ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରତେର୍ଵିଲାପଂ ଚ ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ସଂପ୍ରାପ ପାର୍ଵତୀ
ରତିଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦେଖି, ପାର୍ବତୀ ଅଚେତନ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ରୁଦନ୍ତୀଂ ପାର୍ଵତୀଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ପ୍ରଯଯୌ ଶିଵଃ
କାନ୍ଦୁଥିବା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଶିବ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ।
ରୂପଯୌଵନଯୋର୍ଗର୍ଵଂ ତତ୍ଯାଜ ଶୈଲକନ୍ଯକା
ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ତାଙ୍କର ରୂପ ଓ ଯୌବନର ଗର୍ବ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସୁରାଶ୍ଚ ରତିମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ସର୍ଵେ ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵମନ୍ଦିରମ୍ 4.39.
ଦେବମାନେ ରତିଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସ୍ତୁତ୍ଵା ରୁଦିତ୍ଵା ଶୋକେନ ଭଯେନ କାମକାମିନୀ
ସେ ଅତି ଆସକ୍ତିଶୀଳା, ପ୍ରଶଂସା କରି, କାନ୍ଦି, ଶୋକ ଓ ଭୟରେ ଭାବବିହ୍ୱଳ ହେଲେ—
ନ ଜଗାମ ପିତୁର୍ଗେହଂ ପାର୍ଵତୀ ସା ତୁ ଲଜ୍ଜଯା
ପାର୍ବତୀ ଲଜ୍ଜାରେ ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇଲେ ନାହିଁ।
ପ୍ରଜଗ୍ମୁଃ ସହଚାରିଣ୍ଯସ୍ତତ୍ପଶ୍ଚାଚ୍ଛୋକଵିହ୍ଵଲାଃ
ତାଙ୍କ ସହେଳୀମାନେ ଶୋକରେ ଭାବବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ପରେ ଚାଲିଗଲେ।
ସୁଚିରଂ ଚ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ସା ସଂପ୍ରାପ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରି, ସେ ତିନି ଆଖିଅଳିଙ୍କୁ ପାଇଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ପାର୍ଵତୀଦର୍ପମୋକ୍ଷଣମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ଗର୍ବ ଛାଡ଼ିବାର ସମସ୍ତ କଥା କୁହାଯାଇଛି।
ଶ୍ରୀରାଧିକୋଵାଚ ସୁନ୍ଦରଂ ଶ୍ରୁତିପୀଯୂଷଂ ନିଗୂଢଂ ଜ୍ଞାନକାରଣମ୍
ଶ୍ରୀରାଧିକା କହିଲେ: ବେଦର ଅମୃତ ସମ, ସୁନ୍ଦର ଓ ଗଭୀର, ଜ୍ଞାନର କାରଣ—
ନ ଵିଶେଷଂ ସମାସଂ ଚ ଶ୍ରୁତଂ ନ ଵ୍ଯାସମୀପ୍ସିତମ୍
ମୁଁ ଭିନ୍ନତା, ସାରଂଶ କିମ୍ବା ବ୍ୟାସଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଶୁଣିନଥିଲି।
କିଂ କିଂ ତପଃ କଠୋରଂ ଚ ଚକାର ପାର୍ଵତୀ ସ୍ଵଯମ୍
ପାର୍ବତୀ ନିଜେ କେଉଁଠି କେଉଁଠି କେତେ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ?
ରତିଃ କେନ ପ୍ରକାରେଣ ଜୀଵଯାମାସ ମନ୍ମଥମ୍
ରତି କେମିତି ମନ୍ମଥଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦେଲେ?
ତଯୋ ରହସି ସଂଭୋଗଂ ପାପିନାଂ ପାପମୋଚନମ୍
ସେମାନଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ସଂଯୋଗ ଅପରାଧୀମାନେର ପାପ ଦୂର କରେ।
ଦମ୍ପତୀଵିରହୋକ୍ତିଶ୍ଚ କର୍ଣଜ୍ଵାଲା ଚ ଯୋଷିତଃ
ସ୍ୱାମୀ-ସ୍ତ୍ରୀ ବିଚ୍ଛେଦର କଥା ଓ ଜନାନୀମାନେର କାନର ଜ୍ୱାଳା—
ଅଗ୍ନିଜ୍ଵାଲା ଵିଷଜ୍ଵାଲା କ୍ଷମା ସୋଢୁଂ ଚ ଯୋଷିତଃ
ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା, ବିଷର ଜ୍ୱାଳା—ଏହା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କିପରି ସହିପାରନ୍ତି?
ରାଧିକାଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିସ୍ମିତଶ୍ଚକିତାନନଃ
ରାଧିକାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନ୍ଦୋଳିତ ମୁହଁ କରିଲେ।
ଦମ୍ପତୀଵିରହୋକ୍ତିଂ ଚ ଯାଂ ରାଧା ଶ୍ରୋତୁମକ୍ଷମା
ସ୍ୱାମୀ-ସ୍ତ୍ରୀ ବିଚ୍ଛେଦର କଥା, ଯାହା ରାଧା ଶୁଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ମାନସେ କୃତ୍ଵା ମାଯେଶୋ ମାଯଯାଽନ୍ଵିତଃ 4.40.
ଏଭଳି ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ମାୟାଙ୍କ ନାଥ, ମାୟା ସହିତ ଏଗିଅସିଲେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ପ୍ରାଣାଧିଦେଵି ପ୍ରାଣେଶି ପ୍ରାଣାଧାରେ ମନୋହରେ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଓ ପ୍ରାଣର ଦେବୀ, ପ୍ରାଣର ମା, ପ୍ରାଣର ଆଧାର, ମନମୋହିନୀ,
ଵଟମୂଲାଦ୍ଗତେ ରୁଦ୍ରେ ପାର୍ଵତୀ ତପସେ ଯଯୌ
ବଟବୃକ୍ଷ ତଳରୁ ରୁଦ୍ର ଚାଲିଗଲେ, ପାର୍ବତୀ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଯାଇଲେ।
ଗତ୍ଵା ସା ସ୍ଵର୍ଣଦୀତୀରଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ତ୍ରିଷଵଣଂ ମୁଦା
ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନଦୀ କୂଳକୁ ଯାଇ, ଦିନେ ତିନିଥର ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ନାନ କଲେ।
ଵର୍ଷମେକଂ ଚ ସଂପୂର୍ଣମନାହାରା ସ୍ଵଭକ୍ତିତଃ
ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡି, ନିଜ ଭକ୍ତିରେ ଲଗି ରହିଲେ।
ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ଚ ପରିତୋ ଵହ୍ନିଂ ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ଦିଵାନିଶମ୍ କୃତ୍ଵା ପ୍ରତସ୍ଥୌ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ସଂତତଂ ଜପତୀ ମନୁମ୍
ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ, ସେ ଚାରିପଟେ ଦିନରାତି ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ, ତାହା ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ରହି, ନିରନ୍ତର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ।
ଶଶ୍ଵତ୍ସ୍ମଶାନେ ଵର୍ଷାସୁ କୃତ୍ଵା ଯୋଗାସନଂ ଶିଵା
ବର୍ଷାକାଳରେ, ଶିବା ସଦା ସ୍ମଶାନରେ ଯୋଗାସନ ନେଇଥିଲେ।
ଶୀତେ ଜଲାନ୍ତରେ ଶଶ୍ଵତ୍ପ୍ରତସ୍ଥୌ ଭକ୍ତିପୂର୍ଵକମ୍
ଶୀତକାଳରେ, ସେ ସଦା ପାଣି ମଧ୍ୟରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦଢ଼ି ରହୁଥିଲେ।
ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ପରଂ ଵର୍ଷମପ୍ରାପ୍ଯ ଶଂକରଂ ସତୀ
ଏଭଳି ଆଉ ଏକ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ସତୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତାମଗ୍ନିକୁଣ୍ଡଂ ଵିଶତୀଂ ତପସାଽତିକୃଶାଂ ସତୀମ୍
ତପସ୍ୟାରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ସତୀ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ—
ଅତୀଵ ଵାମନୋ ବାଲୋ ଵିପ୍ରରୂପୀ ସ୍ଵତେଜସା 4.40.
ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ବହୁତ ଛୋଟ ଏବଂ କୁମାର ଦେଖାଯାଇଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପରେ, ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ଶୁକ୍ଲଯଜ୍ଞୋପଵୀତୀ ଚ ଶୁକ୍ଲଵାସାଶ୍ଚ ସସ୍ମିତଃ
ସେ ଧଳା ଉପବୀତ ଓ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ମୁହଁରେ ହସ ଥିଲା।