ଇତି ଧର୍ମଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ କଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୁରା । ଵାଣିଜ୍ଯଂ ଚୈଵ ଵୈଶ୍ଯାନାଂ ସ୍ଵଧର୍ମୋ ଧର୍ମସଂଚଯଃ
ଏଭଳି କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଧର୍ମ ପୁରାତନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଥିଲେ; ବୈଶ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ବ୍ୟବସାୟ ହିଁ ନିଜ ଧର୍ମ, ଯାହା ପୁଣ୍ୟ ସଂଚୟ।
ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଵିପ୍ରସେଵା ଚ ପରୋ ଧର୍ମେଂ ଵିଧୀଯତେ । ସର୍ଵନ୍ଯାସୋ ହରୌ ଭୂଵ ଧର୍ମଃ ସଂନ୍ଯାସିନାଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଶୂଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସେବା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କଥାକୁ ହରିଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବା ନିଶ୍ଚିତ ଧର୍ମ।
ରକ୍ତୈକଵାସା ଦଣ୍ଡୀ ଚ ବିଭର୍ତି ମୃତ୍କମଣ୍ଡଲୁମ୍ । ସର୍ଵତ୍ର ସମଦର୍ଶୋ ଚ ସ୍ମରେନ୍ନାନାଯଣଂ ସଦା
ଏକ ଲାଲ ଜମା ପିନ୍ଧି, ଦଣ୍ଡ ଧରି, ମାଟିର କମଣ୍ଡଳୁ ରଖି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଭାବରେ ଦେଖି, ସେ ସଦା ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ।
କରୋତି ଭ୍ରମଣଂ ନିତ୍ଯଂ ଗେହେ ଗେହେ ନ ତିଷ୍ଠତି । ଵିଦ୍ଯାମନ୍ତ୍ରଂ ଚ କସ୍ମୈଚିନ୍ନ ଦଦାତି ଚ ଲୋଭତଃ
ସେ ସଦା ଘରେ ଘରେ ଘୁଞ୍ଚିବା କରେ, କୌଣସି ଘରେ ରହେନାହିଁ; ଲୋଭରେ କୌଣସି ଜଣକୁ ଶିକ୍ଷା କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ର ଦେଇନାହିଁ।
କରୋତି ନାଽଽଶ୍ରମଂ ଭିକ୍ଷୁଃ କରୋତି ନାନ୍ଯଵାସନାମ୍ । କରୋତି ନାନ୍ଯସଙ୍ଗଂ ଚ ନିର୍ମୋହ ସଙ୍ଗଵର୍ଜିତଃ
ଭିକ୍ଷୁ ନିଜ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କରେନାହିଁ, ଅନ୍ୟ ଜମା ପିନ୍ଧେନାହିଁ, ଅନ୍ୟ ସଙ୍ଗ କରେନାହିଁ; ସେ ମୋହ ଓ ସଙ୍ଗରୁ ମୁକ୍ତ।
ନ ସ୍ଵାଦୁଭୁଙ୍କ୍ତେ ଲୋଭାଚ୍ଚା ସ୍ତ୍ରୀମୁଖଂ ନ ହି ପଶ୍ଯତି । ନ ଵାଞ୍ଛିତଂ ଭକ୍ଷ୍ଯଵସ୍ତୁ ଯାଚତେ ଗୁହିଣାଂ ଵ୍ରତୀ
ସେ ଲୋଭରେ ମିଠା ଖାଇନାହିଁ, ନାରୀର ମୁହଁ ଦେଖେନାହିଁ, ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିବା ଭୋଜ୍ୟ ମାଗେନାହିଁ; ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼।
ଇତି ସଂନ୍ଯାସିନାଂ ଧର୍ମ ଇତ୍ଯାହ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ । ଇତି ତେ କଥିତଂ ପୁତ୍ର ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସ ଯଥାସୁଖମ୍
ଏଭଳି ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେର ଧର୍ମ କମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା କହିଛନ୍ତି; ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି, ପୁଅ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଯାଉ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ମହେନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଵିରରାମ ଚ ଵର୍ତ୍ମନି । ଉଵାଚ ନହୁଷୋ ରାଜା ଶଚୀଂ ଵକ୍ରପ୍ରକଂଧରଃ
ଏଭଳି କହି ମହେନ୍ଦ୍ରର ରାଣୀ ନିଜ କଥା ଅଟକାଇଲେ; ତାପରେ ନହୁଷ ରାଜା, ବାଙ୍କା ଗଳାରେ, ଶଚୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନହୁଷ ଉଵାଚ ତ୍ଵଯା ଯତ୍କଥିତଂ ଦେଵୀ ସର୍ଵ ତତୁ ଵିପର୍ଯଯମ୍ । ଯଥାର୍ଥଧର୍ମଂ ଵେଦୋକ୍ତଂ ନିବୋଧ କଥାଯାମି ତେ
