ଵିଷାଗ୍ନିଵଜ୍ରଭୀତିଶ୍ଚ ନ ଭଵେତ୍ତତ୍ର ନିଶ୍ଚିତମ୍ ଅନ୍ତେ ଚ ସ୍ଵକୁଲଂ ପୂତ୍ଵା ଦାସ୍ଯଂ ଚ ଲଭତେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ସେଠାରେ ବିଷ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ବଜ୍ରର ଭୟ କେବେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ । ଶେଷରେ ସେ ନିଜ ପରିବାରକୁ ପବିତ୍ର କରି, ନିଶ୍ଚୟ ଦାସ୍ୟ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ।। 4.19.
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ—
ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସ୍ଵଗୋଷ୍ଠ୍ଯା ନାଗେନ୍ଦ୍ର ଯମୁନାଜଲଵର୍ତ୍ମନା
ନାଗରାଜ, ସେ ନିଜ ଗୋଷ୍ଠୀ ସହିତ ଯମୁନା ଜଳପଥ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ ।
କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ତ୍ଵତ୍ପାଦପଦ୍ମଂ ନାଥେତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ସେ କହିଲେ, 'ପ୍ରଭୁ, କେବେ ମୁଁ ତୁମର ପଦପଦ୍ମ ଦେଖିପାରିବି?'
ଜଗାମ ଜଲମାର୍ଗେଣ ନାଗେନ୍ଦ୍ରୋ ଵିରହାତୁରଃ
ବିୟୋଗର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ନାଗରାଜ ଜଳପଥ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ ।
ପ୍ରସନ୍ନା ଜନ୍ତଵଃ ସର୍ଵେ ବଭୂଵୁସ୍ତେନ ନାରଦ
ନାରଦ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଖୁସି ହେଲେ ।
ଆଜ୍ଞଯା ଚ କୃପାସିନ୍ଧୋର୍ନିର୍ମିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ଦୟାର ସାଗରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏହା ତିଆରି କଲେ ।
ନିଃଶଙ୍କୋ ହର୍ଷଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ହରିଭାଵନ ତତ୍ପରଃ ସୁଖଦଂ ମୋକ୍ଷଦଂ ସାରଂ ପରଂ କିଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଭୟ ଛାଡ଼ି, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା, ହରିଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ—ଏହି ସାର, ଯାହା ସୁଖ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ । ଏଠାରୁ ଅଧିକ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁଛ ?
ସୂତ ଉଵାଚ ଋଷିଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସଂଦେହଂ ସର୍ଵସଂଦେହଭଞ୍ଜନମ୍
ସୂତ କହିଲେ—ସେ ମୁନିଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରୁଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ, ନିଜ ସନ୍ଦେହ ପଚାରିଲେ ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ଜଗାମ ଯମୁନାତୀରଂ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ଜଗଦ୍ଗୁରୋ
ନାରଦ କହିଲେ—ସେ ଯମୁନା ତୀରକୁ ଗଲେ; ହେ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ, ଏହା ମୋତେ କୁହ ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ—
ଯଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ଧର୍ମଵକ୍ତ୍ରାନ୍ମେ ମଲଯେ ସୂର୍ଯପର୍ଵଣି 4.19.
