ସର୍ଵେଷାମାଶ୍ରମାଣାଂ ଚ ପ୍ରଧାନଃ ପୁଣ୍ଯଵାନ୍ଗୃହୀ
ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଗୃହସ୍ଥ ଅଗ୍ରଣୀ।
ପିତରଃ ପୂର୍ଵକାଲେ ଚ ତିଥିକାଲେ ଚ ଦେଵତାଃ
ପୂର୍ବକାଳର ପିତୃଗଣ ଓ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ଦେବତାମାନେ,
ନିତ୍ଯଂ ନୈମିତ୍ତିକଂ କାମ୍ଯଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ଗୃହିଣଃ ସଦା 1.23.
ଗୃହସ୍ଥମାନେ ସଦା ଦିନିକିଆ, ବିଶେଷ ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଗୃହସ୍ଥଶ୍ଚ ସ୍ଵଧର୍ମପରିପାଲକଃ
ଯେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ, ସେ ନିଜ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରେ।
ଯଶସ୍ଵୀ କୀର୍ତିମାନ୍ଯୋ ହି ମୃତୋ ଜୀଵତି ସନ୍ତତମ୍
ସେ ଯଶସ୍ବୀ ଓ କୀର୍ତିମାନ୍; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ସେ ସଦା ଜୀବନ୍ତ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାରଦୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମହାନ୍ ମୁନି ନାରଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ହାନିର୍ବଭୂଵ ଦୈଵେନ ମହତୀ ଵାଽଯଶସ୍କରୀ
ନାରଦ କହିଲେ: ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ବଡ଼ ହାନି ହେଲା, ଏହା ଅପମାନ ଆଣିଲା।
ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ଚ ତ୍ଵଚ୍ଛାପାଦ୍ଗାନ୍ଧର୍ଵଂ ଶୌଦ୍ରମେଵ ଚ
ତୁମର ଶାପରେ ମୁଁ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ଶୂଦ୍ର ଦେହ ପାଇଛି।
ବଭୂଵ ଶାପୋ ମୁକ୍ତୋ ମେ କାଲେ ତେ ଭଵିତା ଵିଧେ
ମୋ ଉପରୁ ଶାପ ଉତ୍ତଳି ହୋଇଛି; ତୁମର କାଳରେ ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
ସ ପିତା ସ ଗୁରୁର୍ବନ୍ଧୁଃ ସ ପୁତ୍ରଃ ସମଧୀଶ୍ଵରଃ
ସେ ପିତା, ସେ ଗୁରୁ, ସେ ବନ୍ଧୁ, ସେ ପୁତ୍ର ଓ ସମାଧିର ନାଥ।
ଅସଦ୍ଵର୍ତ୍ମନି ଚାଜ୍ଞାନାଦ୍ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଯଦି ବାଲକାଃ
ଯଦି ଶିଶୁମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ ଭୁଲ ରାସ୍ତାକୁ ଯାନ୍ତି,
କାରଯିତ୍ଵା କୃଷ୍ଣପାଦେ ଭକ୍ତିତ୍ଯାଗଂ ଚ ଯଃ ପିତା
ଯେ ପିତା କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପାଦରେ ଶିଶୁମାନେ ଅର୍ପଣ କରି, ମମତା ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି,
ଦାରଗ୍ରହୋ ହି ଦୁଃଖାଯ କେଵଲଂ ନ ସୁଖାଯ ଚ 1.23.
