ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସ୍ଵସ୍ଵାମିଵିଚ୍ଛେଦୋ ମରଣାଦତିଦୁଷ୍କରଃ
ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବା ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟକ।
ଶିଵଃ ସତୀଂ ତାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ସଙ୍ଗେ ମଙ୍ଗଲକର୍ମଣି
ଶିବ ତାଙ୍କର ସତୀକୁ ପୁଣି ପାଇ, ଦୁହେଁ ମିଶି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
କଲତ୍ରଵିରହଃ ପୁଂସାଂ ସର୍ଵଶୋକାତ୍ସୁଦୁଷ୍କରଃ
ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ଭାର୍ଯ୍ୟାଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖଠାରୁ ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟକ।
ରତିଃ ପୁଂସୋ ଵିରହିଣୀ ଶିଵଃ ସ୍ତ୍ରୀଵିରହୀ ଚିରମ୍
ରତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତାଙ୍କର ପତିଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଥିଲେ; ଶିବ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଥିଲେ।
ତଦେଵଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ପରଂ କୌତୂହଲଂ ମମ
ଏହିପରି ମୁଁ ଏଥିରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ମୋର ଜିଜ୍ଞାସା ବହୁତ।
ମେଲନଂ ଶକ୍ତିଶିଵଯୋ ରତିମନ୍ମଥଯୋସ୍ତତଃ
ତାପରେ ଶକ୍ତି ଓ ଶିବଙ୍କର, ରତି ଓ ମନ୍ମଥଙ୍କର ମିଳନ ହେଲା।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ କୃଷ୍ଣସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସସ୍ମିତସ୍ତାମୁଵାଚ ହ
ନାରାୟଣ କହିଲେ — ସେଇ କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ହସି ହସି ତାକୁ କହିଲେ।
କୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ସ୍ଵାଲଯଂ ତଂ ସମାନୀଯ ହରୋଦ୍ଵାହଗୃହାଦହୋ
କୃଷ୍ଣ କହିଲେ — ହରଙ୍କ ବିବାହ ଗୃହରୁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇ ଆସ।
ଭର୍ତୁଃ ସୁଵେଷଂ ଵିଵିଧଂ ସ୍ଵାତ୍ମନଃ ସ୍ଵାଲିଭିର୍ମୁଦା 4.46.
ତାଙ୍କ ସହେଳିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଓ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଭଳି ଶୃଙ୍ଗାର କଲେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା କାମସ୍ତୁ ତଦ୍ଭାଵଂ କାମଶାସ୍ତ୍ରଵିଧାଯକଃ
ତାଙ୍କ ମନୋଭାବ ବୁଝି, କାମଦେବ ଯଥାଯଥା କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଶୈଲେଶୈଲେଽତିରମ୍ଯେ ଚ ନଦ୍ଯାଂନଦ୍ଯାଂ ନଦେନଦେ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶୂନ୍ୟ ଶିଖର ଓ ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନଦୀ ଓ ଝରଣା ପାଖରେ,
କାଞ୍ଚନେ ଭୂମିନିକରେ ଵଟମୃଲେଽତିନିର୍ଜନେ
ସୁନା ମାଟିର ଟିକିରେ, ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ଓ ସବୁଠାରୁ ଶାନ୍ତ ଜାଗାରେ,
ଭ୍ରମରଧ୍ଵନିସଂଯୁକ୍ତେ ପୁଂସ୍କୋକିଲରୁତଶ୍ରୁତେ
ଯେଉଁଠି ମଧୁମକ୍ଷୀର ଗୁଞ୍ଜନ ଓ ପୁରୁଷ କୋଇଲୀର ଡାକ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା,
ଚିତ୍ତେଷୁ ଚେତନାନାଂ ଚ ହରଣଂ ଯୋଷିତାମହୋ
ସେ ସମସ୍ତ ସଚେତନ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହୃଦୟ ଆକର୍ଷିତ କଲେ, ବିଶେଷକରି ଯୌବନା ମହିଳାମାନଙ୍କୁ।
ପୂର୍ଣମବ୍ଦଶତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସ ରେମେ ଵାମଯା ସହ
ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହ ଆନନ୍ଦରେ କାଟିଲେ।
ତସ୍ଥତୁସ୍ତୌ ଚ ତତ୍ରୈଵ ସଂସକ୍ତୌ ସତତଂ ମୁଦା
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ସେଠାରେ ଏକାଠି ଏବଂ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ।
ପତିଵିଚ୍ଛେଦସଂତାପଂ ଵିଜହୌ ସା ରତିର୍ମୁଦା
ରତି ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ୱାମୀ ବିୟୋଗର ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ରତିସଂତାପକାରଣମ୍
ଏହିପରି ଭାବରେ ରତିଙ୍କ ଦୁଃଖର କାରଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଦିଆଗଲା।
ଶୃଣ୍ଵତାଂ କର୍ଣପୀଯୂଷଂ ପରମାଶ୍ଚର୍ଯମୀପ୍ସିତମ୍ 4.46.
ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ଲୋକଙ୍କ କାନ ପାଇଁ ଅମୃତ ସମାନ, ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅତି ଆକାଂକ୍ଷିତ।
ଵସଞ୍ଛ୍ଵଶୁରଗେହେ ସ ପାର୍ଵତ୍ଯା ସହ ଶଂକରଃ
ଶିବ ତାଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର ଘରେ ପାର୍ବତୀ ସହ ରହିଲେ।
ରତ୍ନସ୍ଯନ୍ଦନମାରୁହ୍ଯ ରତ୍ନସାରପରିଚ୍ଛଦମ୍
ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ରଥ ଚଢ଼ି, ରତ୍ନମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଲେ।
ଶତଶୃଙ୍ଗେ ସୁଵସନେ ମଲଯେ ଗନ୍ଧମାଦନେ
ଶତଶୃଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ରେ, ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ମଲୟ ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ରେ,
ପୁଲିନ୍ଦେ ଚ କଲିନ୍ଦେ ଚ ପୁଂଡ୍ରେ ପିଂଡାରକେଂଽଧକେ
ପୁଲିନ୍ଦ, କଳିନ୍ଦ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, ପିଣ୍ଡାରକ ଓ ଅନ୍ଧକ ଦେଶରେ,
ନିକଟେଽସ୍ତଗିରେଃ ପାର୍ଶ୍ଵଵଟମୂଲେ ମନୋହରେ
ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼ ନିକଟରେ, ଆକର୍ଷଣୀୟ ବଟବୃକ୍ଷ ମୂଳରେ।
ନାନାସ୍ଥାନେଷୁ ରହସି ପଶୁପକ୍ଷିଵିଵର୍ଜିତେ
ନାନା ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଯାଉଥିଲେ।
ଯତ୍ରଯତ୍ର ଶିଵଂ ନୀତ୍ଵା ବଭ୍ରାମ ଧରଣୀତଲମ୍
ଯେଉଁଯେଉଁଠାରେ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀର ଉପରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ।
କୃତ୍ଵା ଵିହାରଂ ସୁଚିରଂ ନ ପୂର୍ଣଂ ମାନସଂ ତଯୋଃ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କର ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ନାହିଁ।
ମାଯାତୀତୋଽତିମାଯେଶୋ ମାଯାସକ୍ତଃ ସ୍ଵମାଯଯା
ଯିଏ ମାୟାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାୟାର ନାଥ, ସେ ତାଙ୍କର ନିଜ ମାୟାରେ ଆସକ୍ତ।
ଶକ୍ତିଶକ୍ତିମତୋସ୍ତତ୍ର ନ ବଭୂଵ ପରିଶ୍ରମଃ 4.46.
ଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ଥକାନି ଆସିଲା ନାହିଁ।
ସୁଖସଂସକ୍ତମନସୋଃ ପୁଲକାଞ୍ଚିତଗାତ୍ରଯୋଃ
ସେମାନଙ୍କର ମନ ସୁଖରେ ଲୀନ ଥିଲା, ଦେହ ଆନନ୍ଦରେ କମ୍ପିତ ଓ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲା।