ତିଲୋତ୍ତମେ ଭାରତେ ତ୍ଵଂ ବାଣପୁତ୍ରୀ ଭଵିଷ୍ଯସି
ତିଲୋତ୍ତମା, ଭାରତରେ ତୁମେ ବାଣଙ୍କର ଝିଅ ହେବ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମୁନିର୍ଵିରରାମ ମହାମୁନେ
ଏଭଳି କହି ସେ ମୁନି ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ମହାମୁନି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଂ ସର୍ଵଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଖରଜନ୍ମନଃ 4.23.
ଏଭଳି ଦୈତ୍ୟଙ୍କର ଗଧା ଜନ୍ମର ସମସ୍ତ କଥା କୁହାଯାଇଛି।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଅହୋଽସ୍ଯ ଦାରସଂଯୋଗଃ କଥଂ ତଦୂର୍ଧ୍ଵରେତସଃ
ନାରାୟଣ କହିଲେ—ଏହି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ନିଷ୍କଳଙ୍କର କିପରି ପତ୍ନୀ ହେଲେ?
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଯୋଶ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗାରଂ ମୁନିଃ କାମୀ ବଭୂଵ ହ
ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରେମମୟ ମିଳନ ଦେଖି, ମୁନି ମଧ୍ୟ ଆସକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ସହସା ତସ୍ଯ ହୃଦଯେ ବଭୂଵ ସୁରତେ ସ୍ପୃହା
ହଠାତ୍ ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ମିଳନ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତେନ ପଥା ଯାତି ମୁନୀଶ୍ଵରଃ
ଏହି ସମୟରେ, ସେ ମହାମୁନି ସେଇ ପଥରେ ଯାଉଥିଲେ।
ଊରୂଦ୍ଭଵୋ ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚ ପୁରା କଲ୍ପେ ତପସ୍ଯତଃ
ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉରୁରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ସେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଜାନୂଦ୍ଭଵା କନ୍ଯା କନ୍ଦଲୀ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତା
ତାଙ୍କର ଜାଙ୍ଘାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଝିଅ, କନ୍ଦଳୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ସସୁତୋ ହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମୁନେର୍ଦୁର୍ଵାସସଃ ପୁରଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି, ତାଙ୍କର ପୁଅ ସହିତ, ଦୁର୍ବାସା ମୁନିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ।
ମୁନୀନ୍ଦ୍ରୋଽପି ମୁନୀନ୍ଦ୍ରଂ ତଂ ପୁରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସସଂଭ୍ରମଃ
ମୁନିମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରୁ ଏକଜଣ, ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି ଅସ୍ଥିର ହେଲେ।
ଔର୍ଵୋ ଦୁର୍ଵାସସଂ ତତ୍ର ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ମୁଦାଽନ୍ଵିତଃ
ଔର୍ବ, ସେଠାରେ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଔର୍ଵ ଉଵାଚ ପ୍ରୌଢା ତ୍ଵାମେଵ ଧ୍ଯାଯନ୍ତୀ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଚିକଵକ୍ତ୍ରତଃ ।। 4.24.
