ଭକ୍ତେ କଲତ୍ରେ ବନ୍ଧୌ ଚ ସର୍ଵତ୍ର ସମତା ମମ । ଵିଶେଷତୋଽତିମଦ୍ଭକ୍ତଃ କଲତ୍ରାତ୍ପର ଏଵ ଚ
ମୋ ପାଖରେ ଭକ୍ତ, ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁ—ସମସ୍ତେ ସମାନ; କିନ୍ତୁ ବିଶେଷ କରି ଯିଏ ଅତିଶୟ ଭକ୍ତ, ସେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।
ମଦ୍ଭକ୍ତୌ ତଵ ପୁତୌ ଚ ଦ୍ଵାରପାଲୌ ଦୁରନ୍ତକୌ । କ୍ଷମ ମାମପରାଥଂ ଚ ତଯୋଶ୍ଚ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣଯୋଃ
ତୁମର ପୁଅ ଦୁଇଜଣ, ଦ୍ୱାରପାଳ, ଦୁର୍ଦ୍ଦମ କିନ୍ତୁ ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ମୋର ଓ ସେମାନଙ୍କର ଅପରାଧ କ୍ଷମା କର, କାରଣ ଦୁଇଜଣ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଆ।
ମଦ୍ଭକ୍ତିପୂର୍ଣୋ ବଲଵାନ୍ଦୈତ୍ଯୈଭ୍ଯୋ ନ ବିଭେତି ଚ । ରକ୍ଷିତୋ ମମ ଚକ୍ରେଣ ଭକ୍ତିମାଧ୍ଵୀକଦୁର୍ମଦଃ
ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ଦେୟତ୍ୟମାନେଠାରେ କେବେ ଭୟ କରେନାହିଁ। ମୋର ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ସୁରକ୍ଷିତ, ଭକ୍ତିର ମାଧୁର୍ୟରେ ମତିଗ୍ରସ୍ତ ଅହଂକାର ତା’ରେ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗତାଂ ନାଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଵକ୍ଷସି । ସମାନୀଯ ଦ୍ଵାରଣକଂ ତମୁଵାଚେଦମେଵ ଚ
ଏଭଳି କହି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ନିଜ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ବସାଇଲେ, ଦ୍ୱାରଣକଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆଣି, ସେହି ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମା ଭୈର୍ଵତ୍ସ ସୁଖଂ ତିଷ୍ଠ ଭଯଂ କି ତେ ମଯି ସ୍ଥିତେ । ମଦ୍ଭକ୍ତାନାଂ ଚ କଃ ଶାସ୍ତା ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସାଽଽତ୍ମନଃ ପଦମ୍
ଭୟ କରନି, ପୁଅ; ସୁଖରେ ରୁହ। ମୁଁ ଥିବାବେଳେ ତୋତେ କ’ଣ ଭୟ? ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ଉପରେ କିଏ ଶାସନ କରିପାରିବ? ଚାଲ, ପୁଅ, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯା।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵା ଭଗଵାଂସ୍ତତ୍ର ଵିରରାମ ମହାମୁନେ । ଯଯୁର୍ଦେଵାଶ୍ଚ ସ୍ଵସ୍ଥାତଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଜଗଦୀଶ୍ଵରମ୍
ଏଭଳି କହି, ଭଗବାନ୍ ସେଠାରେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ।
ନାରାଯଣଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦ୍ଵାରାପାଲ ଉଵାଚ ତମ୍ । ପୁଲକାଞ୍ଚିତସର୍ଵାଙ୍ଗୋ ଭକ୍ତିନମ୍ରାତ୍ମକଂଧରଃ
ନାରାୟଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ୱାରପାଳ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସମଗ୍ର ଦେହ ଆନନ୍ଦରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ, ଭକ୍ତିରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଉଭୟ ହେଲେ।
