ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦୁର୍ଵାସା ଵିରରାମ ମୁନେଃ ପୁରଃ
ଏଭଳି କହି, ଦୁର୍ବାସା ମୁନିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଚୁପ ହେଲେ।
ସ୍ଵସ୍ତୀତ୍ଯୁଵାଚ ଦୁର୍ଵାସା ମୁନିଶ୍ଚ ଯୌତୁକଂ ଦଦୌ 4.24.
ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ, 'ସୁଭିତ୍ସିତୁ,' ଏବଂ ମୁନି ବିବାହ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଉପହାର ଦେଲେ।
ମୂର୍ଚ୍ଛାମଵାପ ସ ମୁନିଃ ସ୍ଵକନ୍ଯାଵିରହାତୁରଃ
ନିଜ କନ୍ୟାର ବିୟୋଗରେ ମୁନି ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
କ୍ଷଣେନ ଚେତନାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ବୋଧଯାମାସ କନ୍ଯକାମ୍
କିଛି ଖଣ୍ଡରେ ସ୍ଚେତନାକୁ ଫେରି, ସେ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ଜଗାଇଲେ।
ଔର୍ଵ ଉଵାଚ ହିତଂ ସତ୍ଯଂ ଚ ଵେଦୋକ୍ତଂ ପରିଣାମସୁଖାଵହମ୍
ଔର୍ବ କହିଲେ: ଯାହା ଉପକାରୀ, ସତ୍ୟ ଓ ବେଦରେ କହାଯାଇଛି, ସେଠାରୁ ଶେଷରେ ସୁଖ ମିଳେ।
ସ୍ଵକାନ୍ତଶ୍ଚ ପରୋ ବନ୍ଧୁରିହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ
ନିଜ ପ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟର ବନ୍ଧୁ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଅଛନ୍ତି।
ଦେଵପୂଜା ଵ୍ରତଂ ଦାନଂ ତପଶ୍ଚାନଶନଂ ଜପଃ
ଦେବପୂଜା, ବ୍ରତ, ଦାନ, ତପ, ଉପବାସ ଓ ଜପ—
ପ୍ରାଦକ୍ଷିଣ୍ଯଂ ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାତିଥିସେଵନମ୍
ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରିବା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ସେବା—
କିମେତୈଃ ପତିଭକ୍ତାଯା ଅଭକ୍ତାଯାଶ୍ଚ ଭାରତେ ପତିସେଵା ପରୋ ଧର୍ମଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ପଠ୍ଯତେ
ଏହାଗୁଡ଼ିକ devoted କିମ୍ବା ଅଭକ୍ତା ନାରୀ ପାଇଁ କଣ ଉପକାରୀ, ହେ ଭାରତ? ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କହାଯାଇଛି, ପତିସେବା ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ।
ସ୍ଵପ୍ରଜ୍ଞାନେନ ସତତଂ କାନ୍ତଂ ନାରାଯଣାଧିକମ୍
ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ଏହି ଭାବ ରଖିବା ଉଚିତ୍, ପତିଙ୍କୁ ସେ କେବେ ନାରାୟଣଠାରୁ କମ୍ ଭାବିବେ ନାହିଁ।
ପରିହାସେନ କୋପେନ ଭ୍ରମେଣାଵଜ୍ଞଯା ମୁନେ
ହେ ମୁନି, ହସିକି, କ୍ରୋଧରେ, ଭ୍ରମରେ କିମ୍ବା ଅବମାନ ସହିତ—
ସ୍ତ୍ରିଯା ଵାଗ୍ଯୋନିଦୁଷ୍ଟାଯାଃ କାମତୋ ଭାରତେ ଭୁଵି 4.24.
