ଯଥା ଗୋପାଶ୍ଚ ଗୋପ୍ଯଶ୍ଚ ଗାଵୋ ଵୃନ୍ଦାଵନେ ଵନେ । ଵନେ ଵନେ କା ଵନ୍ଯାସ୍ତେ ଵନ୍ଯା ଜାନନ୍ତି କିଂଚନ
ଯେପରି ଗୋପା, ଗୋପୀମାନେ ଓ ଗାଈମାନେ ବୃନ୍ଦାବନର ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଥାନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଥିବା ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନେ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ଵନଂ ରମ୍ଯଂ ଵନ୍ଯପଦମପି ତ୍ଯକ୍ତଵା ଵନେ ଵନେ । ଶ୍ମଶାନେ ଵାଽଶ୍ମଶାନେ ଵା ବଭ୍ରାମ ଭାମିନୀ ମୁନେ
ସେ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଛାଡି, ଏକ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ, କିମ୍ବା ଶ୍ମଶାନରେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ହେ ମୁନି।
ଗ୍ରମଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚ ବଭ୍ରମ ଚେତନାଽଚେତନା କ୍ଷଣମ୍ । କ୍ଷଣେନ ଵର୍ଜିତା ସା ଚ ପ୍ରାର୍ଥଯାନ୍ତୀ ପ୍ରତିକ୍ଷଣମ୍
ସେ ଗାଁ ଛାଡି, କେବେ ସଚେତନ, କେବେ ଅଚେତନ ହୋଇ କିଛି ସମୟ ଭ୍ରମଣ କଲେ; ଏବଂ ଦ୍ରୁତରେ ସେ ଏକା ହୋଇଗଲେ, ପ୍ରତିମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ।
କ୍ଷଣଂ କ୍ଷଣଂ ସା ଶ୍ଵସିତି ଚିନ୍ତନଂ କୁର୍ଵତୀ କ୍ଷଣମ୍ । କ୍ଷଣଂ ଵିଶନ୍ତୀ ତଲ୍ପେ ଚ କ୍ଷଣମ୍ତ୍ଥାଯ ତିଷ୍ଠତି
ସେ ପ୍ରତିମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ, ମନରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ; କେବେ ଶଯ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, କେବେ ଉଠି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଉଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ଅଷ୍ଟପ़ଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ମହାପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡର ଅଠାଵଞ୍ଚଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥୈକୋନଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଦର୍ପଭଞ୍ଜନମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦର୍ପଭଙ୍ଗଂ ଚ ଵିସ୍ତରେଣ ନିଶାମଜ
ଏବେ ଉଣଷଠିଅଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଏପରି ସମସ୍ତ କଥା କହାଯାଇଛି, ସମସ୍ତଙ୍କର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ଓ ବିଶେଷ କରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହାଗଲା, ହେ ନିଶାପୁତ୍ର।
ଇନ୍ଦୋ ଦର୍ପାତ୍ସଭାଯାଂ ଚ ରତ୍ନସିଂହାସନାଦ୍ଵରାତ୍ । ନୋତ୍ତସ୍ଯୌ ସ୍ଵଗୁରୁଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠଂ ଚ ବୃହସ୍ପତିମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ଅହଂକାରରେ, ସଭାରେ ରତ୍ନସିଂହାସନରେ ବସିଥିଲେ, ନିଜ ଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଉଠିଲେ ନାହିଁ।
ଗୁରୁର୍ଜଗାମାତିରୁଷ୍ଟଃ ସ୍ଵାପମାନେ ସମତ୍ମରଃ । ତଥାପି କୃପଯା ଧର୍ମେ ସ୍ନେହାଚ୍ଚ ନ ଶଶାପ ତମ୍