ଔର୍ବ କହିଲେ: 'ଏହି ଝିଅ ବୟସ୍କ ହୋଇ, ସଦା ତୁମକୁ ଭାବନା କରେ, କାରଣ ସେ ତୁମ ମୁଖରୁ କଥା ଶୁଣିଛି।'
ଅଯୋନିସମ୍ଭଵା କନ୍ଯା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ମୋହିତୁଂ କ୍ଷମା
ଏହି ଝିଅ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ, ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରିପାରିବ।
ଅତୀଵ କଲହାଵିଷ୍ଟା କୋପେନ କଟୁଭାଷିଣୀ
ସେ ବହୁତ ଝଗଡ଼ାଳୁ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭାଷା କହେ।
ଔର୍ଵସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହର୍ଷଶୋକାନ୍ଵିତୋ ମୁନିଃ
ଔର୍ବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ।
ଶରତ୍ପାର୍ଵଣଚନ୍ଦ୍ରାସ୍ଯାଂ ଶରତ୍ପଙ୍କଜଲୋଚନାମ୍
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଶରତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ଶରତ୍ କମଳ ପରି ଥିଲା।
ନଵଯୌଵନସଂଯୁକ୍ତାଂ ପଶ୍ଯନ୍ତୀଂ ଵକ୍ରଚକ୍ଷୁଷା
ସେ ନୂତନ ଯୌବନରେ ଭରିଥିଲେ, ବାଙ୍କା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ।
ମୁନିର୍ମୁମୋହ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାମବାଣପ୍ରପୀଡିତଃ
ମୁନି, କାମବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋହିତ ହେଲେ।
ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ ଵ୍ଯଵଧାନଂ ତପସ୍ଯାଯାଃ ସତତଂ ମୋହକାରଣମ୍
ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: 'ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ସଦା ମୋହର କାରଣ ହୁଏ।'
କାରାଗାରେ ଚ ସଂସାରେ ଦୁର୍ଵହଂ ନିଗଡଂ ପରମ୍
ଏହି ସଂସାରର କାରାଗାରରେ, ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ଶୃଙ୍ଖଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦାୟକ।
ସଙ୍ଗିଚ୍ଛାଯାତିରିକ୍ତଂ ଚ କର୍ମଭୋଗାତ୍ପରାତ୍ପରମ୍
କାର୍ଯ୍ୟ ଭୋଗରୁ ଉପରେ, ସମ୍ପର୍କ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଆଦେହଂ ସଙ୍ଗିନୀ ଛାଯା ଭୋଗାନ୍ତଂ ଭୋଗ ଏଵ ଚ 4.24.
ଦେହଟି ଏକ ସଙ୍ଗୀ ଛାୟା ପରି, ଭୋଗ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।
ମତିଶ୍ଚୈଵାଵଶୀଲାନ୍ତା ସୁଖୀ ଜନ୍ମନିଜନ୍ମନି
ମନ ଯେଉଁଥିରେ ସୁଖ ମିଳେ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ଏହାର ସୀମା ଅଛି।
ଯାଵଚ୍ଚ ଜୀଵିନୋ ଜନ୍ମ ତାଵଦ୍ଭୋଗଃ ସୁଖାଵହଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଜନ୍ମ ହୁଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଗ ଓ ସୁଖ ଚାଲିଥାଏ।
ଧ୍ଯାଯତଃ କୃଷ୍ଣପାଦାବ୍ଜଂ ମମ ଵିଘ୍ନୋ ବଭୂଵ ହ
ମୁଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାବେଳେ ମୋ ପାଖରେ ବାଧା ଆସିଲା।
ପୁଂଶ୍ଚଲ୍ଯା ସହ ଶୃଙ୍ଗାରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ମନ୍ମନଃ
ଏକ ଦାନବ ଏକ ବେଶ୍ୟା ସହିତ ରତିରେ ଲିନ ହୋଇଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି।
କିଂ ତ୍ଵହଂ ତଵ କନ୍ଯାଯାଃ କଟୂକ୍ତିଶତକଂ ମୁନେ
କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମର କନ୍ୟାଙ୍କ ଠାରୁ ଶତଶତ କଠୋର କଥା ସହିଛି, ମୁନି।
ତଵାଜ୍ଞାଂ ମସ୍ତକେ କୃତ୍ଵା ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମି ସୁତାଂ ତଵ
ତୁମ ଆଦେଶକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରି, ମୁଁ ତୁମ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବି।
ରହସ୍ଯୁପସ୍ଥିତାଂ କାମାତ୍ପୁଂଶ୍ଚଲୀଂ ଚେଜ୍ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ଯଦି କେହି ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଜିତିଥିବା ସତ୍ତା ଚୁପଚାପ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ବେଶ୍ୟା ସହିତ ମିଶିଯାଏ—