ମୁଁ ମଲୟ ପର୍ବତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ସବ ବେଳେ ଧର୍ମଙ୍କ ମୁଖରୁ ଯାହା ଶୁଣିଥିଲି—
ପପ୍ରଚ୍ଛ ଧର୍ମଂ ପୁଲହଃ କଥିତଂ ମୁନିସଂସଦି
ପୁଲହା ମୁନିମାନଙ୍କ ସଭାରେ ଧର୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପଚାରିଲେ, ଏବଂ ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଗଲା ।
ତତ୍ର ଶ୍ରୁତଂ ମଯା ଵିପ୍ର ନିବୋଧ କଥଯାମି ତେ
ସେଠାରେ ମୁଁ ଯାହା ଶୁଣିଥିଲି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି ।
କାର୍ତିକୀପୂର୍ଣିମାଯାଂ ତୁ କୁର୍ଵନ୍ତି ଗରୁଡାର୍ଚନମ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସେମାନେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି ।
ପୁଷ୍କରେ ଚ ମହାତୀର୍ଥେ ସୁସ୍ନାତା ଭକ୍ତିସଂଯୁତାଃ
ପୁଷ୍କର ମହାତୀର୍ଥରେ, ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିବା—
ନାଗପୂଜୋପକରଣଂ ବଲାଦ୍ଭକ୍ଷିତୁମୁଦ୍ଯତଃ
କେହି ଜଣେ ଜୋରକରି ନାଗପୂଜା ପାଇଁ ଆନାଯାଇଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ—
ନ ଶକ୍ତା ଵାରଣେ ତେ ଚେତ୍ଯାଵିର୍ଭୂତଃ ଖଗେଶ୍ଵରଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଖାଦେଲେ ।
ପ୍ରାଣଶକ୍ତ୍ଯା ଚ ଯୁଯୁଧୁର୍ଯାଵତ୍ସୂର୍ଯୋଦଯଂ ମୁନେ
ସେମାନେ ନିଜ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିର ବଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ମୁନି।
ଅନନ୍ତଂ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁଃ ସର୍ଵେଷାମଭଯପ୍ରଦମ୍
ସମସ୍ତେ ଭୟହର ଅନନ୍ତଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ ଚ ନିଃଶଙ୍କଃ କାଲୀଯସ୍ତଂ ଦଦର୍ଶ ହ
ସେଠାରେ କାଳିୟ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଦାଁଡାଇ ଥିଲେ ଏବଂ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ପରାଜିତଶ୍ଚ ନାଗେନ୍ଦ୍ରସ୍ତେଜସା ଗରୁଡସ୍ଯ ଚ ।। 4.19.
ସେ ସର୍ପରାଜ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ତେଜରେ ପରାଜିତ ହେଲେ।
ଭିଯା ପଲାଯନଂ କୃତ୍ଵା ଜଗାମ ଯମୁନା ହ୍ରଦମ୍ ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ ଭିଯା ନାଗୋ ଜଗ୍ମୁଃ ପଶ୍ଚାଚ୍ଚ ତଦ୍ଗଣାଃ
ଭୟରେ ପଳାଇ ସେ ଯମୁନା ନଦୀର ଗଭୀର ଜଳକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ସର୍ପ ଭୟରେ ରହିଲେ, ପରେ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ଗଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ କଥଂ ନ ଶକ୍ତୋ ଗନ୍ତୁଂ ତଂ ହ୍ରଦମୀଶ୍ଵରଵାହନଃ
ନାରଦ କହିଲେ: ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଯାନ କିପରି ସେ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ?
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ:
ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ମହାସିଦ୍ଧୋ ଦଧ୍ଯୌ କୃଷ୍ଣପଦାମ୍ବୁଜମ୍
ତପସ୍ୟା କରି, ସେ ମହାସିଦ୍ଧ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ଗଣେନ ସାର୍ଧଂ ନିଃଶଂକଃ କରୋତି ଭ୍ରମଣଂ ମୁଦା
ନିଜ ସମୁହ ସହିତ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ମୁନିଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀ କୃତ୍ଯ ଯାତ୍ଯାଯାତି ମୁଦାଽନ୍ଵିତଃ
ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଆନନ୍ଦରେ ଆସିଯିବା-ଯିବା କରୁଥିଲେ।
ଜଗ୍ରାହ ଚଞ୍ଚୁନା ମୀନଂ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସମୀପତଃ
ମହାମୁନିଙ୍କ ନିକଟରେ ସେ ନିଜ ଠୁଣ୍ଠିରେ ଏକ ମାଛ ଧରିଲେ।
ପ୍ରକୋପିତୋ ମୁନେର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ମୀନସ୍ତୋଯେ ପପାତ ହ ମୀନଶ୍ଚ ଗରୁଡତ୍ରାସାତ୍ତସ୍ଥୌ ମୁନିସମୀପତଃ
ମୁନିଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ମାଛଟି ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲା; ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଭୟରେ ମାଛଟି ମୁନିଙ୍କ ନିକଟରେ ରହିଗଲା।