ନହୁଷ କହିଲେ: ଦେବୀ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେ ସବୁ ବିପରୀତ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ଧର୍ମ, ଯାହା ବେଦରେ କହାଯାଇଛି, ଶୁଣାଉଛି।
କର୍ମଣାଂ ଫଲଭୋଗଶ୍ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ସୁରସୁନ୍ଦରି । ନୈଵ ସ୍ଵର୍ଗେ ନ ପାତାଲେ ନାନ୍ଯଦ୍ଵୀପେ ଶ୍ରୁତୌ ଶ୍ରୁତମ୍
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ ସ୍ୱର୍ଗରେ, ପାତାଳରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱୀପରେ ଅଛି ବୋଲି ଶାସ୍ତ୍ରରେ କେବେ ଶୁଣିଯାଇନାହିଁ।
କୃତ୍ଵା ଶୁଭାଶୁଭଂ କର୍ମ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେ ଚ ଭାରତେ । ଅନ୍ଯତ୍ର ତତ୍ଫଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ କର୍ମୀ କର୍ମନିବନ୍ଧନାତ୍
ଭାରତର ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, କର୍ମର ବାନ୍ଧନରେ ଅନ୍ୟ ଭୂମିରେ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରିଥାଏ।
ହିମାଲଯାଦାସମୁଦ୍ରଂ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରଂ ଚ ଭାରତମ୍ । ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵସ୍ଥଲାନାଂ ଚ ମୁନୀନାଂ ଚ ତପଃସ୍ଥଲମ୍
ହିମାଳୟରୁ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଭାରତ ପବିତ୍ର ଭୂମି; ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏହିଠାରେ ମୁନିମାନେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତତ୍ର ଲବ୍ଧ୍ଵା ଜନ୍ମ ଜୀଵୀ ଵଞ୍ଚିତୋ ଵିଷ୍ଣୁମାଯଯା । ଶଶ୍ଵତ୍କରୋତି ଵିଷଯଂ ଵିହାଯ ସେଵନଂ ହରେଃ
ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ମିଳିଲା ପରେ, ଜୀବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ, ତଥାପି ସେ ସଦା ହରିଙ୍କୁ ସେବା କରେ, ଜଗତ ରସକୁ ଛାଡି।
କୃତ୍ଵା ତତ୍ର ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗ ଗଚ୍ଛତି ପୁଣ୍ଯଵାନ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵା ସର୍ଵକନ୍ଯାଶ୍ଚ ଚିରଂ ସ୍ଵର୍ଗେ ପ୍ରମୋଦତେ
ଏଠାରେ ବଡ ପୁଣ୍ୟ କରି, ପୁଣ୍ୟବାନ ସ୍ବର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚେ; ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେ ସହିତ ଦୀର୍ଘକାଳ ସ୍ବର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରେ।
ସ୍ଵର୍ଗମାଗଚ୍ଛତି ନରୋ ଵିହାଯ ମାନଵୀଂ ତନୁମ୍ । ସ୍ଵଶରୀରେଣାଽଽଗତୋଽହଂ ମତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପଶ୍ଯ ସୁନ୍ଦରି
ମାନବ ଦେହକୁ ଛାଡି ଲୋକ ସ୍ବର୍ଗକୁ ଯାଏ; ମୁଁ ମୋ ନିଜ ଦେହରେ ଆସିଛି—ମୋର ପୁଣ୍ୟକୁ ଦେଖ, ସୁନ୍ଦରୀ।
ଅନେକଜନ୍ମପୁଣ୍ଯେନ ଚାଽଽଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗମୀପ୍ସିତମ୍ । ତତଃ କିଂ କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଦର୍ଶନଂ ମେ ତ୍ଵଯା ସହ
ଅନେକ ଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟରେ ଆମେ ଇଚ୍ଛିତ ସ୍ବର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଛି; ତେବେ, କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ମୋର ସହିତ ତୁମର ଦର୍ଶନ ହେଲା?
