ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ—
ଯଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ଧର୍ମଵକ୍ତ୍ରାନ୍ମେ ମଲଯେ ସୂର୍ଯପର୍ଵଣି 4.19.
ମୁଁ ମଲୟ ପର୍ବତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ସବ ବେଳେ ଧର୍ମଙ୍କ ମୁଖରୁ ଯାହା ଶୁଣିଥିଲି—
ପପ୍ରଚ୍ଛ ଧର୍ମଂ ପୁଲହଃ କଥିତଂ ମୁନିସଂସଦି
ପୁଲହା ମୁନିମାନଙ୍କ ସଭାରେ ଧର୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପଚାରିଲେ, ଏବଂ ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଗଲା ।
ତତ୍ର ଶ୍ରୁତଂ ମଯା ଵିପ୍ର ନିବୋଧ କଥଯାମି ତେ
ସେଠାରେ ମୁଁ ଯାହା ଶୁଣିଥିଲି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି ।
କାର୍ତିକୀପୂର୍ଣିମାଯାଂ ତୁ କୁର୍ଵନ୍ତି ଗରୁଡାର୍ଚନମ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସେମାନେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି ।
ପୁଷ୍କରେ ଚ ମହାତୀର୍ଥେ ସୁସ୍ନାତା ଭକ୍ତିସଂଯୁତାଃ
ପୁଷ୍କର ମହାତୀର୍ଥରେ, ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିବା—
ନାଗପୂଜୋପକରଣଂ ବଲାଦ୍ଭକ୍ଷିତୁମୁଦ୍ଯତଃ
କେହି ଜଣେ ଜୋରକରି ନାଗପୂଜା ପାଇଁ ଆନାଯାଇଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ—
ନ ଶକ୍ତା ଵାରଣେ ତେ ଚେତ୍ଯାଵିର୍ଭୂତଃ ଖଗେଶ୍ଵରଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଖାଦେଲେ ।
ପ୍ରାଣଶକ୍ତ୍ଯା ଚ ଯୁଯୁଧୁର୍ଯାଵତ୍ସୂର୍ଯୋଦଯଂ ମୁନେ
ସେମାନେ ନିଜ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିର ବଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ମୁନି।
ଅନନ୍ତଂ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁଃ ସର୍ଵେଷାମଭଯପ୍ରଦମ୍
ସମସ୍ତେ ଭୟହର ଅନନ୍ତଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ ଚ ନିଃଶଙ୍କଃ କାଲୀଯସ୍ତଂ ଦଦର୍ଶ ହ
ସେଠାରେ କାଳିୟ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଦାଁଡାଇ ଥିଲେ ଏବଂ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ପରାଜିତଶ୍ଚ ନାଗେନ୍ଦ୍ରସ୍ତେଜସା ଗରୁଡସ୍ଯ ଚ ।। 4.19.
ସେ ସର୍ପରାଜ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ତେଜରେ ପରାଜିତ ହେଲେ।
ଭିଯା ପଲାଯନଂ କୃତ୍ଵା ଜଗାମ ଯମୁନା ହ୍ରଦମ୍ ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ ଭିଯା ନାଗୋ ଜଗ୍ମୁଃ ପଶ୍ଚାଚ୍ଚ ତଦ୍ଗଣାଃ
ଭୟରେ ପଳାଇ ସେ ଯମୁନା ନଦୀର ଗଭୀର ଜଳକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ସର୍ପ ଭୟରେ ରହିଲେ, ପରେ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ଗଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ କଥଂ ନ ଶକ୍ତୋ ଗନ୍ତୁଂ ତଂ ହ୍ରଦମୀଶ୍ଵରଵାହନଃ
ନାରଦ କହିଲେ: ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଯାନ କିପରି ସେ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ?
