ତସ୍ଯା ଦର୍ଶମୁପସ୍ପର୍ଶ ନିତ୍ଯଂ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ଦେଵତାଃ । ତତଃ ସର୍ଵାଣି ତୀର୍ଯାନି ପୁନନ୍ତି ପାପିନୋ ହ୍ଯଘାତ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ସଦା ଦେଖିବା ଓ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଜନାନୀ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଜଳ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ଏବଂ ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ମହାସାଧ୍ଵୀ ରୁରୋଦ ଚ ସୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଉଵାଚ ବ୍ରହ୍ମା ଭୀତଶ୍ଚ ଭକ୍ତିନମ୍ରାତ୍ମକଂଧରଃ
ଏପରି କହି ମହାସାଧ୍ବୀ ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଭକ୍ତିରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ଭଦ୍ରଂ ଚ ଜଯସ୍ଯ ଵିଜଯସ୍ଯ ଚ । ତ୍ଵଯା ନ ଶପ୍ତୌ ତୌ ମୂଢୌ ପ୍ରିଯାପରାଧଭୌତଯା
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଜୟ ଓ ବିଜୟଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ଭଲ ହେବ ନାହିଁ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଉନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ତୁମ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଛନ୍ତି।
ସାପରାଧଂ ଚ ଧର୍ମିଷ୍ଠଃ କ୍ଷମଯା ନ ଶପେଦ୍ଯଦୀ । ସର୍ଵନାଶୋ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ନିଶ୍ଚିତଂ ମା ଚିରଂ ସତି
ଯଦି ଜଣେ ଧର୍ମିକ ଲୋକ ଅପରାଧ କରିଥିବାକୁ କ୍ଷମା କରି ଶାପ ଦେଉନଥାଏ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେ ଲୋକଙ୍କ ସମସ୍ତ ନାଶ ହୁଏ—ହେ ସତୀ, ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଯଦି ଶପ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ତଶ୍ଚ ନ ଦ୍ଣ୍ଡଂ କର୍ତୁମୀଶ୍ଵରଃ । ସାପରାଧେ ଚ ପୁରୁଷେ ଧର୍ମୋ ଦଣ୍ଡଂ କରୋତି ଚ
ଯଦି ଜଣେ ଶାପ ଦେବାକୁ କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହନ୍ତି, ତଥାପି ସେ ପ୍ରଭୁ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଅପରାଧ କରେ, ଧର୍ମ ନିଜେ ତାକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥାଏ।
ସର୍ଵଂ କ୍ଷମସ୍ଵ ହେ ମାର୍ତଗଚ୍ଛ ପ୍ରିଯାନ୍ତିକମ୍ । ମାଂ ଚ ତ୍ଵତ୍ସ୍ଵାମିନୋଭକ୍ତଂ ନିଯୋଜ୍ଯ କୃଷ୍ଟିକର୍ମଣି
ସମସ୍ତ କଥା କ୍ଷମା କର, ହେ ମୃଦୁଭାବାଳି, ତୁମ ପ୍ରିୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ; ଏବଂ ମୋତେ, ତୁମ ଭକ୍ତ ସେବକ, ମାଟି ଚାଷ କାମରେ ନିଯୁକ୍ତ କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଵା ସାର୍ଧ ଦେଵୈର୍ମୁନୀନ୍ଦ୍ରକୈଃ । ଶୀଘ୍ରଂ ଜଗାମ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ସ୍ତୋତୁମୀଶ୍ଵରଃ
ଏପରି କହି, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନରେ ଆଗରେ ରଖି, ଦେବତାମାନେ ଓ ମହାମୁନିମାନେ ସହିତ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଇ, ବୈକୁଣ୍ଠନାଥଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଜଗତ୍ରାଯଂ ତୁଷ୍ଟାଵ କମଲାସନଃ । ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରଶ୍ଚତୁର୍ଵେଦଵିଦାଂ ଗୁରୁମ୍
ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ଜଗତର ରକ୍ଷକ କମଳାସନ ଚାରିଟିଏ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଚାରିଟିଏ ବେଦ ଜାଣିଥିବା ମହାଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଣଃ କ୍ତଵନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୃଷଟ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ପୁରଃ ସରାମ୍ । ରୁଦତୀଂ ନମ୍ରଵଦନାମୁଵାଚ କମଲାପତିଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଶୁଣି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଥିବା, କାନ୍ଦୁଥିବା ଓ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଥିବା ଦେଖି, କମଳାପତି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ସର୍ଵଂ ଜାନାମି ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵପାଲକଃ । ସର୍ଵଶାସ୍ତା ଚ ସର୍ଵାଦିକାରଣଂ କମଲୋଦ୍ଭଵ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣେ, କାରଣ ମୁଁ ସବୁଜଣା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷକ; ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ, ସମସ୍ତର ଆଦିକାରଣ, ହେ କମଳାସନ।
ଭକ୍ତେ କଲତ୍ରେ ବନ୍ଧୌ ଚ ସର୍ଵତ୍ର ସମତା ମମ । ଵିଶେଷତୋଽତିମଦ୍ଭକ୍ତଃ କଲତ୍ରାତ୍ପର ଏଵ ଚ
ମୋ ପାଖରେ ଭକ୍ତ, ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁ—ସମସ୍ତେ ସମାନ; କିନ୍ତୁ ବିଶେଷ କରି ଯିଏ ଅତିଶୟ ଭକ୍ତ, ସେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।
ମଦ୍ଭକ୍ତୌ ତଵ ପୁତୌ ଚ ଦ୍ଵାରପାଲୌ ଦୁରନ୍ତକୌ । କ୍ଷମ ମାମପରାଥଂ ଚ ତଯୋଶ୍ଚ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣଯୋଃ
ତୁମର ପୁଅ ଦୁଇଜଣ, ଦ୍ୱାରପାଳ, ଦୁର୍ଦ୍ଦମ କିନ୍ତୁ ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ମୋର ଓ ସେମାନଙ୍କର ଅପରାଧ କ୍ଷମା କର, କାରଣ ଦୁଇଜଣ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଆ।
ମଦ୍ଭକ୍ତିପୂର୍ଣୋ ବଲଵାନ୍ଦୈତ୍ଯୈଭ୍ଯୋ ନ ବିଭେତି ଚ । ରକ୍ଷିତୋ ମମ ଚକ୍ରେଣ ଭକ୍ତିମାଧ୍ଵୀକଦୁର୍ମଦଃ
ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ଦେୟତ୍ୟମାନେଠାରେ କେବେ ଭୟ କରେନାହିଁ। ମୋର ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ସୁରକ୍ଷିତ, ଭକ୍ତିର ମାଧୁର୍ୟରେ ମତିଗ୍ରସ୍ତ ଅହଂକାର ତା’ରେ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗତାଂ ନାଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଵକ୍ଷସି । ସମାନୀଯ ଦ୍ଵାରଣକଂ ତମୁଵାଚେଦମେଵ ଚ
ଏଭଳି କହି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ନିଜ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ବସାଇଲେ, ଦ୍ୱାରଣକଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆଣି, ସେହି ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମା ଭୈର୍ଵତ୍ସ ସୁଖଂ ତିଷ୍ଠ ଭଯଂ କି ତେ ମଯି ସ୍ଥିତେ । ମଦ୍ଭକ୍ତାନାଂ ଚ କଃ ଶାସ୍ତା ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସାଽଽତ୍ମନଃ ପଦମ୍
