କା କସ୍ଯ ପତ୍ନୀ କଃ କାନ୍ତଃ କସ୍ଯା ଵା ଭୁଵନତ୍ରଯେ
କିଏ କାହାର ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ? କିଏ କାହାର ପ୍ରିୟ ? ଏହି ତିନି ଜଗତରେ କିଏ କାହା ସମ୍ପର୍କରେ ?
ମିଥ୍ଯା ପତ୍ନୀ ତଵେଯଂ ଚ କ୍ଷଣାତ୍ତେନ ଗତାଧୁନା 4.24.
ଯେଉଁ ଜଣେ ତୁମେ ତୁମର ସ୍ତ୍ରୀ ବୋଲି ଭାବୁଛ, ସେ ମାୟା ମାତ୍ର; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ତୁମଠାରୁ ଦୂରେଇଗଲେ ।
ଏକାନଂଶା ଚ ଭଗିନୀ ଵସୁଦେଵସୁତା ହରେଃ
ସେ ହେଉଛି ଏକ ଅଂଶର ଅବତାର, ହରିଙ୍କ ଭଉଣୀ, ବସୁଦେବଙ୍କ ଝିଅ ।
କଲ୍ପେ କଲ୍ପେ ସୁନ୍ଦରୀ ସା ତଵ ପତ୍ନୀ ଭଵିଷ୍ଯତି
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ତୁମର ସ୍ତ୍ରୀ ହେବେ ।
କନ୍ଦଲୀ କଦଲୀଜାତିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ମହୀତଲେ
ପୃଥିବୀରେ ସେ କଦଳୀ ଗଛ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବେ ।
କଲ୍ପାନ୍ତରେ ଶାନ୍ତରୂପା ତଵ ପତ୍ନୀ ଭଵିଷ୍ଯ ତି
ଅନ୍ୟ ଏକ କଳ୍ପରେ ସେ ଶାନ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତୁମର ସ୍ତ୍ରୀ ହେବେ ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ଵିପ୍ରରୂପୀ ଜନାର୍ଦନଃ
ଏଭଳି କହି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ ।
ମୁନିଃ ସର୍ଵଭ୍ରମଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତପସ୍ଯାଯାଂ ମନୋ ଦଧେ
ମୁନି ସମସ୍ତ ଭ୍ରମ ଛାଡ଼ି, ତପସ୍ୟାରେ ମନ ଲଗାଇଲେ ।
ଦୈତ୍ଯସ୍ତାଲଵନଂ ଗତ୍ଵା ବଭୂଵ ଗର୍ଦଭାକୃତିଃ
ଦାନବ ତାଳବନକୁ ଯାଇ, ଗଧା ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ।
ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁଚକ୍ରେଣ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସୁଵାଞ୍ଛିତମ୍
ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ରରେ ଛିନ୍ନ ହୋଇ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଲେ ।
କାଲେ ତିଲୋତ୍ତମା ଭୂତ୍ଵା ଜଗାମ ସ୍ଵାଲଯଂ ପୁନଃ
ସମୟ ପରେ, ସେ ତିଲୋତ୍ତମା ହୋଇ, ପୁଣି ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍ 4.24.
