ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ଚ ପ୍ରାପ ସା ଶୋକାନ୍ମୃତେଵ ଚ ସରିତ୍ତଟେ
ମାତା ମଧ୍ୟ ଶୋକରେ ନଦୀ ତଟରେ ମୃତ ଭଳି ଅଚେତନ ହେଇପଡିଲେ ।
ଭୂଯୋଽପି ରୋଦନଂ କୃତ୍ଵା ଭୂଯୋ ମୂର୍ଚ୍ଛାମଵାପ ହ 4.19.
ପୁନି ସେ କାନ୍ଦିଲେ, ଆଉ ପୁନି ଅଚେତନ ହେଇପଡିଲେ ।
ଗୋପାଶ୍ଚ ଗୋପିକାଶ୍ଚୈଵ ରାଧିକାମତିମୂର୍ଚ୍ଛିତାମ୍ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚ ବୋଧଯାମାସ ବଲଶ୍ଚ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଵରଃ
ଗୋପ ଓ ଗୋପିକାମାନେ, ରାଧିକା ଅତ୍ୟଧିକ ଅଚେତନ ହୋଇଥିଲେ — ବଳରାମ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜାଗିଲେ ।
ଶ୍ରୀବଲଦେଵ ଉଵାଚ
ଶ୍ରୀବଳରାମ କହିଲେ:
ହେ ନନ୍ଦ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗର୍ଗଵାକ୍ଯସ୍ମୃତିଂ କୁରୁ
ହେ ନନ୍ଦ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ତୁମେ ଗର୍ଗଙ୍କ କଥାକୁ ସ୍ମରଣ କର।
ଵିଧାତୁଃ ସଂଵିଧାତୁଶ୍ଚ ଭୁଵି କସ୍ମାତ୍ପରାଜଯଃ
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ପୃଥିବୀରେ କିପରି ପରାଜୟ ହେବ?
ଵିଦ୍ଯମାନୋଽପ୍ଯଵିଦୃଶ୍ଯଃ ସଂଯୋଗୋ ଯୋଗିନାମପି
ସେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ନାଗ୍ନିଗ୍ରସ୍ତୋ ନ ହିଂସ୍ଯଶ୍ଚାପୀଦମାଧ୍ଯାତ୍ମିକା ଵିଦୁଃ
ସେ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ି ଯାଆନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା କେହି ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିପାରିନାହାନ୍ତି; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ଆତ୍ମା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
ଜ୍ଯୋତିଃସ୍ଵରୂପସ୍ଯ ଵିଭୋର୍ନାଦ୍ଯନ୍ତମଧ୍ଯମାତ୍ମନଃ
ଯିଏ ଜ୍ୟୋତିରୂପ ଭଗବାନ, ତାଙ୍କ ଆତ୍ମାର ଆରମ୍ଭ, ଶେଷ କିମ୍ବା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଯନ୍ନାଭିପଦ୍ମଜୋ ବ୍ରହ୍ମା ତସ୍ଯେଶସ୍ଯ ହ୍ରଦେ ଵିପତ୍
ଯାହାଙ୍କ ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତିର ସମୁଦ୍ରରେ ସେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ନ ତଥାଽପି ତଦୀଶଂ ତଂ ଗ୍ରସ୍ତୁଂ ସର୍ପଃ କ୍ଷମୋ ଭଵେତ୍ 4.19.
