ଶାନ୍ତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯକାନ୍ତଂ ଚ ପ୍ରସନ୍ନଵଦନେକ୍ଷଣମ୍
ସେ ଶାନ୍ତ, ତିନି ଲୋକର ପ୍ରିୟ, ଶାନ୍ତ ଓ ହସୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ଥିଲା।
ଚିକ୍ଷେପାସ୍ତ୍ରଂ ଦୁର୍ନିଵାର୍ଯମମୋଘଂ ଶଂକରେ ମୁଦା
ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଅପରାଜେୟ ଓ ଅସଫଳ ନହେଉଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଆକାଶ ଇଵ ନିର୍ଲିପ୍ତେ ନିର୍ଲିପ୍ତେ ପରମାତ୍ମନି
ଆକାଶ ପରି ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, ସେଇପରି ପରମାତ୍ମା ମଧ୍ୟ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ।
ଚକମ୍ପେ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୃତ୍ଯୁଂଜଯଂ ଵିଭୁମ୍
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ି ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ କମ୍ପିତ ହେଲେ।
ଚକ୍ରୁଃ ସ୍ତୁତିଂ ଚ ସ୍ତୋତ୍ରେଣ ଶଂକରଂ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରମ୍ ।।4.39.୫୦. ସ୍ତୁତିଂ କୁର୍ଵତ୍ସୁ ଦେଵେଷୁ ସ ଵହ୍ନିଃ ଶଂଭୁସଂଭଵଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶଙ୍କର, ତିନି ଲୋକର ନାଥଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଦେବତାମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଅଗ୍ନି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ଉତ୍ପନ୍ନ, ଜଳିଉଠିଲା।
ଜଜ୍ଵାଲୋର୍ଧ୍ଵଶିଖୋ ଦୀପ୍ତଃ ପ୍ରଲଯାଗ୍ନିଶିଖୋପମଃ ଭ୍ରାମଂଭ୍ରାମଂ ଚ ପରିତଃ ପପାତ ମଦନୋପରି
ଉପରକୁ ତୀବ୍ର ଶିଖା ଜଳିଲା, ପ୍ରଳୟାଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଚାରିପାଖରେ ଘୂରି ମଦନଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା।
ବଭୂଵ ଭସ୍ମସାତ୍କାମଃ କ୍ଷଣେନ ହରକୋପତଃ
ହରଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ କାମ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ।
ଵିଲଲାପ ବହୁତରଂ ହରସ୍ଯ ପୁରତୋ ରତିଃ
ହରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରତି ବହୁତ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ରତିମୂଚୁଃ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ରୁରୁଦୁଶ୍ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ରତିଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ ଓ ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦିଲେ।
ଵଯଂ ତଂ ଜୀଵଯିଷ୍ଯାମୋ ଲଭିଷ୍ଯସି ପ୍ରିଯଂ ପୁନଃ
ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦେବୁ; ତୁମେ ପୁଣି ତୁମ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ପାଇବ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରତେର୍ଵିଲାପଂ ଚ ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ସଂପ୍ରାପ ପାର୍ଵତୀ
ରତିଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦେଖି, ପାର୍ବତୀ ଅଚେତନ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ରୁଦନ୍ତୀଂ ପାର୍ଵତୀଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ପ୍ରଯଯୌ ଶିଵଃ
କାନ୍ଦୁଥିବା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଶିବ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ।
ରୂପଯୌଵନଯୋର୍ଗର୍ଵଂ ତତ୍ଯାଜ ଶୈଲକନ୍ଯକା
ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ତାଙ୍କର ରୂପ ଓ ଯୌବନର ଗର୍ବ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସୁରାଶ୍ଚ ରତିମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ସର୍ଵେ ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵମନ୍ଦିରମ୍ 4.39.