ଗୁରୁ ଏହି ଅପମାନରେ ବହୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ; ତଥାପି ଦୟା, ଧର୍ମ ଓ ସ୍ନେହରୁ ସେ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଵିନା ଶପେନ ତଦ୍ଦର୍ଵଶ୍ଚୂର୍ଣୀଭୂତୋ ବଭୂଵ ହ । ଅନ୍ଯଶ୍ଚେନ୍ନ ଶପେଦ୍ଧର୍ମାତ୍ପ୍ରେମ୍ଣା ଵା ଚାତିକିଲ୍ଵିଷମ୍
ଶାପ ଛଡ଼ା ମଧ୍ୟ ସେ ଅହଂକାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭଙ୍ଗ ହେଲା; ଯଦି ଅନ୍ୟ କେହି ଧର୍ମ କିମ୍ବା ପ୍ରେମରୁ ଶାପ ଦେଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ମଧ୍ୟ ପାପ ହେଉଥାନ୍ତା।
ତ୍ଥାଽପି ତଂ ଚ ଫଲତି ଧର୍ମସ୍ତଂ ହନ୍ତି ନାରଦ । ଯୋ ଯଂ ହିଂସ୍ରଂ ସାପରାଧଂ ଶପେତ୍କୋପେନେ ଧାର୍ମିକଃ
ତଥାପି, ହେ ନାରଦ, ଧର୍ମର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ ଓ ଅପରାଧୀକୁ ନଶ୍ଟ କରେ; ଯେଉଁ ଧାର୍ମିକ ଲୋକ କୌଣସି ଅପରାଧୀକୁ କ୍ରୋଧରେ ଶାପ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଵିନାଶଃ ସାପରାଧସ୍ଯ ଧର୍ମୋ ନଷ୍ଟଶ୍ଚ ଧର୍ମିଣଃ । ତେନାଧର୍ମେଣ ଶକ୍ରସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ବଭୂଵ ହ
ଅପରାଧୀର ନାଶ ହୁଏ, ଧାର୍ମିକଙ୍କର ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏହିପରି ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗିଗଲା।
ଭୀତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵରାଜ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରଯଯୌ ସରୋଵରମ୍ । ସରସଃ ବଦ୍ମସୂତ୍ରେ ଚ ନିଵାସଂ ଚ ଚକାର ସଃ
ଭୟରେ ସେ ନିଜ ସ୍ୱରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଏକ ସରୋବରକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ସରୋବରର ପଦ୍ମଡଣ୍ଡରେ ନିଜର ବାସସ୍ଥାନ କଲେ।
ଗନ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ତା ହନ୍ଯା ଚ ପୁଣ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁସରୋଵରମ୍ । ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଭରତଵର୍ଷେଚ ତପଃସ୍ଥାନଂ ତପସ୍ଵିନାମ୍
ଅନ୍ୟଠାରେ ଯିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପବିତ୍ର ସରୋବରରେ ଲୁଚିଗଲେ, ଯାହା ଭାରତଭୂମିରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କର ତପସ୍ଥଳୀ।
ତଦେଵ ପୁଷ୍କରଂ ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ପୁରାଵିଦଃ । ରାଜ୍ଯଭ୍ରଷ୍ଟଂ ହରୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଭକ୍ତୋ ନରାଧିପଃ
ପୁରାତନ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଏହି ପୁଷ୍କରକୁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟହୀନ ଦେଖି, ଏକ ହରିଭକ୍ତ ନରପତି—
ବଲାଜ୍ଜହାର ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ନହୁଷୋ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶଚୀଂ ଵରାରୋହା ମନପତ୍ଯାଂ ଚ ସୁନ୍ଦରୀମ୍
ବଳବାନ ଧାର୍ମିକ ନାହୁଷ ନାମକ ରାଜା ସେ ରାଜ୍ୟକୁ ଦଳବଳରେ ଦଖଳ କଲେ; ଶଚୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ସ୍ୱାମୀ ବିନା ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ଓ ଶୋଭାମୟ, ଦେଖିଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗଗଙ୍ଗଂ ଚ ଗଚ୍ଛନ୍ତୀଂ ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା । ନଵଯୌଵନସଂପନ୍ନାଂ ରତ୍ନାଲଂକାରଭୂଷିତାମ୍