ଭୟ କରନି, ପୁଅ; ସୁଖରେ ରୁହ। ମୁଁ ଥିବାବେଳେ ତୋତେ କ’ଣ ଭୟ? ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ଉପରେ କିଏ ଶାସନ କରିପାରିବ? ଚାଲ, ପୁଅ, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯା।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵା ଭଗଵାଂସ୍ତତ୍ର ଵିରରାମ ମହାମୁନେ । ଯଯୁର୍ଦେଵାଶ୍ଚ ସ୍ଵସ୍ଥାତଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଜଗଦୀଶ୍ଵରମ୍
ଏଭଳି କହି, ଭଗବାନ୍ ସେଠାରେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ।
ନାରାଯଣଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦ୍ଵାରାପାଲ ଉଵାଚ ତମ୍ । ପୁଲକାଞ୍ଚିତସର୍ଵାଙ୍ଗୋ ଭକ୍ତିନମ୍ରାତ୍ମକଂଧରଃ
ନାରାୟଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ୱାରପାଳ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସମଗ୍ର ଦେହ ଆନନ୍ଦରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ, ଭକ୍ତିରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଉଭୟ ହେଲେ।
ଜଯ ଉଵାଚ ନାହଂ ବିଭେମି ଦେଵଂଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ସୁନିଗଣାଂସ୍ତଥା । ତ୍ଵଦୀଯଚରଣାମ୍ଭୋଜଧ୍ଯାନୈକତାନମାନସଃ
ଜୟ କହିଲେ: ମୁଁ ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀମାନେଠାରେ କେବେ ଭୟ କରେନି। ମୋ ମନ ସଦା ତୁମର ପଦପଦ୍ମର ଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ର।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ଲହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ନାରଦନାo ଉତ୍ତo ଲକ୍ଷମୀ- ଵୈରାଗ୍ଯମୋଚନଂ ନାମ ସପ୍ତପଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡରେ ନାରଦଙ୍କ ଉପଦେଶରେ 'ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ବୈରାଗ୍ୟମୋଚନ' ନାମକ ସତପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥାଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶାତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ବଭୂଵ ଦର୍ପଃ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଶ୍ଚ ସର୍ପାଧାରାଽହମେଵ ଚ । ପୃଥୃଦ୍ଵାରା ଚ ତଦ୍ଦର୍ପଂ ଜଘାନ ଚୈଵ ତତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଏବେ ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ପୃଥିବୀରେ ଅହଂକାର ଜନ୍ମ ନେଲା, ମୁଁ ସର୍ପମାନଙ୍କର ଆଧାର। ପୃଥୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଅହଂକାରକୁ ସେ ନାଥ ଦୂର କଲେ।
ବଭୂଵ ଦର୍ପଃ ସାଵିଞ୍ଯା ଵେଦମାତାଽହମେଵ ଚ । କାଲେ ଚକାର ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ସପୁତ୍ରାଯା ଅଦର୍ଶନମ୍