ତଥାପି, ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସର୍ପ ଗିଳିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ନିଗୂଢଂ ଯୋଗିନାଂ ସାରଂ ସଂଶଯଚ୍ଛେଦକାରଣମ୍
ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାକୁ ଗୁପ୍ତ ମୂଳ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ସେହି ଦ୍ୱାରା ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହୁଏ।
ତତ୍ଯାଜ ଶୋକଂ ନନ୍ଦଶ୍ଚ ଵ୍ରଜଶ୍ଚ ଵ୍ରଜଯୋଷିତଃ
ନନ୍ଦ, ବ୍ରଜବାସୀ ଓ ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ବନ୍ଧୁଵିଚ୍ଛେଦଵିଷଯେ ପ୍ରବୋଧେ ନ ସ୍ଥିତଂ ମନଃ
ସମ୍ବନ୍ଧୀ ବିଚ୍ଛେଦର ବୁଝିବାରେ ସେମାନଙ୍କର ମନ ନିଶ୍ଚଳ ରହିଲା ନାହିଁ।
ଦଦୃଶୁସ୍ତଂ ସୁପ୍ରସନ୍ନା ଵ୍ରଜାଶ୍ଚ ଵ୍ରଜଯୋଷିତଃ
ବ୍ରଜବାସୀ ଓ ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମନରେ ଅନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
ଅସ୍ନିଗ୍ଧଵସ୍ତ୍ରମସ୍ନିଗ୍ଧମଲୁପ୍ତଚନ୍ଦନାଞ୍ଜନମ୍
ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ଅନ୍ଧାରି ହୋଇନଥିଲା, ଚନ୍ଦନ ଓ କାଜଳ ମଧ୍ୟ ଅପବିତ୍ର ହୋଇନଥିଲା।
ମଯୂରପିଚ୍ଛଚୂଡଂ ଚ ଵଂଶୀଵଦନମଚ୍ଯୁତମ୍
ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ମୟୂରପିଛା ଥିଲା, ହାତରେ ବାଂଶୀ ଧରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଅଚଳ ଥିଲେ।
ଚୁଚୁମ୍ବ ଵଦନାମ୍ଭୋଜଂ ପ୍ରସନ୍ନଵଦନେକ୍ଷଣା
ପ୍ରସନ୍ନ ମୁହଁ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖକୁ ଚୁମ୍ବନ କଲେ।
ନିମେଷରହିତାଃ ସର୍ଵେ ଦଦୃଶୁଃ ଶ୍ରୀମୁଖଂ ହରେଃ
ସମସ୍ତେ ଚକ୍ଷୁ ନ ମିଳି, ହରିଙ୍କ ଶ୍ରୀମୁଖକୁ ଦେଖି ରହିଲେ।
ଦାଵାଗ୍ନିର୍ଵେଷ୍ଟଯାମାସ ତୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସହ ଗୋକୁଲମ୍ 4.19.
ବନ୍ଧୁଆ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଗୋକୁଳକୁ ଘେରି ଆସିଲା।
ପ୍ରଣାଶଂ ମେନିରେ ସର୍ଵେ ଭଯମାପୁଶ୍ଚ ସଂକଟେ ବାଲା ଗୋପ୍ଯଶ୍ଚ ସଂତ୍ରସ୍ତା ଭକ୍ତିନମ୍ରାତ୍ମକନ୍ଧରାଃ
ସମସ୍ତେ ଭାବିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ନାଶ ହେବ, ସେଇ ସମୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ଭରିଗଲା; ପିଲାମାନେ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ।
ତଥା ରକ୍ଷାଂ କୁରୁ ପୁନର୍ଦାଵାଗ୍ନେର୍ମଧୁସୂଦନ
ଏଭଳି, ମଧୁସୂଦନ, ଆମକୁ ପୁଣିଥରେ ବନ୍ଧୁଆ ଅଗ୍ନିରୁ ରକ୍ଷା କର।
ସ୍ରଷ୍ଟା ପାତା ଚ ସଂହର୍ତା ଜଗତାଂ ଚ ଜଗତ୍ପତେ
ହେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀ, ଆପଣେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଓ ସଂହାରକ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।
ଯମଃ କୁବେରଃ ପଵନ ଈଶାନାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଦେଵତାଃ
ଯମ, କୁବେର, ବାୟୁ, ଈଶାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ,
ମାନଵାଶ୍ଚ ତଥା ଦୈତ୍ଯା ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସକିଂନରାଃ
ମଣିଷମାନେ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ କିନ୍ନରମାନେ,
ଆଵିର୍ଭାଵସ୍ତିରୋଭାଵଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ତଥେଚ୍ଛଯା
ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଗମନ ଓ ବିଲୟ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ହୁଏ।
ଵଯଂ ତ୍ଵାଂ ଶରଣଂ ଯାମୋ ରକ୍ଷ ନଃ ଶରଣାଗତାନ୍
ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଉଛୁ; ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଦୂରୀଭୂତସ୍ତୁ ଦାଵାଗ୍ନିଃ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାମୃତଦୃଷ୍ଟିତଃ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅମୃତମୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଜଙ୍ଗଲର ଅଗ୍ନି ଦୂରେ ଚାଲିଯାଏ।
ସର୍ଵାପଦଃ ପ୍ରଣଶ୍ଯନ୍ତି ହରିସ୍ମରଣମାତ୍ରତଃ 4.19.
ହରିଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇଲେ ସମସ୍ତ ବିପଦ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଵହ୍ନିତୋ ନ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ଭଯଂ ଜନ୍ମନି ଜନ୍ମନି
ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ଅଗ୍ନିର ଭୟ ରହେ ନାହିଁ।