ତ୍ଵାମେଵଂ ଵିମୁଖଂ କୃତ୍ଵା ଯାମି ଚନ୍ଦ୍ରାନ୍ତିକଂ ଯଦି
"ମୁଁ ଏଭଳି ତୁମୁକୁ ଛାଡ଼ି ଯଦି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ—"
ଅଵମନ୍ଯ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ମୂଢୋ ଯୋ ଯାତି ପୁରୁଷାଧମଃ
ଯିଏ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରି ଚାଲିଯାଏ, ସେ ମୂର୍ଖ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ପୁରୁଷ।
ତିଲୋତ୍ତମାଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜହାସ ବଲିନନ୍ଦନଃ 4.23.
ତିଲୋତ୍ତମାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବଳିଙ୍କ ପୁଅ ହସିଲେ।
ଭାଵଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ଭାଵଜ୍ଞଃ କାମଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ
ତାଙ୍କର ଭାବ ବୁଝି, ପ୍ରେମର ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ସେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଭବ କଲେ।
ଜଗାମ ଚ ତଯା ସାର୍ଧଂ ଗନ୍ଧମାଦନଗହ୍ରରମ୍
ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାକୁ ଗଲେ।
ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ରତ୍ନଦୀପାଂଶ୍ଚ ଧୂପଂ ଚ ସୁମନୋହରମ୍
ସେ ରତ୍ନ ଦୀପ ଓ ମଧୁର ଧୂପ ରଖିଲେ।
ନାନାପ୍ରକାରଶୃଙ୍ଗାରଂ ଚକାର କାମମୋହିତଃ
କାମରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରମଣ କଲେ।
ଵିପରୀତରତୌ ତୁଷ୍ଟା ବଭୂଵ ରସିକେଶ୍ଵରୀ
ଉଲ୍ଟା ମିଳନରେ ରସର ରାଣୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ତିଲୋତ୍ତମା କାମଭାଵାଦ୍ବଲିପୁତ୍ରମୁଵାଚ ହ
ତିଲୋତ୍ତମା ଆସକ୍ତିରେ ବଳିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତିଲୋତ୍ତମୋଵାଚ ଏଵଂଭୂତଂ ଶୁଭଦିନଂ କଦା ମେ ଭଵିତା ପୁନଃ
ତିଲୋତ୍ତମା କହିଲେ: ଏମିତି ମଙ୍ଗଳମୟ ଦିନ ମୋ ପାଇଁ ପୁଣି କେବେ ଆସିବ?
ଅଯି କିଂ ରୂପମାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଗୁଣୋ ଵା ତଵ ଦାନଵ
ହେ ଦାନବ, ତୁମର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ କିମ୍ବା ଗୁଣ କ'ଣ?
ମାଂ ଵିସ୍ମରସି କାଲେନ ପୁରୁଷଃ ଷଟ୍ପଦୋ ଯଥା
ତୁମେ ସମୟ କ୍ରମେ ମୋତେ ଭୁଲିଯାଉଛ, ଯେପରି ଜଣେ ପୁରୁଷ ମଧୁମକ୍ଷୀକୁ ଭୁଲିଯାଏ।
ସତ୍ସଂଗମଃ ଶୁଭଦିନେ ପୁଣ୍ଯାତ୍ପୁଣ୍ଯଵତାଂ ଭଵେତ୍ 4.23.
ମଙ୍ଗଳମୟ ଦିନରେ ସଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଭଲ କର୍ମରେ ପାଯିଯାଏ।
ପୀଯୂଷଭୋଜନାତ୍ସ୍ଵର୍ଗଵାସାଦପି ଚ ଦୁର୍ଲଭଃ
ଏହା ଅମୃତ ପିବା କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରିବାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।
କ୍ଷଣଂ ତିଷ୍ଠ ମହାରାଜ ପୁନରାଲିଂଗନଂ କୁରୁ
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରୁହ, ମହାରାଜ, ପୁଣି ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କର।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା କୁଲଟା କୃତ୍ଵା ଵକ୍ଷସି ସାଦରମ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ବେଶ୍ୟା ଆଦର ସହିତ ତାଙ୍କୁ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
କୁଲଟାଲିଂଗନାଲାପାତ୍ସୋଽତିକାମୀ ବଭୂଵ ହ
ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ କଥାରୁ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କାମାସକ୍ତ ହେଲେ।
ପୁନଶ୍ଚକାର ଶୃଂଗାରମସୁରୋଽଷ୍ଟଵିଧଂ ମୁନେ
ପୁଣି, ଦାନବ ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର ଶୃଙ୍ଗାର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ମୁନି।
ନଖଦନ୍ତକରୈଃ କ୍ରୀଡାଂ ଚକାର ଵିଵିଧାଂ ପୁନଃ ମୁନେର୍ଦୁର୍ଵାସସସ୍ତେନ ଧ୍ଯାନଭଙ୍ଗୋ ବଭୂଵ ହ
ସେ ପୁଣି ନଖ ଓ ଦାନ୍ତରେ ବିଭିନ୍ନ ଖେଳ କଲେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୁନି ଦୁର୍ବାସାଙ୍କର ଧ୍ୟାନ ଭଙ୍ଗ ହେଲା।
ଅଦୃଷ୍ଟସ୍ଯ ତଯୋସ୍ତତ୍ର ଵଲ୍ମୀକାଚ୍ଛାଦିତସ୍ଯ ଚ
ସେଠାରେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ସେମାନେ ଭୂଇଁପୋକ ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିଲେ।
ଧ୍ଯାଯତଶ୍ଚରଣାଂଭୋଜଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ କାମାତ୍ମନୋର୍ନ ହି ଜ୍ଞାନଂ କାମେନ ହତଚେତସୋଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ଧ୍ୟାନ ଲଗାଇଥିବା ବେଳେ, ଯେଉଁମାନେ କାମେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ କିଛି ଜ୍ଞାନ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ସହସା ଚେତନାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ବ୍ରହ୍ମତେଜସା
ହଠାତ୍ ସଚେତନ ହେଇ, ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।
ଦିଵାନିଶଂ ନ ଜାନନ୍ତୌ ସଂଯୁକ୍ତୌ କାମମୋହିତୌ 4.23.
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ, କାମମୋହରେ ଏତେ ଲିନ ଥିଲେ ଯେ, ଦିନ ରାତି ଭେଦ ଜାଣିଲେ ନାହିଁ।
ଉଵାଚ ତୌ ଵିହାରାନ୍ତେ ରକ୍ତପଙ୍କଜଲୋଚନଃ
ବିହାର ଶେଷରେ, ପଦ୍ମପତ୍ର ଭଳି ରକ୍ତ ଆଖି ଥିବା ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ ଭକ୍ତପ୍ରଧାନସ୍ଯ ବଲେଃ ପୁତ୍ରଃ ପଶୁସମପ୍ରଭଃ
ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ବଳିଙ୍କ ପୁଅ ପଶୁପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଦେଵୋ ଵା ମାନଵୋ ଵାଽପି ଦୈତ୍ଯଗନ୍ଧର୍ଵରାକ୍ଷସାଃ
ଦେବ, ମଣିଷ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସ—
ଜ୍ଞାନଲଜ୍ଜାଵିହୀନା ଚ ଖରଜାତିର୍ଵିଶେଷତଃ
ଏମିତି ଜ୍ଞାନ ଓ ଲଜ୍ଜା ନଥିବା, ବିଶେଷକରି ଗଧା ପ୍ରଜାତିର ଲୋକମାନେ।
ତିଲୋତ୍ତମେ ତ୍ଵମୁତ୍ତିଷ୍ଠ ଲଜ୍ଜାହୀନା ଚ ପୁଂଶ୍ଚଲୀ
କିନ୍ତୁ ତୁମେ, ତିଲୋତ୍ତମା, ଉଠ—ଲଜ୍ଜା ନଥିବା ଓ ଚରିତ୍ରହୀନ ଜଣେ ନାରୀ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମୁନିସ୍ତସ୍ଥୌ ତତ୍ର ରୁଷା ଜ୍ଵଲନ୍
ଏଭଳି କହି ସେ ମୁନି ରୁଷାରେ ତାହାଁଠାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ସାହସିକ ଉଵାଚ ହୁତାଶନସ୍ତ୍ଵଂ ସୂର୍ଯଶ୍ଚ ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତକାରକଃ
ସାହସିକ କହିଲେ—ତୁମେ ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସୃଷ୍ଟି, ରକ୍ଷା ଓ ସଂହାରର କାରଣ।