ପୁଂଶ୍ଚଲୀ ହିଂସ୍ରଜନ୍ତୁଭ୍ଯୋ ନଵଘାତିଭ୍ଯ ଏଵ ଚ
ଏକ ଚଞ୍ଚଳା ନାରୀ, ହିଂସ୍ର ପଶୁ ଓ ନୂତନ ହତ୍ୟାକାରୀଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର।
ତ୍ଯଜ ଧ୍ଯାନଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵେଦଂ ତପସଃ ଫଲମ୍
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧ୍ୟାନ ଛାଡ଼, ଏହି ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଭୋଗ କର।
ସ ରମ୍ଭାଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାମୁଵାଚ ଭଯାକୁଲଃ
ରମ୍ଭାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଦେଵଲ ଉଵାଚ କୁଲଧର୍ମୋଚିତଂ ସତ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତପସ୍ଵିନାମ୍
ଦେବଳ କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଆଚରଣ ଉଚିତ, ସେଇ ହେଉଛି ସତ୍ୟ।
ଧର୍ମୋଽଯଂ ଯୁକ୍ତକାଲେ ଚ ସ୍ଵଯୋଷିତି ରତୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ଏହି ହେଉଛି ଧର୍ମ: ଯଥାସମୟରେ, ଦ୍ବିଜ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଭୋଗ କରେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵୈଶ୍ଯୋ ଯୋ ରତଃ ପରଯୋଷିତି
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ବୈଶ୍ୟ, ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଭୋଗ କରେ—
ଗ୍ରାହ୍ଯା ଚୋପସ୍ଥିତା ସ୍ତ୍ରୀ ଚ ଗୃହିଣା ନ ତପସ୍ଵିନା
ଏକ ଗୃହସ୍ଥ ଜଣେ ଯଦି ଜଣେ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଆସିଲେ, ସେ ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରେ; କିନ୍ତୁ ଏହା ଏକ ତପସ୍ବୀ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ବ୍ରହ୍ମା ଜଗଦ୍ଵିଧାତାଽପି ନ ଵିରକ୍ତଃ କଲତ୍ରଵାନ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଯଦି ଜଣେ ପତ୍ନୀ ଅଛନ୍ତି, ସେ ବିରକ୍ତ ହେଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ସ୍ଵଭାର୍ଯାଂ ଚ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯୋ ଗୃହ୍ଣାତି ପରସ୍ତ୍ରିଯମ୍ 4.30.
ଯିଏ ନିଜ ପତ୍ନୀକୁ ଛାଡି ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ,
ଭୁଵି ନାସ୍ତି ଯଶୋ ଯସ୍ଯ ଜୀଵନଂ ତସ୍ଯ ନିଷ୍ଫଲମ୍
ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କର କୌଣସି ମାନ୍ୟତା ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ନିର୍ଫଳ।
ନିଷ୍କାମେନ ଚ ଵୃଦ୍ଧେନ ମଯା କିଂ ତେ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ମୁଁ ଅପେକ୍ଷା ରହିଛି, ଚାହିଦା ନାହିଁ, ବୟସ୍କ ହୋଇଯାଇଛି; ତେଣୁ ତୁମେ ମୋତେ କଣ ଚାହୁଁଛ?
ଇତ୍ଯେଵଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୁକୋପାପ୍ସରସାଂ ଵରା
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଖୁବ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ରମ୍ଭୋଵାଚ ତପଃପ୍ରଭାଵାତ୍ସଶ୍ରୀକଃ ସୁଵେଷଃ ସଂମତଃ ସ୍ତ୍ରିଯାଃ
ରମ୍ଭା କହିଲେ: ତୁମର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଭଲ ଭାବରେ ସଜିଥିବା, ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତୁମକୁ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ତ୍ଵଯା ଵିନାଽନ୍ଯଂ କଂ ଯାମି କୋ ଵାସ୍ତି ତ୍ଵତ୍ପରଃ ପୁମାନ୍
ତୁମେ ନଥିଲେ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କାହା ପାଖକୁ ଯିବି? ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଅପେକ୍ଷା ଉତ୍ତମ କିଏ ଅଛି?