ସାବିତ୍ରୀ, ବେଦମାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅହଂକାର ଆସିଲା, ମୁଁ ସେଇ। ସମୟକ୍ରମେ ସେ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ବଭୂଵ ଦର୍ପଂ ଗଙ୍ଗଯା ଅହଂ ନିଵଣିଦେତି ଚ । ଜହ୍ନୁଦ୍ଵାରା ଚ ତଦ୍ଦର୍ପ ଜହାର ଜଗତାଂ ପତିଃ
ଗଙ୍ଗାରେ ମଧ୍ୟ ଅହଂକାର ଆସିଲା—'ମୁଁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ' ବୋଲି। ଜହ୍ନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଅହଂକାରକୁ ଜଗତ୍ର ନାଥ ଦୂର କଲେ।
ଜହାର ମନସାଦର୍ପ ଦୁର୍ଗାଦ୍ଵାରା ପୁରା ମୁନେ । ଵିରଜୋପଗତଂ କୃଷ୍ଣଂ ଭର୍ତ୍ସଯାମାସ କୋପତଃ
ମନସାର ଅହଂକାରକୁ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁ ଦୂର କଲେ, ମହାମୁନି। ବିରଜା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କଲେ।
ପ୍ରଵିଶନ୍ତଂ ରାସଗୁହଂ ଗୋପୀଭିର୍ଵିନିଵାରିତମ୍ । ଦୌଵାରିକାଭିର୍ଵେତ୍ରୈଶ୍ଚ ତାଡିତଂ ତଂ ଚ ଦର୍ପତଃ
ଯେତେବେଳେ ସେ ରାସଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ, ଗୋପୀମାନେ ରୋକିଲେ ଓ ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଅହଂକାରରେ ଲାଠି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ମାଡ଼ିଲେ।
ସୁଦାମ୍ନା ନିଜଭକ୍ତେନ ରାଧା ଶପ୍ତା ବଭୂଵ ହ । ଦେଵେନ ସହସା ଧ୍ଵସ୍ତା ଗୋଲୋକାଦାଗତା ଧରାମ୍
ସୁଦାମା, ନିଜ ଭକ୍ତ, ରାଧାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହଠାତ୍ ତାଙ୍କୁ ଗୋଲୋକରୁ ପୃଥିବୀକୁ ପଠାଯାଇଲା।
ଵୃଷଭାନୁସ୍ତ୍ରିଯାଂ ଜାତା କଲାଵତ୍ଯାଂ ଚ ନାରଦ । କୃଷ୍ଣସ୍ତଦନୁରୌଧେନ କଂସଭୀତିଚ୍ଛଲେନ ଚ
ବୃଷଭାନୁ ଏବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ କଳାବତୀ ନାମକ ଜନନୀ ଭାବେ, ନାରଦ। କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କ ପଛରେ, କଂସଙ୍କ ଭୟ ଦେଖାଇ ଚାଲିଗଲେ।
ସମାଗତୋ ନନ୍ଦଗେହଂ ତେନାହଂ ନନ୍ଦନନ୍ଦନଃ । ସୁଦାମ୍ନଃ ଶାପଵୀଚ୍ଛୈଦପାଲନାର୍ଥ ଜଗତ୍ପତିଃ
ସେ ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଲେ। ଏହିପରି, ମୁଁ ନନ୍ଦନନ୍ଦନ, ଜଗତ୍ର ନାଥ, ସୁଦାମାଙ୍କ ଶାପ ପାଳନ ପାଇଁ ଏଭଳି ହେଲି।
ପୁନର୍ଜଗାମ ମଥୁରାମିତ୍ଯାହ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ । ଅସ୍ଯାପରମଭିପ୍ରାଯଂ କୋ ଵା ଜନାତି ନାରଦ
ପୁଣି ସେ ମଥୁରାକୁ ଗଲେ—ଏହିପରି କମଳରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା କହିଛନ୍ତି। ଏହାର ଗୁପ୍ତ ଅର୍ଥ କିଏ ଜାଣେ, ନାରଦ?
କଥଂ ଜାତଃ ସମାଯାତେ ସଥୁରାଯାଶ୍ଚ ଗୋକୁଲମ୍ । ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵମପରଂ ଶ୍ରୂଯତାମିତି
ସେ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ, କିପରି ମଥୁରାରୁ ଗୋକୁଳକୁ ଆସିଲେ—ଏହି ସବୁ କଥା କୁହିଦେଲି। ଏବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ କଥା ଶୁଣ।
ଯଥା ଜଗାମ ମଥୁରାଂ ନନ୍ଦାନ୍ସ ନନ୍ଦନନ୍ଦନଃ । ଶୋକଂ ନନ୍ଦୋ ଯଶୋଦା ଚ ଯଥା ସଂପ୍ରପ ଦୈଵତଃ
ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରରୁ ନନ୍ଦନନ୍ଦନ କିପରି ମଥୁରାକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ନନ୍ଦ ଓ ଯଶୋଦା କିପରି ଶୋକରେ ଭାସିଗଲେ—ଏହିପରି ଘଟିଲା, ଦେବତା।