ନ ହି କର୍ମସ୍ଥଲମିଦଂ ସ୍ଵଭୋଗସ୍ଥଲମେଵ ଚ । ସାରଂ ଚ ସର୍ଵଭୋଗାନାଂ ଵରସ୍ତ୍ରୀଭୋଗମେଵ ଚ
ଏଠା କର୍ମ କରିବା ସ୍ଥାନ ନୁହେଁ, ଏଠା ଭୋଗର ସ୍ଥାନ; ସମସ୍ତ ଭୋଗର ମୂଳ ଏଠାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନାରୀ ଭୋଗ।
ଭୋଗସ୍ଥଲେ ଭୋଗଵସ୍ତୁ ନ ହି ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ । ଭାଵାନୁରକ୍ତା ରସିକା ଭୋଗ୍ଯା ତ୍ଵଂ ଭୋଗିନାମିହ
ଭୋଗର ସ୍ଥାନରେ ଭୋଗବସ୍ତୁ ଛାଡିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ; ତୁମେ ଭାବରେ ଆକୃଷ୍ଟ ଓ ରସରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏଠାରେ ଭୋଗିମାନେ ତୁମକୁ ଭୋଗ କରିବେ।
ଦ୍ରଵ୍ଯମସ୍ଵାମିକଂ ଭୋଗ୍ଯଂ ସୁଖଂ ତ୍ଯଜତି ସନ୍ଦଧୀଃ । ଅଵିରୋଧସୁଖତ୍ଯାଗୀ ପଶୁରେଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଯେ ଅନାଧିକାରୀ ଧନ ଓ ସୁଖକୁ ଶାନ୍ତ ମନରେ ଛାଡେ, ଯେ ବିରୋଧ ନଥିବା ସୁଖକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପଶୁ ସମାନ।
ଗଚ୍ଛ କାନ୍ତେ ଗୁହଂ ଗତ୍ଵା କୁରୁ ତଲ୍ପଂ ମନୋହରମ୍ । ରମଣୀଯଂ ଚ ରହସି ଵରଂ ରତିକରଂ ପରମ୍
ପ୍ରିୟେ, ଗୁହାକୁ ଯାଇ, ମନୋହର ଶୟନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର; ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଏହାକୁ ରମ୍ୟ ଓ ରତିକୁ ଉପଯୁକ୍ତ କର।
ତ୍ଯଜ ଦ୍ଵୈଧଂ ଚ ମନସୋ ନିଶ୍ଚିତଂ ଵରଵର୍ଣିରି । ଵରାନନେ ମଯା ସାର୍ଧଂ ମୋଦସ୍ଵ ଵରମନ୍ଦିରେ
ମନର ଦ୍ୱିତୀୟତାକୁ ଛାଡ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚରିତ୍ରବତୀ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁଖବତୀ, ମୋ ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ଦିରରେ ଆନନ୍ଦ କର।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନମାଲାଂ ଚ ମଣିରାଜଵିରାଜିତାମ୍ । ଭିକ୍ଷାଂ କୃତ୍ଵା ଚ ଦାସ୍ଯାମି ଲକ୍ଷ୍ମୀଵକ୍ଷସି ଶୋଭିତାମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଭିକ୍ଷା ଭାବେ ଦେବି, ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନମାଳା, ମଣିରାଜ ସହିତ ଶୋଭିତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଉରସ୍ଥଳରେ ଚମକୁଥିବା।
ମଣିଂ ଚାନନ୍ତଶିରସଃ ସର୍ଵେଷାମତିଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯଂ ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ତୁଭ୍ଯଂ ଦାସ୍ଯାମି ସୁନ୍ଦରି
ଅନନ୍ତଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ମଣି, ତିନି ଜଗତରେ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି, ସୁନ୍ଦରୀ।
ମଣିରତ୍ନଂ କୌସ୍ତୁଭଂ ଚ ଯୋ ନାରାଯଣଵକ୍ଷସି । ଭିକ୍ଷାଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ଦାସ୍ଯାମି କୃତ୍ଵା ନାରାଯଣଵ୍ରତମ୍
ନାରାୟଣଙ୍କ ଉରସ୍ଥଳରେ ଚମକୁଥିବା କୌସ୍ତୁଭ ମଣି, ମୁଁ ନାରାୟଣ ବ୍ରତ କରି ତୁମକୁ ଭିକ୍ଷା ଭାବେ ଦେବି।
ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରମୌଲେଶ୍ଚ ଯଦର୍ଧଂ ଚନ୍ଦ୍ରଭୂଷଣମ୍ । ଜରାମୃତ୍ଯୁଵ୍ଯାଧିହରଂ ଶକ୍ତଂ କ୍ରୀଡାକରଂ ଵରମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଭୂଷଣ, ଯାହା ବୃଦ୍ଧା, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ରୋଗକୁ ଦୂର କରେ, ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଖେଳା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
ଅତୀଵ ଵିଶ୍ଵଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯଂ ଵିଶ୍ଵଵନ୍ଦ୍ଯଂ ଚ ସୁନ୍ଦରମ୍ । ଵିଶ୍ଵନାଥଵ୍ରତଂ କୃତ୍ଵା ତୁଭ୍ଯଂ ଦାସ୍ଯାମି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କର ପୂଜିତ, ସୁନ୍ଦର ଭୂଷଣ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଶ୍ବନାଥ ବ୍ରତ କରି ତୁମକୁ ଦେବି।
ଦାସ୍ଯାମି ତେ ଶ୍ରୀସୂର୍ଯସ୍ଯ ମଣିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସ୍ଯମନ୍ତକମ୍ । ଭକ୍ତ୍ଯା ସୂର୍ଯଵ୍ରତଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି ଶ୍ରୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି, ସ୍ୟାମନ୍ତକ, ତିନି ଜଗତରେ ଦୁର୍ଲଭ, ଭକ୍ତି ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରତ କରି।
ଅଷ୍ଟୌ ଭାରାନ୍ସୁଵର୍ଣଂ ଚ ଯଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରସୂଯତେ । ଜରାସୃତ୍ଯୁହରଂ ଚଵ ପରଂ କ୍ରୀଡାକରଂ ପ୍ରିଯେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି ଅଷ୍ଟ ଭାର ସୁନା, ଯାହା ସଦା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ବୃଦ୍ଧା ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୂର କରେ, ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଖେଳା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ପ୍ରିୟେ।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣଂ ପାତ୍ରରତ୍ନଂ ମନୋହରମ୍ । ସଂତତଂ ମଧୃପୂର୍ଣଂ ଚ ଦାସ୍ଯାମି ମଦନସ୍ଯ ଚ
ମୂଲ୍ୟହୀନ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା, ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ସଦା ମଧୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ଏକ ପାତ୍ର, ଯାହା ମଦନଙ୍କର ଅଧିକାର ଅଟୁଟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇବି।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣଂ ସୁର୍ଯତୁଲ୍ଯଂ ଚ ତେଜସା । ନାନଚିତ୍ରଵିଚିତ୍ରାଢ୍ଯଂ ନିର୍ମାଣମୀଶ୍ଵରେଚ୍ଛଯା
ମୂଲ୍ୟହୀନ ରତ୍ନରେ ତିଆରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବିଭିନ୍ନ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଳଙ୍କାରିକ ରୂପରେ ସଜିତ, ଏହି ସବୁ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ତିଆରି ହୋଇଛି।