ଜଯ ଉଵାଚ ନାହଂ ବିଭେମି ଦେଵଂଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ସୁନିଗଣାଂସ୍ତଥା । ତ୍ଵଦୀଯଚରଣାମ୍ଭୋଜଧ୍ଯାନୈକତାନମାନସଃ
ଜୟ କହିଲେ: ମୁଁ ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀମାନେଠାରେ କେବେ ଭୟ କରେନି। ମୋ ମନ ସଦା ତୁମର ପଦପଦ୍ମର ଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ର।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ଲହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ନାରଦନାo ଉତ୍ତo ଲକ୍ଷମୀ- ଵୈରାଗ୍ଯମୋଚନଂ ନାମ ସପ୍ତପଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡରେ ନାରଦଙ୍କ ଉପଦେଶରେ 'ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ବୈରାଗ୍ୟମୋଚନ' ନାମକ ସତପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥାଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶାତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ବଭୂଵ ଦର୍ପଃ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଶ୍ଚ ସର୍ପାଧାରାଽହମେଵ ଚ । ପୃଥୃଦ୍ଵାରା ଚ ତଦ୍ଦର୍ପଂ ଜଘାନ ଚୈଵ ତତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଏବେ ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ପୃଥିବୀରେ ଅହଂକାର ଜନ୍ମ ନେଲା, ମୁଁ ସର୍ପମାନଙ୍କର ଆଧାର। ପୃଥୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଅହଂକାରକୁ ସେ ନାଥ ଦୂର କଲେ।
ବଭୂଵ ଦର୍ପଃ ସାଵିଞ୍ଯା ଵେଦମାତାଽହମେଵ ଚ । କାଲେ ଚକାର ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ସପୁତ୍ରାଯା ଅଦର୍ଶନମ୍
ସାବିତ୍ରୀ, ବେଦମାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅହଂକାର ଆସିଲା, ମୁଁ ସେଇ। ସମୟକ୍ରମେ ସେ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ବଭୂଵ ଦର୍ପଂ ଗଙ୍ଗଯା ଅହଂ ନିଵଣିଦେତି ଚ । ଜହ୍ନୁଦ୍ଵାରା ଚ ତଦ୍ଦର୍ପ ଜହାର ଜଗତାଂ ପତିଃ
ଗଙ୍ଗାରେ ମଧ୍ୟ ଅହଂକାର ଆସିଲା—'ମୁଁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ' ବୋଲି। ଜହ୍ନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଅହଂକାରକୁ ଜଗତ୍ର ନାଥ ଦୂର କଲେ।
ଜହାର ମନସାଦର୍ପ ଦୁର୍ଗାଦ୍ଵାରା ପୁରା ମୁନେ । ଵିରଜୋପଗତଂ କୃଷ୍ଣଂ ଭର୍ତ୍ସଯାମାସ କୋପତଃ
ମନସାର ଅହଂକାରକୁ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁ ଦୂର କଲେ, ମହାମୁନି। ବିରଜା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କଲେ।
ପ୍ରଵିଶନ୍ତଂ ରାସଗୁହଂ ଗୋପୀଭିର୍ଵିନିଵାରିତମ୍ । ଦୌଵାରିକାଭିର୍ଵେତ୍ରୈଶ୍ଚ ତାଡିତଂ ତଂ ଚ ଦର୍ପତଃ
ଯେତେବେଳେ ସେ ରାସଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ, ଗୋପୀମାନେ ରୋକିଲେ ଓ ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଅହଂକାରରେ ଲାଠି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ମାଡ଼ିଲେ।