ଏଭଳି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଉତ୍ତମ କଥା ଶୁଣିଲେ ।
ଵିଶେଷତସ୍ତଵ ମୁଖେ ହ୍ଯତୀଵ ସୁମନୋହରମ୍
ବିଶେଷ କରି, ତୁମର ମୁହଁ ବହୁତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ।
ମୃତାଯାଂ ମୁନିକନ୍ଯାଯାଂ ଶାପାଦ୍ଦୁର୍ଵାସସୋ ମୁନେଃ
ମୁନିଙ୍କ ଝିଅ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ତାହା ଦୁର୍ବାସା ମୁନିଙ୍କ ଶାପରେ ହେଇଥିଲା ।
ପପାତ ଧୌତମୂର୍ଧ୍ଵାଚ୍ଚ ଧାର୍ଯମାଣଂ ଚ ଵାଯୁନା
ପବନରେ ଉଠାଯାଇଥିବା, ପରିସ୍କୃତ ଓ ଧୋଇଦିଆ ଜାମା ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପତିତେ ଵସ୍ତ୍ରେ ତପସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମୁନୀଶ୍ଵରଃ
ଜେବେ ଜାମା ଭୂମିରେ ପଡିଲା, ସେବେ ମହାମୁନି ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଛାଡିଦେଲେ।
ଜଗାମ ଶୋକାଵିଷ୍ଟୋଽପି ତୂର୍ଣଂ ଜାମାତୁରାଶ୍ରମମ୍
ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଜମାତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗତ୍ଵାଽଽଲଯସମୀପଂ ଚ ଵିପ୍ରଃ କାତରମାନସଃ
ଘର ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମନ ଭୟରେ ଭରିଗଲା।
ଶ୍ଵଶରସ୍ଯ ସ୍ଵରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦୁର୍ଵାସା ଭଯଵିହ୍ଵଲଃ
ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କର ସ୍ୱର ଚିହ୍ନି, ଦୁର୍ବାସା ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶ୍ଵଶୁରଂ ଶୋକାଦ୍ଵିଲଲାପ ଭୃଶଂ ପୁନଃ
ସେ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ପୁଣିଥରେ ବିପୁଳ ଭାବେ କାନ୍ଦିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାର୍ତାଂ ଶୁଚାଽଽଵିଷ୍ଟଃ ପପାତ ଧରଣୀତଲେ
ଖବର ଶୁଣି, ଶୋକରେ ଭରି, ସେ ଭୂମିରେ ଢଳିପଡିଲେ।
ମୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ଦୁର୍ଵାସା ମୁନେ ମନସି ସଂକଟମ୍ 4.25.
ମୃତଦେହକୁ ଦେଖି, ଦୁର୍ବାସା ମୁନିଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖ ଭରିଗଲା।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଚେତନାଂ ଶୀଘ୍ରମୁଵାଚ ତଂ ପୁରଃ ସ୍ଥିତମ୍
ତୁରନ୍ତ ସ୍ଚେତନାକୁ ପାଇ, ସେ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଥିବାକୁ କହିଲେ।
ମହାଶୋକାଦଶ୍ରୁପୂର୍ଣଂ ରକ୍ତପଙ୍କଜଲୋଚନମ୍
ମହାଶୋକରେ ତାଙ୍କ ଆଖି ଅଶ୍ରୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ ଥିଲା।
ଔର୍ଵ ଉଵାଚ ସ୍ଵଲ୍ପଦୋଷେ ବହୁତରଃ କୃତୋ ଦଣ୍ଡସ୍ତ୍ଵଯା କଥମ୍
ଔର୍ବ କହିଲେ: ଅତି ସାଧାରଣ ତ୍ରୁଟି ପାଇଁ ତୁମେ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଶାସ୍ତି କାହିଁକି ଦେଲା? ଏହା କିପରି ଯୋଗ୍ୟ?
ତ୍ଵଜ୍ଜନ୍ମ ଶଂକରାଂଶେନ ଶିଷ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ଜଗଦ୍ଗୁରୋଃ
ତୁମର ଜନ୍ମ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅଂଶରୁ ହୋଇଛି, ଏବଂ ତୁମେ ସେଇ ଜଗତ୍ଗୁରୁଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ।
ଅନସୂଯା ମହାସାଧ୍ଵୀ କମଲାଂଶା ତଵ ପ୍ରସୂଃ
ଅନସୂୟା, ମହାସାଧ୍ବୀ, କମଳାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ସେ ତୁମର ମାଆ।
ଗୁଣଵାଞ୍ଜନକୋ ଯସ୍ଯ ମାତା ଗୁଣଵତୀ ସତୀ
ଯାହାଙ୍କ ମାଆ ଗୁଣବତୀ ଓ ପତିବ୍ରତା, ତାଙ୍କ ପିତା ମଧ୍ୟ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
ମମ ପ୍ରାଣାଧିକା କନ୍ଯା ମୁଦା ତ୍ଵଯି ସମର୍ପିତା
ମୋର କନ୍ୟା, ଯିଏ ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରିୟ, ସେକୁ ଆନନ୍ଦରେ ତୁମକୁ ଦେଇଥିଲି।
ଵାଗ୍ଦୁଷ୍ଟାଯାଶ୍ଚ ଦଣ୍ଡୋ ହି ପରିତ୍ଯାଗଃ ଶ୍ରୁତୌ ଶ୍ରୁତଃ
ଯେଉଁ ଜଣେ ଜନୀର ଭାଷା ଖରାପ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶାସ୍ତି ଛାଡିଦେବା ବୋଲି ଶୁଣାଯାଇଛି।