ଉଵାଚ କୁଟିଲାପାଙ୍ଗୀ ପୀନଶ୍ରୋଣିପଯୋଧରାମ୍
ଯାହାର ଚାହୁଁ ଚାହୁଁ ଦୃଷ୍ଟି, ଭରିଆ କଟି ଓ ଉତ୍ତଳ ବକ୍ଷ, ସେ କହିଲେ—
ସାହସିକ ଉଵାଚ ସ୍ଵଯଂ କ୍ଵ ଯାସି କଂ ସୁଭ୍ରୂଃ ପୁଣ୍ଯଵନ୍ତଂ ମନୋହରମ୍
ସେ ସାହସିକ ଭାବେ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ ଏକା ଏଠି କେଉଁଠି ଯାଉଛ, ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି ଧାରିଣୀ, ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଓ ଆକର୍ଷକ?'
କଲ୍ପାନ୍ତେ ତପସା ପୂତଂ ଭୋକ୍ତୁଂ ତ୍ଵାମେଵ ସୁନ୍ଦରି
'ଏ ଯୁଗର ଶେଷରେ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇ, ମୁଁ କେବଳ ତୁମକୁ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।'
କ୍ରୀଣୀହି ରତିପୁଣ୍ଯେନ ମାଂ ଭୃତ୍ଯଂ ରତିଲୋଲୁପମ୍
'ରତିର ପୁଣ୍ୟ ଦେଇ ମୋତେ କିଣ, ମୁଁ ତୁମର ଦାସ, ରତିରେ ଲାଲସା ରଖେ।'
ଵାକ୍ଯଂ ପୀଯୂଷସଦୃଶଂ ସସ୍ମିତଂ ଵଦ ସୁନ୍ଦରି 4.23.
'ମଧୁର ଓ ଅମୃତ ସମାନ କଥା ହସି ହସି କହ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।'
ଆସନଂ ଦେହି କଲ୍ଯାଣି ସ୍ଵୋରୁଂ କନକସନ୍ନିଭମ୍
'ମୋତେ ଏକ ଆସନ ଦେଅ, ହେ ଶୁଭେ, ତୁମର ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା ଜଘନ୍ନ।'
ତୀକ୍ଷ୍ଣାସ୍ତ୍ରେଣ କଟାକ୍ଷେଣ ଜର୍ଜରଂ କୁରୁ ଭାମିନି
'ତୁମର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚାହୁଁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ମୋତେ ଭାଙ୍ଗିଦିଅ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।'
ଅଧରୋଷ୍ଠାମୃତଂ ସ୍ଵାଦୁ ଦେହି ମେ କ୍ଷୁଧିତାଯ ଚ ।। ପକ୍ଵଦାଡିମବୀଜାଭଂ ଦନ୍ତଂ ଦର୍ଶଯ ସୁନ୍ଦରମ
'ମୋତେ ତୁମର ତଳ ଓଠର ମଧୁର ରସ ଦିଅ, ମୁଁ ଭୁଖା; ପକା ଦାନା ଅନାର ପରି ତୁମର ସୁନ୍ଦର ଦାନ୍ତ ଦେଖା।'
ଗମ୍ଭୀରନାଭିଂ ତ୍ରିଵଲୀଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ସୁନ୍ଦରି
'ମୁଁ ଚାହେଁ ତୁମର ଗଭୀର ନାଭି ଓ ତିନି ଭାଉ ଦେଖିବାକୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।'
ଶ୍ରୋଣୀଂ ପଶ୍ଯାମି ଲଲିତାଂ ମୁନିମାନସମୋହିନୀମ୍
'ମୁଁ ତୁମର ମୃଦୁ କଟିକୁ ଦେଖୁଛି, ଯାହା ମୁନିମାନଙ୍କର ମନକୁ ମୋହିତ କରେ।'
ଶରତ୍ପାର୍ଵଣଚନ୍ଦ୍ରାସ୍ଯଂ ପ୍ରସନ୍ନଂ ଚ ପ୍ରଦର୍ଶଯ
'ଶରତ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶାନ୍ତ ଓ ସୁନ୍ଦର ତୁମର ମୁହଁ ଦେଖା।'
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଽର୍ତ କାମବାଣେନ ମାନସଂକ୍ଷଯକାମିନୀ ପତିସ୍ତ୍ଵତ୍ସଦୃଶୋ ନାଥ କାମିନୀନାଂ ମନୀଷିତଃ
'ତୁମକୁ ଦେଖି, କାମବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ହୋଇ, ମୋର ମନ ଏକତ୍ରିତି ଚାହେ; ତୁମ ପରି ପତିକୁ ସମସ୍ତ ନାରୀ ଆଶା କରନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ।'
ବଲିପୁତ୍ରୋଽସି ଧର୍ମିଷ୍ଠୋ ରୂପଵାନ୍ଗୁଣଵାନ୍ଯୁଵା ।। ଶୃଙ୍ଗାରନିପୁଣଃ କାନ୍ତଃ କାମଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ
'ତୁମେ ବଳିଙ୍କ ପୁଅ, ଧର୍ମିକ, ସୁନ୍ଦର, ଗୁଣବାନ୍ ଓ ଯୁବକ; ରତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଆକର୍ଷକ ଓ କାମଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ।'
ସଦା ମନୋଜ୍ଞଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ତ୍ଵଂ ସୁଵେଷଶ୍ଚ ସ୍ଵଭାଵତଃ
'ତୁମେ ସବୁବେଳେ ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ସ୍ୱଭାବତଃ ଭଲ ଭୂଷିତ।'
ଶୃଙ୍ଗାରଜ୍ଞଂ ଗୁଣଜ୍ଞଂ ତ୍ଵାଂ ଯୁଵାନଂ ରସିକଂ ଶୁଚିମ୍ ଦାତାରମନୁରକ୍ତଂ ଚ କାନ୍ତମିଚ୍ଛତି କାମିନୀ।।4.23.
