂଢ଼ ଏବଂ କଣ କରିବା ଉଚିତ ଓ ଅନୁଚିତ ଜାଣିନଥିବା, କାମରେ ଆନ୍ଦୋଳିତ ଲୋକଙ୍କୁ?
ମଧୁମତ୍ତଃ ସୁରାସତ୍ତଃ କାମମତ୍ତୋ ଦିଚେତନଃ । ମୃତ୍ଯୁଂ ନ ଗଣଚେତ୍କାମୀ କାମେନ ହୃତମାନସଃ
ମଧୁରେ ମତ୍ତ, ମଦରେ ମତ୍ତ, କାମରେ ମତ୍ତ ଏବଂ ବିବେକହୀନ ଲୋକ, ଯାହାଙ୍କ ମନ କାମରେ ହରାଇଯାଇଛି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଗଣନା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ତ୍ଯଜ ମାମଧ ହେ ମତ୍ତ ମାତୃତୁଲ୍ଯାଂ ରଜକ୍ଵଲାମ୍ । ଋତୋଃ ପ୍ରଥାମୋ ଦିଵସୋ ହ୍ଯଦ୍ଯ ହେ ନୃପ ମେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ ମତ୍ତ, ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେ, ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ ମାତା ସମାନ ଏବଂ ଅଶୁଦ୍ଧ; ଆଜି ମୋ ରଜସ୍ରାବର ପ୍ରଥମ ଦିନ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ, ହେ ରାଜା।
ପ୍ରଥମେ ଦିଵସେ ସ୍ତ୍ରୀ ଚ ଚାଣ୍ଡାଲୀ ସା ରଜସ୍ଵଲା । ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦିଵସେ ମ୍ଲେଚ୍ଛା ତୃତୀଯେ ରଜକୀ ତଥା
ପ୍ରଥମ ଦିନ ଜଣେ ମହିଳା ଚଣ୍ଡାଳୀ ଓ ରଜସ୍ରାବିଣୀ ସମାନ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ସେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ସମାନ, ତୃତୀୟ ଦିନ ଧୋବିଣୀ ପରି।
ଶୁଦ୍ଧା ଭର୍ତୁଶ୍ଚତୁର୍ଯେଽହ୍ନି ନ ଶୁଦ୍ଧା ଦୈଵପୈ ଯଯୌଃ । ଅସଚ୍ଛୂଦ୍ରାସମା ସା ଚ ତଦ୍ଦିନେ ଚ ପରଂ ପ୍ରତି
ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ, କିନ୍ତୁ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ସେ ଦିନ ସେ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଅଶୁଦ୍ର ସମାନ ଭାବାଯାନ୍ତି।
ପ୍ରଥମେ ଦିଵସେ କାନ୍ତାଂ ଯୋ ହି ଗଚ୍ଛେଦ୍ରଜସ୍ଵଲାମ୍ । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଚତୁର୍ଥାଶଂ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ପ୍ରଥମ ଦିନ ରଜସ୍ରାବିଣୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପାପ ପାଏ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସ ପୁମାନ୍ନ ରି କର୍ମାର୍ହୋଂ ଦୈଵେ ପିତ୍ର୍ଯେ ଚ କର୍ମଣି । ଅଧମଃ ସ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ନିନ୍ଦିତଶ୍ଚ ଯଶସ୍କରଃ
ଏମିତି ଲୋକ କୌଣସି ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ, ନିନ୍ଦିତ ଏବଂ କୁଖ୍ୟାତ।
ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦିଵସେ ନାରୀଂ ଯୋ ଵ୍ରଜେଚ୍ଚ ରଜସ୍ଵଲାମ୍ । କାମତଃ ପରିପୂର୍ଣାଞ୍ଚ ଗୋହତ୍ଯାଂ ଲଭତେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ରଜସ୍ରାବିଣୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କାମବଶତଃ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗଉହତ୍ୟାର ପାପ ପାଏ।
ଆଜୀଵନଂ ନାଧିକାରୀ ପିତୃଵିପ୍ରସୁରାର୍ଚନେ । ଅମନୁଷ୍ଯୋଽଯଶସ୍ଯଃ ସ୍ଯାଦିତ୍ଯାଙ୍ଗିରସଭାଷିତମ୍
ସେ ଜୀବନ ଭରି ପିତୃ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବାର ଅଧିକାରୀ ହୁଏନାହିଁ; ସେ ଅମାନବ ଏବଂ କୁଖ୍ୟାତ ହୁଏ, ଏହିପରି ଅଙ୍ଗିରା କହିଛନ୍ତି।
