ପ୍ରଧାନାଙ୍ଗମୁଖଂ ଧାତୁସ୍ତତୋ ଜାତଶ୍ଚ ବାଲକଃ
ଧାତୃଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ଅଂଗରୁ ଏକ ଶିଶୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଅତିତେଜସ୍ଵିନି ଭୃଗୁର୍ଵର୍ତ୍ତତେ ନାଗ୍ନି ଶୌନକ
ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଭୃଗୁ ଅଛନ୍ତି, ଅଗ୍ନି ନୁହେଁ, ଶୌନକ।
ବାଲୋଽପ୍ଯରୁଣଵର୍ଣଶ୍ଚ ଜାତଃ ସଦ୍ଯୋଽତିତେଜସା 1.22.
ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଥିଲେ, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଭାବରେ ଏକାକି ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ହଂସା ଆତ୍ମଵଶା ଯସ୍ଯ ଯୋଗେନ ଯୋଗିନୋ ଧୁଵମ୍
ହଂସମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗୀମାନେ ସଦା ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି।
ଵଶୀଭୂତଶ୍ଚ ଶିଷ୍ଯଶ୍ଚ ଜାତଃ ସଦ୍ଯୋ ହି ବାଲକଃ
ଶିଶୁ ଏକାକି ଜନ୍ମିଥିଲେ, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଓ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ହେଲେ।
ସନ୍ତତଂ ଯସ୍ଯ ଯତ୍ନଂ ଚ ତପଃସୁ ବାଲକସ୍ଯ ଚ ପୁଲସ୍ତପଃସୁ ଵେଦେଷୁ ଵର୍ତ୍ତତେଽହଃ ସ୍ଫୁଟେଽପି ଚ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଶିଶୁର ଅବିରତ ପ୍ରୟାସ ଓ ତପସ୍ୟା ବେଦରେ ଏଯାଁ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ସ୍ଫୁଟସ୍ତପଃସମୂହଶ୍ଚ ପୁଲହସ୍ତେନ ବାଲକଃ ତପଃସଂଘସ୍ଵରୂପଶ୍ଚ ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ତେନ ବାଲକଃ
ପୁଲହା ଓ ଶିଶୁ ମିଶି ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା ଦଳ ଗଠନ କରିଥିଲେ; ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ଶିଶୁ ମିଶି ତପସ୍ୟା ଦଳର ରୂପ ନେଇଥିଲେ।
ତ୍ରିଗୁଣାଯାଂ ପ୍ରକୃତ୍ଯାଂ ତ୍ରିର୍ଵିଷ୍ଣାଵଶ୍ଚ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ
ତିନି ପ୍ରକୃତି ଗୁଣ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ତିନି ରୂପରେ ଏହା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
[http://puranastudy.page.tl/Atri-%26%232309%3B%26%232340%3B%26%232381%3B%26%232352%3B%26%232367%3B.htm ଅତ୍ରି ଶବ୍ଦୋପରି ଟିପ୍ପଣୀ] ଜଟା ଵହ୍ନିଶିଖାରୂପାଃ ପଞ୍ଚ ସନ୍ତି ଚ ମସ୍ତକେ
ମୁଣ୍ଡରେ ପାଞ୍ଚଟି ଜଟା ଅଛି, ସେଗୁଡିକ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଛି।
ଅପାନ୍ତରତମେ ଦେଶେ ତପସ୍ତେପେଽନ୍ଯଜନ୍ମନି
ଅତି ଗୁପ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ, ସେ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ସ୍ଵଯଂ ତପଃ ସମାପ୍ନୋତି ଵାହଯେତ୍ପ୍ରାପଯେତ୍ପରାନ୍
ସେ ନିଜେ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି ।
ତପସସ୍ତେଜସା ବାଲୋ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ସତତଂ ମୁନେ
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ସେ ଶିଶୁ ସଦା ଚମକୁଥିବା, ମୁନି ।
କୋପକାଲେ ବଭୂଵୁର୍ଯେ ସ୍ରଷ୍ଟୁରେକାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ 1.22.