ସେ ଶଚୀ ଦେବୀ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଯୁବତ୍ବ ଓ ରତ୍ନାଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଦେହ।
ସୁକୋମଲଂ ତାଂ ସୁଦତୀଂ ଵଦନ୍ତୀଂ ଚ ମହାସତୀମ୍ । ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ସଂପ୍ରାପ ରାଜାନ୍ଦ୍ରଃ କାମେନ ଯୌଵନେନ ଚ
ସେ ସୁକୋମଳ, ସୁନ୍ଦର ଦାନ୍ତ ଓ ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା, ମହାସତୀ ଶଚୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜା ନାହୁଷ କାମ ଓ ଯୁବତ୍ବରେ ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ନହୁଷ ଉଵାଚ ଥାତୁର୍ଗତିର୍ଵିଚିତ୍ରାଽହୋନ ବୌଧ୍ଯା ଚ ସତାମପି
ନାହୁଷ କହିଲେ: ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଭାଗ୍ୟର ଚଳାଚଳ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ, ଏହି କଥା ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁଛି।
ଈଦୃଶୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଭଗାଙ୍ଗସ୍ଯ ଲୁବ୍ଧସ୍ଯ ପରଯୋଷିତି । ଈଦୃଶୀ ସୁନ୍ଦରୀ ଯସ୍ଯ ପରଭାର୍ଯାସୁ ତନ୍ମନଃ
ଏପରି ଜଣେ ଜନାନୀ, ଯିଏ ଏକ ଲୁଭିତ ପୁରୁଷଙ୍କର, ଯାହାର ମନ ଅନ୍ୟ ଜଣାନୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ; ଏପରି ଜଣେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଯାହାର ଚିନ୍ତା ଅନ୍ୟ ଜଣାନୀଙ୍କୁ ନେଇ।
ଅସ୍ଯା ଅଗ୍ରେ ଚ କା ରମ୍ଭା କୋର୍ଵଶୀ କା ତିଲୋତ୍ତମା। କା ଵା ମେନା ଘୃତାଚୀ ଵା ରତ୍ନମାଲା କଲାଵତୀ
ତାଙ୍କ ପାଖରେ, କା କି? ରମ୍ଭା କି? ଉର୍ବଶୀ କି? ତିଲୋତ୍ତମା କି? ମେନା କି? ଘୃତାଚୀ କି? ରତ୍ନମାଳା କି? କଳାବତୀ କି?
କାଲିକା ସୁନ୍ଦରୀ ଭଦ୍ରାଵତୀ ଚମ୍ପାଵତୀ ତଥା । ଏଦାଶ୍ଚାପ୍ସରସଶ୍ଚାନ୍ଯାଃ କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍
କାଳିକା କି? ସୁନ୍ଦରୀ କି? ଭଦ୍ରାବତୀ କି? ଚମ୍ପାବତୀ କି? ଏହି ଅନ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ଏକ ଶୋଡଶାଂଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମାନ ନୁହେଁ।
ଇମାଂ ଵିହାଯ ମୂଢୋଽନ୍ଯାଂ କଥଂ ଗଚ୍ଛତି ମନ୍ଦଧୀଃ । ଅସ୍ମାକଂ ଯୋବିତୋଽସ୍ଯାଶ୍ଚ ଚେଟିତୁଲ୍ଯାଶ୍ଚ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଏହି ଜଣାନୀକୁ ଛାଡି, ଅଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ମନ ଦୁର୍ବଳ ପୁରୁଷ କିପରି ଅନ୍ୟ ଜଣାନୀ ପାଖକୁ ଯାଏ? ଆମର ଜଣାନୀମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜଣାନୀମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦାସୀ ସମାନ।
ମାଂ ଭଜସ୍ଵ ଵରାରୋହେ ସୁପ୍ରୀତ ଭଵ କିଂକରମ୍ । ଯଥା ରାଧା ଚ ଗୋଲୋକେ କୃଷ୍ଣଵକ୍ଷସି ରାଜତେ
ଓ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋତେ ଭଜ; ଖୁସି ହେଉ ଏବଂ ମୋତେ ତୁମର ଦାସୀ କର, ଯେପରି ରାଧା ଗୋଲୋକରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଚମକୁଛି।