ଯଦି ଭାରତ ଭୂମିରେ କୌଣସି ମହିଳା, ଯାହାର କଥା କିମ୍ବା ସ୍ୱଭାବ ଅଶୁଦ୍ଧ, ଆକାଂକ୍ଷାବଶତଃ କଥା କହେ—
ସର୍ଵଧର୍ମପରୀତା ଯା କଟୂକ୍ତିଂ କୁରୁତେ ପତିମ୍
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ବିହୀନ ଏବଂ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହେ—
ଦତ୍ତ୍ଵା କନ୍ଯାଂ ବୋଧଯିତ୍ଵା ଜଗାମ ମୁନିପୁଂଗଵଃ
କନ୍ୟାକୁ ଦାନ ଦେଇ ଓ ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସେ ମହାମୁନି ଚାଲିଗଲେ।
ସମ୍ଭୋଗେଚ୍ଛାଵୃତେ ଚିତ୍ତେ କାମୀ ସଂପ୍ରାପ କାମିନୀମ୍
ସଂଯୋଗ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ମନ ଭରିଥିବା, ଅତି କାମୀ ପୁରୁଷ ଏକ କାମନାମୟା ନାରୀକୁ ପାଇଲେ।
ଶଯ୍ଯାଂ ରତିକରୀଂ କୃତ୍ଵା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହାମୁନେ
ସେ ମହାମୁନି, ରତି ପାଇଁ ଶୟ୍ୟା ତିଆରି କଲେ।
ନାରୀରସାନଭିଜ୍ଞଃ ସ୍ଯାଦାଜନ୍ମ ମୁନିପୁଂଗଵଃ
ଏହି ମହାମୁନି, ଜନ୍ମରୁ ନାରୀର ସୁଖକୁ ଜାଣିନଥିଲେ।
ନାନାପ୍ରକାରଂ ଶୃଙ୍ଗାରଂ ଚକାର ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶୃଙ୍ଗାର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ପ୍ରାପ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ବୁବୁଧେ ନ ଦିଵାନିଶମ୍
ସେ ମହାମୁନି ଅଚେତନ ହେଲେ ଏବଂ ଦିନ ରାତି ଭେଦ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଵିଦଗ୍ଧାଯା ଵିଦଗ୍ଧେନ ବଭୂଵ ସଂଗମଃ ସମଃ
ଚତୁର୍ ନାରୀ ଓ ଚତୁର୍ ପୁରୁଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ମିଳନ ହେଲା।
କରୋତି କଲହେ ନିତ୍ଯଂ କନ୍ଦଲୀ ସ୍ଵାମିନା ସହ ସା ତନ୍ନ ବୁବୁଧେ କିଂଚିତ୍କରୋତି କଲହେ ସ୍ପୃହାମ୍
କନ୍ଦଳୀ ସଦା ସ୍ୱାମୀ ସହ କଳହ କରେ; ସେ କିଛି ବୁଝିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ କଳହ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ।
ତାତପ୍ରଦତ୍ତଜ୍ଞାନେନ ସା ନ ଶାନ୍ତା ବଭୂଵ ହ 4.24.
ପିତାଙ୍କ ଦିଆ ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ।
ନିତ୍ଯଂ କଟୂକ୍ତିଂ କାନ୍ତଂ ସା କରୋତି ହେତୁନା ଵିନା
ସେ ସଦା ନିର୍ବିଶେଷରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହେ।
ତଯା କୃତାଂ କଟୂକ୍ତିଂ ଚ କ୍ଷମାସଂସ୍ଥାଂ ଚକାର ହ
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହିଥିବା କଠୋର କଥା ପାଇଁ ସେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରିଲେ।
କଟୂକ୍ତିଶତକଂ ପୂର୍ଣଂ ତତ୍କାଲେନ ବଭୂଵ ହ
ସମୟ କ୍ରମେ ଏକ ଶତ କଠୋର କଥା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
ପତ୍ନୀକଟୂକ୍ତ୍ଯା ନିଯତଂ ପ୍ରଦଗ୍ଧଂ ମାନସଂ ମୁନେଃ
ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଠୋର କଥାରେ ମୁନିଙ୍କ ମନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦହିଗଲା।
ସ୍ଵାତ୍ମାରାମୋ ଦଯାଲୁଶ୍ଚ କୋପଂ ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ନ ସ କ୍ଷମଃ
ସେ ନିଜରେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଦୟାଳୁ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧ ଛାଡିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ମୁନେରିଙ୍ଗିତମାତ୍ରେଣ ଭସ୍ମସାତ୍ସା ବଭୂଵ ହ
ମୁନିଙ୍କ ଏକ ଇଙ୍ଗিতରେ ସେ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ି ଭସ୍ମ ହେଲେ।
ଶରୀରେ ଭସ୍ମସାଦ୍ଭୂତେ ପ୍ରତିବିଂବଃ ସ ଚାତ୍ମନଃ
ଦେହ ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହେଲେ, ଆତ୍ମାର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଅବଶେଷ ରହିଯାଏ।
ଜୀଵ ଉଵାଚ ସର୍ଵଂ ଜାନାସି ସର୍ଵଜ୍ଞଃ କିମହଂ ବୋଧଯାମି ତେ
ଜୀବ କହିଲେ: ଆପଣ ସବୁକିଛି ଜାଣନ୍ତି, ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କଣ ନୂତନ କଥା କହିପାରିବି?