ପିତୄଣାଂ ମାନସୀ କନ୍ଯା ମାଂ ଜାନୀହି ଵିଧେର୍ଵଧୂମ୍ ଉଵାଚ ଶିରସା ନତ୍ଵା ତାଂ ପଦ୍ମାମିଵ ତେଜସା
ମୁଁ ପିତୃଗଣଙ୍କର ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା କନ୍ୟା, ବିଧିଙ୍କର ଅନ୍ତ:ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ଜଣା; ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ପଦ୍ମପରି ଚମକୁଥିବା ଆରୁନ୍ଧତୀ କହିଲେ।
ଵଧୂର୍ଜଗଦ୍ଵିଧେଃ ପତ୍ନୀ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ମମାଲଯେ
ଜଗତ୍ବିଧାତାଙ୍କର ବଧୁ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ମୋ ଘରେ ଅଛନ୍ତି।
ଈଶ୍ଵରୀ ଜଗତାଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁରାଗତା ବହୁପୁଣ୍ଯତଃ 4.41.
ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କର ଅନ୍ତ:ପତ୍ନୀ, ବହୁ ପୁଣ୍ୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ଭୋଜଯାମାସ ମିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ବୁଭୁଜେ କନ୍ଯଯା ସହ
ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, କନ୍ୟା ସହିତ ଖାଇଲେ।
ଅରୁନ୍ଧତୀ ପ୍ରସଙ୍ଗେନ ସଂବନ୍ଧଯୋଜନାନି ଚ ବୋଧଯାମାସୁଃ ସଂବନ୍ଧଯୋଜନାନି ପ୍ରସଙ୍ଗତଃ
ଆରୁନ୍ଧତୀ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ସମ୍ପର୍କର ବିବରଣୀ ବୁଝାଇଲେ।
ଶିଵାଯ ପାର୍ଵତୀଂ ଦେହି ସଂହର୍ତୁଃ ଶ୍ଵଶୁରୋ ଭଵ
ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କୁ ଦିଅ, ସଂହାରକଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁର ହେବା।
ତଵ ଶଙ୍କାଵିନାଶାଯ ବ୍ରହ୍ମସଂବନ୍ଧକର୍ମଣି
ତୁମର ଶଙ୍କା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମା ସମ୍ପର୍କ ନିମିତ୍ତରେ—
ଵିଧେଃ ପ୍ରାର୍ଥନଯା ଦେଵ ତଵ କନ୍ଯାଂ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯତି
ବିଧିଙ୍କର ଅନୁରୋଧରେ, ଦେବ, ସେ ତୁମ କନ୍ୟାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବେ।
ହେତୁଦ୍ଵଯେନ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରୋ ଵିଵାହଂ ଚ କରିଷ୍ଯତି ଉଵାଚ କିଂଚିଦ୍ଭୀତଶ୍ଚ ପରଂ ଵିନଯପୂର୍ଵକମ୍
ଦୁଇଟି କାରଣରୁ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ର ବିବାହ କରିବେ; ସେ କିଛି ଭୟରେ, ଏବଂ ବଡ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ।
ହିମାଲଯ ଉଵାଚ କିଂଚିଦାଶ୍ରମମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ କିଂ ଵା ସ୍ଵଜନବାନ୍ଧଵମ୍
ହିମାଳୟ କହିଲେ—‘କିଛି ଆଶ୍ରମର ଏଶ୍ୱର୍ୟ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ସ୍ବଜନ ବାନ୍ଧବ ପାଇଁ?’
ନ କନ୍ଯାମତିନିର୍ଲିପ୍ତଯୋଗିନେ ଦାତୁମର୍ହତି
ଅତି ନିର୍ଲିପ୍ତ ଯୋଗୀଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନାନୁରୂପାଯ ପୁତ୍ରାଯ ପିତା କନ୍ଯା ଦଦାତି ଚେତ୍ 4.41.