ସ୍ତ୍ରୀଗ୍ରହଣ କେବଳ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ, ସୁଖ ଦେଇନାହିଁ।
ଯୋଷିତସ୍ତ୍ରିଵିଧା ବ୍ରହ୍ମନ୍ଗୃହିଣାଂ ମୂଢଚେତସାମ୍
ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ମୂଢ଼ ମନ ଥିବା ଗୃହସ୍ଥମାନେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତିନି ପ୍ରକାରର।
ପରଲୋକଭିଯା ସାଧ୍ଵୀ ତଥେହ ଯଶସାଽଽତ୍ମନଃ
ପରଲୋକର ଭୟରେ ସାଧ୍ବୀ ନାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ; ଏଠି ନିଜ ଯଶ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
ଭୋଗ୍ଯା ଭୋଗାର୍ଥିନୀ ଶଶ୍ଵତ୍କାମସ୍ନେହେନ କେଵଲମ୍
ସେ ଭୋଗ୍ୟ, ଭୋଗ ଚାହେ, ସଦା କାମ ଓ ସ୍ନେହରେ ମାତିଥାଏ।
ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରସମ୍ଭୋଗସୁସ୍ନିଗ୍ଧାହାରମୁତ୍ତମମ୍
ସୁନ୍ଦର ପୋଷାକ, ଗହଣା, ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ।
କୁଲାଙ୍ଗାରସମା ନାରୀ କୁଲଟା କୁଲନାଶିନୀ
ଯେଉଁ ଜନନୀ ପରିବାରରେ ଦାଗ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଅଶିଳ ଓ ପରିବାରକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ସଦା ପୁଂଯୋଗମାଶଂସୁର୍ମନସା ମଦନାତୁରା
ସେ ସଦା ପୁରୁଷଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହେବାକୁ ଆଶା କରେ, ମନ ରେ ଅତି ଚାହିଦାରେ ଭରିଯାଇଥାଏ।
ଜାରାର୍ଥେ ସ୍ଵପତିଂ ତାତ ହନ୍ତୁମିଚ୍ଛତି ପୁଂଶ୍ଚଲୀ
ପ୍ରେମିକା ପାଇଁ, ଓ ବାପା, ଅଶିଳ ଜନନୀ ନିଜ ପତିକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହେ।
କଥିତା ଯୋଷିତଃ ସର୍ଵା ଉତ୍ତମାଧମମଧ୍ଯମାଃ
ସମସ୍ତ ଜନନୀଙ୍କ ବିଷୟରେ କହାଯାଇଛି—ଉତ୍ତମ, ଅଧମ ଓ ମଧ୍ୟମ।
ହୃଦଯଂ କ୍ଷୁରଧାରାଭଂ ଶରତ୍ପଦ୍ମୋତ୍ସଵଂ ମୁଖମ୍
ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ରେଜର ଧାର ପରି, ମୁହଁ ଶରତର ପଦ୍ମ ପରି।
ପ୍ରକୋପେ ଵିଷତୁଲ୍ଯଂ ଚ ଵିଶ୍ଵାସେ ସର୍ଵନାଶନମ୍ 1.23.
କ୍ରୋଧରେ ସେ ବିଷ ପରି, ଆସ୍ଥାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ କରେ।
ସଦା ତାସାମଵିନଯଃ ପ୍ରବଲଂ ସାହସଂ ପରମ୍
ସେମାନେ ସଦା ଅନୂଶାସନ ହୀନ, ଅତି ଦ୍ରଢ଼ ଓ ନିର୍ଭୟ।
ପୁଂସଶ୍ଚାଷ୍ଟଗୁଣଃ କାମଃ ଶଶ୍ଵତ୍କାମୋ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ
ପୁରୁଷଙ୍କର ଚାହିଦା ଆଠ ପ୍ରକାର, ଓ ଏହା ସଦା ଅଟୁଟ।
କୋପଃ ପୁଂସଃ ଷଡ୍ଗୁଣଶ୍ଚ ଵ୍ଯଵସାଯଶ୍ଚ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ପୁରୁଷଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଛଅ ପ୍ରକାର, ଏବଂ ତାଙ୍କର ନିଶ୍ଚୟ ଦୃଢ଼।
କା କ୍ରୀଡା କିଂ ସୁଖଂ ପୁଂସୋ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରମଲଵେଶ୍ମନି
ମଳ, ପେଶାବ ଓ ଅପବିତ୍ର ଘରରେ ପୁରୁଷ ପାଇଁ କଣ ଖେଳ, କଣ ସୁଖ ଅଛି?
ଧନକ୍ଷଯୋଽତିପ୍ରୀତୌ ଚାତ୍ଯାସକ୍ତୌ ଚ ଵପୁଃକ୍ଷଯଃ ସର୍ଵନାଶଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵାସେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନାରୀଷୁ କିଂ ସୁଖମ୍
ଅତି ମମତାରେ ଧନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଅତି ଆସକ୍ତିରେ ରୂପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଆସ୍ଥାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ—ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଜନନୀଙ୍କ ସହ କଣ ସୁଖ?
ଯାଵଦ୍ଧନୀ ଚ ତେଜସ୍ଵୀ ସଶ୍ରୀକୋ ଯୋଗ୍ଯତାପରଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଧନୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭାଗ୍ୟବାନ ଓ ଯୋଗ୍ୟତା ଥାଏ,
ରୋଗିଣଂ ନିର୍ଦ୍ଧନଂ ଵୃଦ୍ଧଂ ଯୋଷିଦ୍ଵୈ ପ୍ରେକ୍ଷତେଽପ୍ରିଯମ୍
ଏକ ଜନନୀ ରୋଗୀ, ଦରିଦ୍ର ଓ ବୃଦ୍ଧ ପୁରୁଷକୁ ଅପ୍ରିୟ ଭାବେ ଦେଖେ।