ସୁଦାମ୍ନା ନିଜଭକ୍ତେନ ରାଧା ଶପ୍ତା ବଭୂଵ ହ । ଦେଵେନ ସହସା ଧ୍ଵସ୍ତା ଗୋଲୋକାଦାଗତା ଧରାମ୍
ସୁଦାମା, ନିଜ ଭକ୍ତ, ରାଧାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହଠାତ୍ ତାଙ୍କୁ ଗୋଲୋକରୁ ପୃଥିବୀକୁ ପଠାଯାଇଲା।
ଵୃଷଭାନୁସ୍ତ୍ରିଯାଂ ଜାତା କଲାଵତ୍ଯାଂ ଚ ନାରଦ । କୃଷ୍ଣସ୍ତଦନୁରୌଧେନ କଂସଭୀତିଚ୍ଛଲେନ ଚ
ବୃଷଭାନୁ ଏବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ କଳାବତୀ ନାମକ ଜନନୀ ଭାବେ, ନାରଦ। କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କ ପଛରେ, କଂସଙ୍କ ଭୟ ଦେଖାଇ ଚାଲିଗଲେ।
ସମାଗତୋ ନନ୍ଦଗେହଂ ତେନାହଂ ନନ୍ଦନନ୍ଦନଃ । ସୁଦାମ୍ନଃ ଶାପଵୀଚ୍ଛୈଦପାଲନାର୍ଥ ଜଗତ୍ପତିଃ
ସେ ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଲେ। ଏହିପରି, ମୁଁ ନନ୍ଦନନ୍ଦନ, ଜଗତ୍ର ନାଥ, ସୁଦାମାଙ୍କ ଶାପ ପାଳନ ପାଇଁ ଏଭଳି ହେଲି।
ପୁନର୍ଜଗାମ ମଥୁରାମିତ୍ଯାହ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ । ଅସ୍ଯାପରମଭିପ୍ରାଯଂ କୋ ଵା ଜନାତି ନାରଦ
ପୁଣି ସେ ମଥୁରାକୁ ଗଲେ—ଏହିପରି କମଳରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା କହିଛନ୍ତି। ଏହାର ଗୁପ୍ତ ଅର୍ଥ କିଏ ଜାଣେ, ନାରଦ?
କଥଂ ଜାତଃ ସମାଯାତେ ସଥୁରାଯାଶ୍ଚ ଗୋକୁଲମ୍ । ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵମପରଂ ଶ୍ରୂଯତାମିତି
ସେ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ, କିପରି ମଥୁରାରୁ ଗୋକୁଳକୁ ଆସିଲେ—ଏହି ସବୁ କଥା କୁହିଦେଲି। ଏବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ କଥା ଶୁଣ।
ଯଥା ଜଗାମ ମଥୁରାଂ ନନ୍ଦାନ୍ସ ନନ୍ଦନନ୍ଦନଃ । ଶୋକଂ ନନ୍ଦୋ ଯଶୋଦା ଚ ଯଥା ସଂପ୍ରପ ଦୈଵତଃ
ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରରୁ ନନ୍ଦନନ୍ଦନ କିପରି ମଥୁରାକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ନନ୍ଦ ଓ ଯଶୋଦା କିପରି ଶୋକରେ ଭାସିଗଲେ—ଏହିପରି ଘଟିଲା, ଦେବତା।
ଯଥା ଗୋପାଶ୍ଚ ଗୋପ୍ଯଶ୍ଚ ଗାଵୋ ଵୃନ୍ଦାଵନେ ଵନେ । ଵନେ ଵନେ କା ଵନ୍ଯାସ୍ତେ ଵନ୍ଯା ଜାନନ୍ତି କିଂଚନ
ଯେପରି ଗୋପା, ଗୋପୀମାନେ ଓ ଗାଈମାନେ ବୃନ୍ଦାବନର ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଥାନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଥିବା ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନେ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ଵନଂ ରମ୍ଯଂ ଵନ୍ଯପଦମପି ତ୍ଯକ୍ତଵା ଵନେ ଵନେ । ଶ୍ମଶାନେ ଵାଽଶ୍ମଶାନେ ଵା ବଭ୍ରାମ ଭାମିନୀ ମୁନେ
ସେ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଛାଡି, ଏକ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ, କିମ୍ବା ଶ୍ମଶାନରେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ହେ ମୁନି।
ଗ୍ରମଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚ ବଭ୍ରମ ଚେତନାଽଚେତନା କ୍ଷଣମ୍ । କ୍ଷଣେନ ଵର୍ଜିତା ସା ଚ ପ୍ରାର୍ଥଯାନ୍ତୀ ପ୍ରତିକ୍ଷଣମ୍
