ସ୍ଵଯଂ ତପଃ ସମାପ୍ନୋତି ଵାହଯେତ୍ପ୍ରାପଯେତ୍ପରାନ୍
ସେ ନିଜେ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି ।
ତପସସ୍ତେଜସା ବାଲୋ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ସତତଂ ମୁନେ
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ସେ ଶିଶୁ ସଦା ଚମକୁଥିବା, ମୁନି ।
କୋପକାଲେ ବଭୂଵୁର୍ଯେ ସ୍ରଷ୍ଟୁରେକାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ 1.22.
କ୍ରୋଧ ସମୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଏଗାରୋଟି ରୂପ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ ଭଵାନ୍ପୁରାଣତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ ସନ୍ଦେହଂ ଛେତ୍ତୁମର୍ହତି
ଶୌନକ କହିଲେ — ଆପଣ ପୁରାଣର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଥିବା, ମୋର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ ।
ସୌତିରୁଵାଚ ତମୋଗୁଣାସ୍ତେ ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ଦୁର୍ନିଵାରା ଭଯଂକରାଃ
ସୌତି କହିଲେ — ସେହି ରୁଦ୍ରମାନେ ଅନ୍ଧକାର ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ଦମନ କରିବାକୁ କଷ୍ଟକର ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ।
କାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରଃ ସଂହର୍ତ୍ତା ତେଷ୍ଵେକଃ ଶଂକରାଂଶକଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାଳାଗ୍ନିରୁଦ୍ର ନାଶକ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅଂଶ ଥିବା ।
ଅନ୍ଯେ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଚ କଲାସ୍ତାଵଂଶୌ ଵିଷ୍ଣୁଶଂକରୌ
ଅନ୍ୟମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଂଶ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶଙ୍କର ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପ୍ରଧାନ ଅଂଶ ।
ଉକ୍ତଂ ରୁଦ୍ରୋଦ୍ଭଵେ କାଲେ କଥଂ ଵିସ୍ମରତି ଦ୍ଵିଜ
କୁହାଯାଇଛି ଯେ ରୁଦ୍ର ସମୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେ କିପରି ଭୁଲିଯାନ୍ତି, ଦ୍ବିଜ?
ସନକଶ୍ଚ ସନଂଦଶ୍ଚ ତୃତୀଯଶ୍ଚ ସନାତନଃ
ସନକ, ସନନ୍ଦ ଏବଂ ତୃତୀୟ ସନାତନ —
ସନକଶ୍ଚ ସନନ୍ଦଶ୍ଚ ତୌ ଦ୍ଵାଵାନନ୍ଦଵାଚକୌ
ସନକ ଓ ସନନ୍ଦ — ଏହି ଦୁଇଜଣ ଆନନ୍ଦର ଚିହ୍ନ ।
ସନାତନଶ୍ଚ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣୋ ନିତ୍ଯଃ ପୂର୍ଣତମଃ ସ୍ଵଯମ୍
ସନାତନ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସଦା ଅବିନାଶୀ, କୃଷ୍ଣ ସ୍ୱୟଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ସନତ୍ତୁ ନିତ୍ଯଵଚନଃ କୁମାରଃ ଶିଶୁଵାଚକଃ 1.22.