ଦେବମାନେ ରତିଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସ୍ତୁତ୍ଵା ରୁଦିତ୍ଵା ଶୋକେନ ଭଯେନ କାମକାମିନୀ
ସେ ଅତି ଆସକ୍ତିଶୀଳା, ପ୍ରଶଂସା କରି, କାନ୍ଦି, ଶୋକ ଓ ଭୟରେ ଭାବବିହ୍ୱଳ ହେଲେ—
ନ ଜଗାମ ପିତୁର୍ଗେହଂ ପାର୍ଵତୀ ସା ତୁ ଲଜ୍ଜଯା
ପାର୍ବତୀ ଲଜ୍ଜାରେ ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇଲେ ନାହିଁ।
ପ୍ରଜଗ୍ମୁଃ ସହଚାରିଣ୍ଯସ୍ତତ୍ପଶ୍ଚାଚ୍ଛୋକଵିହ୍ଵଲାଃ
ତାଙ୍କ ସହେଳୀମାନେ ଶୋକରେ ଭାବବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ପରେ ଚାଲିଗଲେ।
ସୁଚିରଂ ଚ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ସା ସଂପ୍ରାପ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରି, ସେ ତିନି ଆଖିଅଳିଙ୍କୁ ପାଇଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ପାର୍ଵତୀଦର୍ପମୋକ୍ଷଣମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ଗର୍ବ ଛାଡ଼ିବାର ସମସ୍ତ କଥା କୁହାଯାଇଛି।
ଶ୍ରୀରାଧିକୋଵାଚ ସୁନ୍ଦରଂ ଶ୍ରୁତିପୀଯୂଷଂ ନିଗୂଢଂ ଜ୍ଞାନକାରଣମ୍
ଶ୍ରୀରାଧିକା କହିଲେ: ବେଦର ଅମୃତ ସମ, ସୁନ୍ଦର ଓ ଗଭୀର, ଜ୍ଞାନର କାରଣ—
ନ ଵିଶେଷଂ ସମାସଂ ଚ ଶ୍ରୁତଂ ନ ଵ୍ଯାସମୀପ୍ସିତମ୍
ମୁଁ ଭିନ୍ନତା, ସାରଂଶ କିମ୍ବା ବ୍ୟାସଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଶୁଣିନଥିଲି।
କିଂ କିଂ ତପଃ କଠୋରଂ ଚ ଚକାର ପାର୍ଵତୀ ସ୍ଵଯମ୍
ପାର୍ବତୀ ନିଜେ କେଉଁଠି କେଉଁଠି କେତେ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ?
ରତିଃ କେନ ପ୍ରକାରେଣ ଜୀଵଯାମାସ ମନ୍ମଥମ୍
ରତି କେମିତି ମନ୍ମଥଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦେଲେ?
ତଯୋ ରହସି ସଂଭୋଗଂ ପାପିନାଂ ପାପମୋଚନମ୍
ସେମାନଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ସଂଯୋଗ ଅପରାଧୀମାନେର ପାପ ଦୂର କରେ।
ଦମ୍ପତୀଵିରହୋକ୍ତିଶ୍ଚ କର୍ଣଜ୍ଵାଲା ଚ ଯୋଷିତଃ
ସ୍ୱାମୀ-ସ୍ତ୍ରୀ ବିଚ୍ଛେଦର କଥା ଓ ଜନାନୀମାନେର କାନର ଜ୍ୱାଳା—
ଅଗ୍ନିଜ୍ଵାଲା ଵିଷଜ୍ଵାଲା କ୍ଷମା ସୋଢୁଂ ଚ ଯୋଷିତଃ
ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା, ବିଷର ଜ୍ୱାଳା—ଏହା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କିପରି ସହିପାରନ୍ତି?
ରାଧିକାଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିସ୍ମିତଶ୍ଚକିତାନନଃ
ରାଧିକାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନ୍ଦୋଳିତ ମୁହଁ କରିଲେ।
ଦମ୍ପତୀଵିରହୋକ୍ତିଂ ଚ ଯାଂ ରାଧା ଶ୍ରୋତୁମକ୍ଷମା
ସ୍ୱାମୀ-ସ୍ତ୍ରୀ ବିଚ୍ଛେଦର କଥା, ଯାହା ରାଧା ଶୁଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ମାନସେ କୃତ୍ଵା ମାଯେଶୋ ମାଯଯାଽନ୍ଵିତଃ 4.40.
ଏଭଳି ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ମାୟାଙ୍କ ନାଥ, ମାୟା ସହିତ ଏଗିଅସିଲେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ପ୍ରାଣାଧିଦେଵି ପ୍ରାଣେଶି ପ୍ରାଣାଧାରେ ମନୋହରେ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଓ ପ୍ରାଣର ଦେବୀ, ପ୍ରାଣର ମା, ପ୍ରାଣର ଆଧାର, ମନମୋହିନୀ,