ସେ ଗାଁ ଛାଡି, କେବେ ସଚେତନ, କେବେ ଅଚେତନ ହୋଇ କିଛି ସମୟ ଭ୍ରମଣ କଲେ; ଏବଂ ଦ୍ରୁତରେ ସେ ଏକା ହୋଇଗଲେ, ପ୍ରତିମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ।
କ୍ଷଣଂ କ୍ଷଣଂ ସା ଶ୍ଵସିତି ଚିନ୍ତନଂ କୁର୍ଵତୀ କ୍ଷଣମ୍ । କ୍ଷଣଂ ଵିଶନ୍ତୀ ତଲ୍ପେ ଚ କ୍ଷଣମ୍ତ୍ଥାଯ ତିଷ୍ଠତି
ସେ ପ୍ରତିମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ, ମନରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ; କେବେ ଶଯ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, କେବେ ଉଠି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଉଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ଅଷ୍ଟପ़ଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ମହାପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡର ଅଠାଵଞ୍ଚଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥୈକୋନଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଦର୍ପଭଞ୍ଜନମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦର୍ପଭଙ୍ଗଂ ଚ ଵିସ୍ତରେଣ ନିଶାମଜ
ଏବେ ଉଣଷଠିଅଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଏପରି ସମସ୍ତ କଥା କହାଯାଇଛି, ସମସ୍ତଙ୍କର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ଓ ବିଶେଷ କରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହାଗଲା, ହେ ନିଶାପୁତ୍ର।
ଇନ୍ଦୋ ଦର୍ପାତ୍ସଭାଯାଂ ଚ ରତ୍ନସିଂହାସନାଦ୍ଵରାତ୍ । ନୋତ୍ତସ୍ଯୌ ସ୍ଵଗୁରୁଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠଂ ଚ ବୃହସ୍ପତିମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ଅହଂକାରରେ, ସଭାରେ ରତ୍ନସିଂହାସନରେ ବସିଥିଲେ, ନିଜ ଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଉଠିଲେ ନାହିଁ।
ଗୁରୁର୍ଜଗାମାତିରୁଷ୍ଟଃ ସ୍ଵାପମାନେ ସମତ୍ମରଃ । ତଥାପି କୃପଯା ଧର୍ମେ ସ୍ନେହାଚ୍ଚ ନ ଶଶାପ ତମ୍
ଗୁରୁ ଏହି ଅପମାନରେ ବହୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ; ତଥାପି ଦୟା, ଧର୍ମ ଓ ସ୍ନେହରୁ ସେ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଵିନା ଶପେନ ତଦ୍ଦର୍ଵଶ୍ଚୂର୍ଣୀଭୂତୋ ବଭୂଵ ହ । ଅନ୍ଯଶ୍ଚେନ୍ନ ଶପେଦ୍ଧର୍ମାତ୍ପ୍ରେମ୍ଣା ଵା ଚାତିକିଲ୍ଵିଷମ୍
ଶାପ ଛଡ଼ା ମଧ୍ୟ ସେ ଅହଂକାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭଙ୍ଗ ହେଲା; ଯଦି ଅନ୍ୟ କେହି ଧର୍ମ କିମ୍ବା ପ୍ରେମରୁ ଶାପ ଦେଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ମଧ୍ୟ ପାପ ହେଉଥାନ୍ତା।
ତ୍ଥାଽପି ତଂ ଚ ଫଲତି ଧର୍ମସ୍ତଂ ହନ୍ତି ନାରଦ । ଯୋ ଯଂ ହିଂସ୍ରଂ ସାପରାଧଂ ଶପେତ୍କୋପେନେ ଧାର୍ମିକଃ
ତଥାପି, ହେ ନାରଦ, ଧର୍ମର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ ଓ ଅପରାଧୀକୁ ନଶ୍ଟ କରେ; ଯେଉଁ ଧାର୍ମିକ ଲୋକ କୌଣସି ଅପରାଧୀକୁ କ୍ରୋଧରେ ଶାପ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।