ପିତା ଯଦି ଅନୁରୂପ ନୁହେଁଥିବା ପୁଅକୁ କନ୍ୟା ଦେଇଥାଏ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
ନ ହି ଦାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ କନ୍ଯାମିଚ୍ଛଯା ଶୂଲପାଣିନେ
ମୁଁ ମୋ ଝିଅକୁ ଇଚ୍ଛାକୃତ୍ୟ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ଦେବିନାହିଁ।
ହିମାଲଯଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵସିଷ୍ଠୋ ଵିଧିନନ୍ଦନଃ
ହିମାଳୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବିଧିଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ।
ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ ସର୍ଵଂ ଜାନାତି ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞୋ ନିର୍ମଲଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁଷା
ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ: ଯେଉଁଠାରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଜଣାଯାଏ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟି ଥାଏ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଜଣାଯାଏ।
ଅସତ୍ଯମହିତଂ ପଶ୍ଚାତ୍ସାମ୍ପ୍ରତଂ ଶ୍ରୁତିସୁନ୍ଦରମ୍
ଯାହା ପରେ ମିଥ୍ୟା ଏବଂ ଅଶୁଭ ହୁଏ, ସେଥିରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଶୁଣିବାକୁ ଭଲ ଲାଗିପାରେ।
ଆପାତପ୍ରୀତିଜନକଂ ପରିଣାମସୁଖାଵହମ୍
ଏହା ଆରମ୍ଭରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି, ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ଆଣିଦେଉଛି।
ଶ୍ରୁତିମାତ୍ରାତ୍ସୁଧାତୁଲ୍ଯଂ ସର୍ଵକାଲେ ସୁଖାଵହମ୍
ମାତ୍ର ଶୁଣିଲେ ମଧୁର ରସ ଭଳି ଲାଗେ, ସମସ୍ତ ସମୟରେ ସୁଖ ଦେଉଛି।
ଏଵଂ ଚ ତ୍ରିଵିଧଂ ଶୈଲ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରନିରୂପିତମ୍
ଏଭଳି ତିନି ପ୍ରକାର ଆଚରଣ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି, ହେ ପାହାଡ଼।
ବାହ୍ଯସଂପଦ୍ଵିହୀନଶ୍ଚ ଶଂକରସ୍ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରଃ
ଶଙ୍କର, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଠାକୁର, ବାହ୍ୟ ଧନସମ୍ପତ୍ତିରେ ଦୁର୍ଲଭ।
ଆପାତଭ୍ରମସଂପତ୍ତିର୍ଵିଦ୍ଯୁଚ୍ଛ୍ରୀରିଵ ନାଶିନୀ
ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଧନ ଲାଗେ, ସେ ମିଥ୍ୟା ଏବଂ ବିଜୁଳି ଚମକ ଭଳି ହରାଇଯାଏ।
ଗୃହୀ ଦଦାତି ସ୍ଵସୁତାଂ ରାଜ୍ଯସଂପତ୍ତିଶାଲିନେ 4.41.
ଏକ ଗୃହସ୍ଥ ତାଙ୍କର ଝିଅକୁ ରାଜସମ୍ପତି ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ।
କୋ ଵଦେଚ୍ଛଂକରୋ ଦୁଃଖୀ କୁବେରୋ ଯସ୍ଯ କିଂକରଃ
କିଏ କହିପାରିବେ ଶଙ୍କର ଦୁଃଖୀ, ଯେଉଁଠାରେ କୁବେର ତାଙ୍କର ଦାସ?
ନିର୍ଗୁଣଃ ପରମାତ୍ମା ଚ ଯ ଈଶଃ ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ
ସେ ନିର୍ଗୁଣ, ପରମ ଆତ୍ମା ଏବଂ ପ୍ରକୃତିଠାରୁ ଉପରେ ଥିବା ଠାକୁର।
ସ ଏକଃ ସୃଷ୍ଟିସଂହାରେ ସ ସର୍ଵଃ ସୃଷ୍ଟିକର୍ମଣି
ସେ ଏକା, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟରେ ଅଛନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରନ୍ତି।
ଯ ଈଶସ୍ତ୍ରିଵିଧାଂ ମୂର୍ତିଂ ଵିଧତ୍ତେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ମଣି
ଯିଏ ଠାକୁର, ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତିନି ପ୍ରକାର ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମା ଚ ବ୍ରହ୍ମଲୋକସ୍ଥୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ କ୍ଷୀରୋଦଵାସକୃତ୍
ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ବସନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ବସନ୍ତି।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଧାଭୂତୋ ଦ୍ଵିଭୁଜଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଭୁଜଃ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ରୂପରେ ଦେଖାଦିଅନ୍ତି—ଦୁଇଟି ହାତ ଓ ଚାରିଟି ହାତ।
ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ତେଂଽଶାଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ
ସେଇ ଦେବଙ୍କ ଅଂଶ ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର।
କୃଷ୍ଣଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଯୁନ୍ମୁଖଶ୍ଚାପି ପ୍ରକୃତିଂ ତତ୍ର ନିର୍ମମେ
କୃଷ୍ଣ, ସୃଷ୍ଟି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ସେଠାରେ ପ୍ରକୃତିକୁ ତିଆରି କଲେ।