ଦୃତୀଯେ ଦିଵସେ ଜାଯାଂ ଯୋ ହି ଗଚ୍ଛେଦ୍ରଜସ୍ଵଲାମ୍ । ସ ମୂଢୋ ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯାଂ ଚ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯାଃ
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ତୃତୀୟ ଦିନ ନିଜ ରଜସ୍ରାବିଣୀ ଜାୟାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ମୂଢ଼ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗର୍ଭହତ୍ୟାର ପାପ ପାଏ।
ପୂର୍ଵଵତ୍ପତିତଃ ସୋଽପି ନ ଚାର୍ହଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ । ଅସଚ୍ଛୂଦ୍ରା ଚତୁର୍ଥେଽହ୍ନି ନ ଗଚ୍ଛେତ୍ତାଂ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ସେ ଅପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ; ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ସେ ଅଶୁଦ୍ର ସମାନ, ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସେ ଦିନ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଋତାଵତୀତେ ଦିଵସେ ଗମନଂ ଚ କରିଷ୍ଯସି । ଶଚ୍ଯାଶ୍ଚ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ନହୁଷସ୍ତଯା
ଋତୁ ସମାପ୍ତି ପରେ ଯଦି ତୁମେ ସମ୍ମିଳନ କର, ଶଚୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ନହୁଷ ହସିଲେ।
ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ଶାନ୍ତଃ ଶକ୍ରକାନ୍ତାଂ ଚ ସୁଵ୍ରତାମ୍ । ଦେଵପତ୍ନୀ ସଦା ଶୁଦ୍ଧା ତନ୍ନ୍ଯୂନଂ ମାନଵଂ ପ୍ରତି
ସେ ଶାନ୍ତ ଓ ମୃଦୁ ଭାବରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଧର୍ମପତ୍ନୀଙ୍କୁ ମଧୁର କଥା କହିଲେ। ଦେବତାଙ୍କର ଏହି ଘରବୁଧି ସଦା ପବିତ୍ର, ଏହିଥିରେ ସେ କୌଣସି ମଣିଷୀ ଜଣେଠାରୁ କମ୍ ନୁହଁନ୍ତି।
ଶଯନେ ଭୋଜନେ ଦେଵୀ ନାଶୁଦ୍ଧା ମାନଵଂ ପ୍ରତି । ରଜସ୍ଵଲାଯାଃ ସଂଭୋଗେ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରେ ଚ ଭାରତେ
ହେ ଭାରତ, ଶୟନ କିମ୍ବା ଭୋଜନ ସମୟରେ ଦେବୀ କୌଣସି ମଣିଷ ସହିତ ଅପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ରଜସ୍ୱଳା ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ସଂଗମ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମାତ୍ର ଅପବିତ୍ରତା ଆସେ।
ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ଚ ଭଵେତ୍ପା ପଂ ନାତ୍ର ଦୁ (ସ୍ଵ)ର୍ଗେ ଚ ସୁନ୍ଦରି । କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରେଽପି ତତ୍କର୍ମ ଯଦ୍ଵେଦୋକ୍ତଂ ଶୁଭାଶୁଭମ୍
ତୁମେ ଯାହାକୁ ପାପ ବୋଲି କହିଛ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏଠାରେ ଦେବଲୋକରେ ସେହି ନୁହଁ। କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ, ଯେ କାମ ବେଦରେ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ସେହି ଭଳି ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ହୁଏ।
ନ ଭଵେଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଚ ଜ୍ଵଲତାଂ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା । ଯଥା ପ୍ରଦୀପ୍ତେ ଵହ୍ନୌ ଚ ଶୁଷ୍କାଣି ଚ ତୃଣାନି ଚ
ଯେମିତି ଜ୍ୱଳନ୍ତା ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଖିଲା ଘାସ ପୁଡ଼ିଯାଏ, ସେହିପରି ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ପାଇଁ ପାପ ରହେ ନାହିଁ।