ଯେଉଁ ଜଣେ ନାରୀ ଏକତା ଆଶା କରନ୍ତି, ସେ ଏମିତି ଜଣେ ପ୍ରେମିକଙ୍କୁ ଚାହାନ୍ତି, ଯିଏ ରତିର ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି, ଗୁଣବତୀ, ଯୁବକ, ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିପାରନ୍ତି, ପବିତ୍ର, ଦାନଶୀଳ, ଭକ୍ତିଶୀଳ ଏବଂ ଆକର୍ଷକ।
ଏତେ ସର୍ଵେ ଗୁଣାଃ କାନ୍ତ ସନ୍ତି କାନ୍ତେ ତ୍ଵଯି ଧ୍ରୁଵମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମରେ ଅଛି, ମୋର ପ୍ରିୟ।
ସଂତୋଷଂ ତେ କରିଷ୍ଯାମି ସମାଗମ୍ଯ ଵିଧୋର୍ଗୃହାତ୍ ଅନ୍ଯାଶ୍ଲେଷଣମାତ୍ରେଣ ଭଵିତା ଧର୍ମଲଙ୍ଘନା
ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଘରୁ ତୁମ ସହିତ ଏକତା ହୋଇ ତୁମକୁ ସନ୍ତୋଷ ଦେବି; ଅନ୍ୟ କାହାକୁ କେବଳ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଂଘନ ହେବ।
ଯାଶ୍ଚ ଧର୍ମାନ୍ନ ରକ୍ଷନ୍ତି ତାସାଂ ଚ ଜୀଵନଂ ଵୃଥା ତା ଏଵ ମାତୃଗର୍ଭସ୍ଥା ନ ପ୍ରାଜ୍ଞାଃ ପୌରୁଷୈ ରସୈଃ
ଯେଉଁ ନାରୀମାନେ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନ ବ୍ୟର୍ଥ; ସେମାନେ ମାଆଁର ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ନୁହଁନ୍ତି, ପୁରୁଷ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ସ୍ଵଵୈଦ୍ଯୌମଦନଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋ ମରୁତ୍ଵାନ୍ନଲକୂବରଃ
କୁବେର, ମଦନ, ଚନ୍ଦ୍ର, ପବନ ଏବଂ ନଳକୁବେର—
ଦିଵାନିଶଂ ମାନସଂ ମେ ତେଷାଂ କ୍ରୀଡାଂ ଚ ଚିନ୍ତଯେତ୍
ଦିନ ରାତି ମୋର ମନ ସେମାନଙ୍କର ଖେଳାକୁ ଚିନ୍ତା କରେ।
ଚନ୍ଦ୍ରଶୃଙ୍ଗାରମାଶ୍ଲେଷମାଲାପମମୃତାଧିକମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଆଲିଙ୍ଗନ, ପ୍ରେମର ଆନନ୍ଦ, ମଧୁର କଥାବାର୍ତ୍ତା ଯାହା ଅମୃତ ଠାରୁ ଅଧିକ।
ତିଲୋତ୍ତମାଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜହାସ ବଲିନନ୍ଦନଃ
ତିଲୋତ୍ତମାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବଳିଙ୍କ ପୁଅ ହସିଲେ।
ସାହସିକ ଉଵାଚ ଅତୋ ଵରା ଚାପ୍ସରସାଂ ଵିଦଗ୍ଧରସିକେଶ୍ଵରୀ
ସାହସିକ କହିଲେ: ଏହିପରି, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ଚତୁର ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସୁନ୍ଦୋପସୁନ୍ଦଯୋର୍ନାଶଃ ନିମିତ୍ତେନ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦଙ୍କର ବିନାଶ ଏହି କାରଣରେ ସାବଧାନରେ ଘଟାଯାଇଥିଲା।
ସର୍ଵଂ ଜାନାସି ସର୍ଵଜ୍ଞେ ଵିଜ୍ଞା ସୁରତକର୍ମଣି 4.23.
ତୁମେ ସବୁକିଛି ଜାଣ, ହେ ସବୁଜ୍ଞାନୀ, ଏବଂ ପ୍ରେମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ।
ଅତିପ୍ରିଯଶ୍ଚ କୋ ଵା ଚ କଃ ସ୍ଵଭାଵୋ ଵରାନନେ
ହେ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁଥିବା, କିଏ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ କଣ?
ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ସୁରାଣାଂ ଚ ରାଜ୍ଞାଂ ପୁଣ୍ଯଵତାମପି
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, ରାଜା ଏବଂ ଧର୍ମିକମାନେ ମଧ୍ୟ—
ଅସୁରସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ସା ତିଲୋତ୍ତମା
ଅସୁରଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ତିଲୋତ୍ତମା ହସିଲେ।
ସତ୍ଯଂ ସାରମନ୍ତରସ୍ଥମଵ୍ଯକ୍ତମତିଗୋପନମ୍
ସତ୍ୟ ହେଉଛି ଭିତରର ମୂଳ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ।
ସ୍ତ୍ରୀଜାତୀନାଂ ଚ ସର୍ଵାସାମୁପହାସକରଂ ପରମ୍
ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହସର କାରଣ।