କ୍ରୋଧ ସମୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଏଗାରୋଟି ରୂପ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ ଭଵାନ୍ପୁରାଣତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ ସନ୍ଦେହଂ ଛେତ୍ତୁମର୍ହତି
ଶୌନକ କହିଲେ — ଆପଣ ପୁରାଣର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଥିବା, ମୋର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ ।
ସୌତିରୁଵାଚ ତମୋଗୁଣାସ୍ତେ ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ଦୁର୍ନିଵାରା ଭଯଂକରାଃ
ସୌତି କହିଲେ — ସେହି ରୁଦ୍ରମାନେ ଅନ୍ଧକାର ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ଦମନ କରିବାକୁ କଷ୍ଟକର ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ।
କାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରଃ ସଂହର୍ତ୍ତା ତେଷ୍ଵେକଃ ଶଂକରାଂଶକଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାଳାଗ୍ନିରୁଦ୍ର ନାଶକ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅଂଶ ଥିବା ।
ଅନ୍ଯେ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଚ କଲାସ୍ତାଵଂଶୌ ଵିଷ୍ଣୁଶଂକରୌ
ଅନ୍ୟମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଂଶ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶଙ୍କର ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପ୍ରଧାନ ଅଂଶ ।
ଉକ୍ତଂ ରୁଦ୍ରୋଦ୍ଭଵେ କାଲେ କଥଂ ଵିସ୍ମରତି ଦ୍ଵିଜ
କୁହାଯାଇଛି ଯେ ରୁଦ୍ର ସମୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେ କିପରି ଭୁଲିଯାନ୍ତି, ଦ୍ବିଜ?
ସନକଶ୍ଚ ସନଂଦଶ୍ଚ ତୃତୀଯଶ୍ଚ ସନାତନଃ
ସନକ, ସନନ୍ଦ ଏବଂ ତୃତୀୟ ସନାତନ —
ସନକଶ୍ଚ ସନନ୍ଦଶ୍ଚ ତୌ ଦ୍ଵାଵାନନ୍ଦଵାଚକୌ
ସନକ ଓ ସନନ୍ଦ — ଏହି ଦୁଇଜଣ ଆନନ୍ଦର ଚିହ୍ନ ।
ସନାତନଶ୍ଚ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣୋ ନିତ୍ଯଃ ପୂର୍ଣତମଃ ସ୍ଵଯମ୍
ସନାତନ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସଦା ଅବିନାଶୀ, କୃଷ୍ଣ ସ୍ୱୟଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ସନତ୍ତୁ ନିତ୍ଯଵଚନଃ କୁମାରଃ ଶିଶୁଵାଚକଃ 1.22.
ସନତ୍ ନିତ୍ୟ ଭାବରେ ପରିଚିତ, କୁମାର ଶିଶୁ ଭାବର ଚିହ୍ନ ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ବାଲକାନାଂ ଚ ଵ୍ଯୁତ୍ପତ୍ତିଃ କଥିତା ମୁନେ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏହା ବର୍ଣ୍ନନ କରାଯାଇଛି, ମୁନି ।
ସୌତିରୁଵାଚ ନାରଦଂ ପ୍ରେରଯାମାସ ସୃଷ୍ଟିଂ କର୍ତ୍ତୁଂ ଚ ଶୌନକ
ସୌତି କହିଲେ — ସେ ନାରଦକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ପଠାଇଲେ, ଶୌନକ ।
ହିତଂ ସତ୍ଯଂ ଵେଦସାରଂ ପରିଣାମସୁଖାଵହମ୍
ଯାହା ଉପକୃତିକର, ସତ୍ୟ, ବେଦର ସାର ଏବଂ ଶେଷରେ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଜ୍ଞାନଦୀପଶିଖାଜ୍ଞାନତିମିରକ୍ଷଯକାରକ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ — ଜ୍ଞାନର ଦୀପର ଶିଖା ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ ।
ପୂର୍ଵେଷାମପି ଵନ୍ଦ୍ଯାନାଂ ଜନକଃ ପରମୋ ଗୁରୁଃ
ସେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଜନକ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ।
ତଵାହଂ ଜନକଃ ପୁତ୍ର ଵିଦ୍ଯାଦାତା ଚ ପାଲକଃ
ମୁଁ ତୁମର ପିତା, ପୁଅ; ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିବା ।
ସ ଚ ଶିଷ୍ଯଃ ସୋଽପି ପୁତ୍ରୋ ଯଶ୍ଚାଜ୍ଞାଂ ପାଲଯେଦ୍ଗୁରୋଃ
ଯେ ଗୁରୁଙ୍କର ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନେ, ସେ ଶିଷ୍ୟ ଓ ପୁତ୍ର ଭଳି।
ସ ପଣ୍ଡିତଃ ସ ଚ ଜ୍ଞାନୀ ସ କ୍ଷେମୀ ସ ଚ ପୁଣ୍ଯଵାନ୍
ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ସେ ସୁରକ୍ଷିତ, ଓ ସେ ପୁଣ୍ୟବାନ୍।