ଶୀଘ୍ରଂ ମାଂ ଭଜ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଦଗ୍ଧାଂ କାମାଗ୍ନିନା ସଦା
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର; ମୁଁ ସଦା କାମାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଛି।
ନ ଚେଚ୍ଛାପଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଵଦ ଵେଦଵିଦାଂ ଵର
ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ଶାପ ଦେଇବି, ବେଦଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଦଗ୍ଧାଃ ପ୍ରାଣା ମନୋଦଗ୍ଧଂ ସ୍ଵାତ୍ମା ଵା ଇତି ସଂତତମ୍
ମୋର ପ୍ରାଣ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛି, ମନ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛି, କିମ୍ବା ସଦା ମୋର ଆତ୍ମା ଦଗ୍ଧ ହେଉଛି।
ସ୍ଵାନ୍ତର୍ଦୁଃଖେନ ଦୁଃଖାର୍ତୋ ଯୋ ଯଂ ଶପତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଯିଏ ମନର ଦୁଃଖରେ ଭାଗ୍ନ ହୋଇଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଅନ୍ୟକୁ ଶାପ ଦେଇଥାଏ।
ଦ୍ଵିଜୋ ରମ୍ଭାଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବଭୂଵ ଧ୍ଯାନତତ୍ପରଃ 4.30.
ରମ୍ଭାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ରହିଗଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତାହାରସ୍ଯାନ୍ତରଂ ଚ ଭସ୍ମପୂର୍ଣଂ ତତୋ ମୁନେଃ 4.30.
ଯିଏ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡିଦେଇଛି, ସେ ମୁନିର ଶରୀରର ଭିତରେ କେବଳ ଭସ୍ମ ରହିଥିଲା।
ନିଷ୍କଲଃ ପୁଂଶ୍ଚଲୀ ଶାପାଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଽପୂଜ୍ଯୋ ଯଥା ପୁରା ସୁଖଦଂ ପୁଣ୍ଯଦଂ ଗୂଢଂ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଶାପର ଫଳରେ, ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଅପୂଜ୍ୟ ହେଇଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଅଂଶହୀନ ଏବଂ ପୁଂଶ୍ଚଳୀ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ଏହା ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ; ତୁମେ ଆଉ କିଛି ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ କି?
କିମାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଶ୍ରୁତଂ ନାଥ ଚରିତଂ ସୁମନୋହରମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, କେଉଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗଳ୍ପ ଶୁଣିଲା, ଯାହା ଏତେ ମନୋହର?
ଯୋ ଵିଧାତା ତ୍ରିଜଗତାଂ ତପସାଂ ଫଲଦାଯକଃ
ଯିଏ ତିନି ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ,
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ତପସ୍ଵୀ ଵୈଷ୍ଣଵଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜ୍ଞାନୀ ପରମଧାର୍ମିକଃ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଏକ ତପସ୍ବୀ ଯିଏ ବୈଷ୍ଣବ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧାର୍ମିକ।
ସ ଚ ପୂର୍ଵଂ ତପଃ କୁର୍ଵନ୍ନାଜଗାମ ମମ ପ୍ରିଯେ
ସେ ପୂର୍ବରୁ ଏକାଗ୍ର ତପସ୍ୟା କରି, ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ, ମୋର ପ୍ରିୟା।
ତପଶ୍ଚକାର ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଵର୍ଷାଣାଂ ଚ ସହସ୍ରକମ୍
ସେ ରାଜା ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଉପବାସ ଓ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଵଲ୍ମୀକାଚ୍ଛାଦିତଂ ଦେହଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧାତା କୃପାନିଧିଃ
ତାଙ୍କର ଦେହଟିଏ ପିଲାମାଟିରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଦୟାମୟ ବ୍ରହ୍ମା ଦୟା କରିଲେ।
କମଣ୍ଡଲୁଜଲେନୈଵ ମମ ଦେହୋଦ୍ଭଵେନ ଚ
ସେ ତାଙ୍କର କମଣ୍ଡଳୁର ପାଣି ଏବଂ ମୋ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାଣି ଦ୍ୱାରା,
କମଣ୍ଡଲୁଜଲସ୍ପର୍ଶାଦୁତ୍ଥାଯ ନୃପତିଃ ସ୍ଵଯମ୍
କମଣ୍ଡଳୁର ପାଣି ଛୁଇଁ ରାଜା ସ୍ୱୟଂ ଉଠିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ।
ସ ତଂ ନମନ୍ତଂ ରାଜାନମୁଵାଚ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ
ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା, ନମସ୍କାର କରୁଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।