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ:
ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ମହାସିଦ୍ଧୋ ଦଧ୍ଯୌ କୃଷ୍ଣପଦାମ୍ବୁଜମ୍
ତପସ୍ୟା କରି, ସେ ମହାସିଦ୍ଧ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ଗଣେନ ସାର୍ଧଂ ନିଃଶଂକଃ କରୋତି ଭ୍ରମଣଂ ମୁଦା
ନିଜ ସମୁହ ସହିତ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ମୁନିଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀ କୃତ୍ଯ ଯାତ୍ଯାଯାତି ମୁଦାଽନ୍ଵିତଃ
ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଆନନ୍ଦରେ ଆସିଯିବା-ଯିବା କରୁଥିଲେ।
ଜଗ୍ରାହ ଚଞ୍ଚୁନା ମୀନଂ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସମୀପତଃ
ମହାମୁନିଙ୍କ ନିକଟରେ ସେ ନିଜ ଠୁଣ୍ଠିରେ ଏକ ମାଛ ଧରିଲେ।
ପ୍ରକୋପିତୋ ମୁନେର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ମୀନସ୍ତୋଯେ ପପାତ ହ ମୀନଶ୍ଚ ଗରୁଡତ୍ରାସାତ୍ତସ୍ଥୌ ମୁନିସମୀପତଃ
ମୁନିଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ମାଛଟି ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲା; ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଭୟରେ ମାଛଟି ମୁନିଙ୍କ ନିକଟରେ ରହିଗଲା।
ସୌଭରିରୁଵାଚ
ସୌଭରି କହିଲେ:
କା ଯୋଗ୍ଯତା ମତ୍ପୁରସ୍ତେ ଗ୍ରହୀତୁଂ ଜୀଵମୁଲ୍ବଣମ୍ 4.19.
ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଜୀବକୁ ଧରିବାର ତୁମେ କେଉଁଠି ଯୋଗ୍ୟତା ରଖ?
ତ୍ଵଦ୍ଵିଧାନ୍କୋଟିଶଃ କୃଷ୍ଣଃ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶକ୍ତଶ୍ଚ ଵାହକାନ୍
କୃଷ୍ଣ ତୁମ ପରି ଅନେକ ଯାନ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବେ।
ଵାହନଂ ଚ ତ୍ଵମୀଶସ୍ଯ ନ ଵଯଂ ତଵ କିଂକରାଃ
ତୁମେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଯାନ, ଆମେ ତୁମର ଦାସ ନୁହେଁ।
ମଦୀଯଶାପାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଚ ଭସ୍ମସାଦ୍ଭଵିତା ଧ୍ରୁଵମ୍
ମୋ ଶାପରେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁରନ୍ତ ଛାର ହେଇଯିବ।
ସ୍ମାରଂସ୍ମାରଂ କୃଷ୍ଣପାଦଂ ତଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଜଗାମ ହ
ବାରମ୍ବାର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦସ୍ମରଣ କରି, ସେ ପ୍ରଣାମ କରି ଚାଲିଗଲେ।
ହ୍ରଦସ୍ଯ ଶ୍ରୁତିମାତ୍ରେଣ କମ୍ପୋ ଭଵତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଏହି ହ୍ରଦର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବା ସହିତ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କମ୍ପନ ଆସିଗଲା ।
ସରହସ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତିସୁଖଂ ପ୍ରକୃତଂ ଶୃଣୁ ମଙ୍ଗଲମ୍
ଏବେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଶୁଣିବାକୁ ଭଲ ଲାଗୁଥିବା ଏହି ପବିତ୍ର ଗୁପ୍ତ କଥାଟିକୁ ତୁମେ ଶୁଣ ।
ଚକ୍ରୁର୍ଵିଷାଦଂ ମୋହାଚ୍ଚ ରୁରୁଦୁର୍ଯମୁନାତଟେ
ଭ୍ରମରୁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଯମୁନା ତଟରେ ବସି କାନ୍ଦିଲେ ।
କେଚିନ୍ନିପତ୍ଯ ଭୂମୌ ଚ ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ପ୍ରାପୁହରିଂ ଵିନା
କିଛି ଜଣେ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ, ହରିଙ୍କ ବିନା ଅଚେତନ ହେଇପଡିଲେ ।