ଵୈକୁଣ୍ଠୋରସି ଵୈକୁଣ୍ଠେ ଯଥା ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସରସ୍ଵତୀ । ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ଯଥୈଵ ବ୍ରହ୍ମଵକ୍ଷସି
ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ ଵୈକୁଣ୍ଠରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତିରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଛାତିରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ଅଛନ୍ତି।
ଯଥା ମୂର୍ତିର୍ମହାସାଧ୍ଵୀ ଧର୍ମଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲସ୍ଥିତା । ପାତାଲତଲଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଵା ଯଥୈଵାଽନନ୍ତଵକ୍ଷସି
ଯେପରି ମହାସାଧ୍ୱୀ ଧର୍ମଙ୍କ ଛାତିରେ ବସିଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ପାତାଳର ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅନନ୍ତଙ୍କ ଛାତିରେ ଅଛନ୍ତି।
ଯଥା ପୁଷ୍ଟିର୍ଗଣେଣେ ଚ ଦେଵସେନା ଚ କାର୍ତିକେ
ଯେପରି ପୁଷ୍ଟି ଗଣେଶଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଦେବସେନା କାର୍ତିକେୟଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି।
ଯଥାରତିଃକାମଦେଵେ ଯଥା ସଂଜ୍ଞା ଦିନେଶ୍କ୍ରେ । ଵାଯୋଃପତ୍ନୀ ଯଥା ଵାଯୌ ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରେ ଚ ରୋହିଣୀ
ଯେପରି ରତି କାମଦେବଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, ସଂଜ୍ଞା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, ବାୟୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ବାୟୁଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ରୋହିଣୀ ଅଛନ୍ତି।
ଯଥାଽଦିତିର୍ଦେଵମାତା ତଵ ଶ୍ଵଶ୍ରୂଶ୍ଚ କଶ୍ଯପେ । ଯଥା ହିମାଲଯେ ମେନା ପିତୃକନ୍ଯା ଚ ମାନସୀ
ଯେପରି ଦେବମାତା ଅଦିତି କଶ୍ୟପଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, ତୁମର ଶ୍ୱଶୁରୀ; ଯେପରି ମେନା ହିମାଳୟଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ମାନସୀ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା।
ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଯଥାଽଗସ୍ତ୍ଯେ ଯଥା ତାରା ବୃହସ୍ପତୌ । କର୍ଦମେ ଦେଵହୂତିଶ୍ଚ ଵସିଷ୍ଠେଽରୁନ୍ଧତୀ ଯଥା
ଯେପରି ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, ତାରା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, ଦେବହୂତି କର୍ଦମଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, ଅରୁନ୍ଧତୀ ଵସିଷ୍ଠଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି।
ମନୌ ଚ ଶତରୁପେଵ ଦମଯନ୍ତୀ ନଲେ ଯଥା । ତଥା ଭଵ ତ୍ଵଂ ସୌଭାଗ୍ଯା ମମ ଵକ୍ଷସି ସୁନ୍ଦରି
ମନୁଙ୍କ ସହ ଶତରୂପା, ନଳଙ୍କ ସହ ଦମୟନ୍ତୀ ଯେପରି ଅଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତୁମେ ମୋ ଛାତିରେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ହେଉ, ଓ ସୁନ୍ଦରୀ।