ସନତ୍ ନିତ୍ୟ ଭାବରେ ପରିଚିତ, କୁମାର ଶିଶୁ ଭାବର ଚିହ୍ନ ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ବାଲକାନାଂ ଚ ଵ୍ଯୁତ୍ପତ୍ତିଃ କଥିତା ମୁନେ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏହା ବର୍ଣ୍ନନ କରାଯାଇଛି, ମୁନି ।
ସୌତିରୁଵାଚ ନାରଦଂ ପ୍ରେରଯାମାସ ସୃଷ୍ଟିଂ କର୍ତ୍ତୁଂ ଚ ଶୌନକ
ସୌତି କହିଲେ — ସେ ନାରଦକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ପଠାଇଲେ, ଶୌନକ ।
ହିତଂ ସତ୍ଯଂ ଵେଦସାରଂ ପରିଣାମସୁଖାଵହମ୍
ଯାହା ଉପକୃତିକର, ସତ୍ୟ, ବେଦର ସାର ଏବଂ ଶେଷରେ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଜ୍ଞାନଦୀପଶିଖାଜ୍ଞାନତିମିରକ୍ଷଯକାରକ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ — ଜ୍ଞାନର ଦୀପର ଶିଖା ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ ।
ପୂର୍ଵେଷାମପି ଵନ୍ଦ୍ଯାନାଂ ଜନକଃ ପରମୋ ଗୁରୁଃ
ସେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଜନକ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ।
ତଵାହଂ ଜନକଃ ପୁତ୍ର ଵିଦ୍ଯାଦାତା ଚ ପାଲକଃ
ମୁଁ ତୁମର ପିତା, ପୁଅ; ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିବା ।
ସ ଚ ଶିଷ୍ଯଃ ସୋଽପି ପୁତ୍ରୋ ଯଶ୍ଚାଜ୍ଞାଂ ପାଲଯେଦ୍ଗୁରୋଃ
ଯେ ଗୁରୁଙ୍କର ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନେ, ସେ ଶିଷ୍ୟ ଓ ପୁତ୍ର ଭଳି।
ସ ପଣ୍ଡିତଃ ସ ଚ ଜ୍ଞାନୀ ସ କ୍ଷେମୀ ସ ଚ ପୁଣ୍ଯଵାନ୍
ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ସେ ସୁରକ୍ଷିତ, ଓ ସେ ପୁଣ୍ୟବାନ୍।
ସର୍ଵେଷାମାଶ୍ରମାଣାଂ ଚ ପ୍ରଧାନଃ ପୁଣ୍ଯଵାନ୍ଗୃହୀ
ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଗୃହସ୍ଥ ଅଗ୍ରଣୀ।
ପିତରଃ ପୂର୍ଵକାଲେ ଚ ତିଥିକାଲେ ଚ ଦେଵତାଃ
ପୂର୍ବକାଳର ପିତୃଗଣ ଓ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ଦେବତାମାନେ,
ନିତ୍ଯଂ ନୈମିତ୍ତିକଂ କାମ୍ଯଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ଗୃହିଣଃ ସଦା 1.23.
ଗୃହସ୍ଥମାନେ ସଦା ଦିନିକିଆ, ବିଶେଷ ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଗୃହସ୍ଥଶ୍ଚ ସ୍ଵଧର୍ମପରିପାଲକଃ
ଯେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ, ସେ ନିଜ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରେ।
ଯଶସ୍ଵୀ କୀର୍ତିମାନ୍ଯୋ ହି ମୃତୋ ଜୀଵତି ସନ୍ତତମ୍
ସେ ଯଶସ୍ବୀ ଓ କୀର୍ତିମାନ୍; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ସେ ସଦା ଜୀବନ୍ତ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାରଦୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମହାନ୍ ମୁନି ନାରଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ହାନିର୍ବଭୂଵ ଦୈଵେନ ମହତୀ ଵାଽଯଶସ୍କରୀ
ନାରଦ କହିଲେ: ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ବଡ଼ ହାନି ହେଲା, ଏହା ଅପମାନ ଆଣିଲା।
ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ଚ ତ୍ଵଚ୍ଛାପାଦ୍ଗାନ୍ଧର୍ଵଂ ଶୌଦ୍ରମେଵ ଚ
ତୁମର ଶାପରେ ମୁଁ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ଶୂଦ୍ର ଦେହ ପାଇଛି।
ବଭୂଵ ଶାପୋ ମୁକ୍ତୋ ମେ କାଲେ ତେ ଭଵିତା ଵିଧେ
ମୋ ଉପରୁ ଶାପ ଉତ୍ତଳି ହୋଇଛି; ତୁମର କାଳରେ ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
ସ ପିତା ସ ଗୁରୁର୍ବନ୍ଧୁଃ ସ ପୁତ୍ରଃ ସମଧୀଶ୍ଵରଃ
ସେ ପିତା, ସେ ଗୁରୁ, ସେ ବନ୍ଧୁ, ସେ ପୁତ୍ର ଓ ସମାଧିର ନାଥ।