ନାଗୋ ଵିଶ୍ଵଂଭରାକ୍ରାନ୍ତଃ ସ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ
ବିଶ୍ୱମ୍ଭରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦବାଯାଇ ସେ ସର୍ପ ଜୀବନ ଛାଡିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ମୂର୍ଛିତଂ ନାଗା ରୁରୁଦୁଃ ପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲାଃ
ସେ ସର୍ପକୁ ଅଚେତନ ଦେଖି ସର୍ପଣୀମାନେ ପ୍ରେମରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ।
କେଚିତ୍ପଲାଯିତା ଭୀତାଃ କେଚିତ୍ପ୍ରଵିଵିଶୁର୍ବିଲମ୍
କିଛି ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ, କିଛି ତାଙ୍କର ବିଲରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ନାଗିନୀଭିଃ ସହ ପ୍ରେମ୍ଣା ରୁରୋଦ ପୁରତୋ ହରେଃ ଧୃତ୍ଵା ପାଦାରଵିନ୍ଦେ ଚ ତମୁଵାଚ ଭିଯାଽଽକୁଲା
ସର୍ପଣୀମାନେ ସହିତ ପ୍ରେମରେ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କାନ୍ଦିଲେ, ଭୟରେ ଅତି ଆତୁର ହୋଇ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ଧରି କହିଲେ।
ସୁରସୋଵାଚ ହେ ଜଗତ୍କାନ୍ତ ମେ କାନ୍ତଂ ଦେହି ମାନଂ ଚ ମାନଦ
ସେ ସର୍ପଣୀ କହିଲେ: ହେ ଜଗତ୍ର ପ୍ରିୟ, ମୋର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦିଅ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦେବାରେ ତୁମେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସକଲଭୁଵନନାଥ ପ୍ରାଣନାଥଂ ମଦୀଯଂ ନ କୁରୁ ଵଧମନନ୍ତ ପ୍ରେମସିନ୍ଧୋ ସୁବନ୍ଧୋ
ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାଥ, ମୋର ପ୍ରାଣର ନାଥ, ତାଙ୍କୁ ମାରନ୍ତୁ ନାହିଁ—ହେ ଅନନ୍ତ ପ୍ରେମର ସମୁଦ୍ର, ହେ ନିଷ୍ଠାବାନ ବନ୍ଧୁ।
ତ୍ରିନଯନଵିଧିଶେଷାଃ ଷଣ୍ମୁଖଶ୍ଚାସ୍ଯସଂଘୈଃ ସ୍ତଵନଵିଷଯଜାଡ୍ଯାତ୍ସ୍ତୋତୁମୀଶା ନ ଵାଣୀ
ତିନି ଚକ୍ଷୁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମା, ସର୍ପମାନେ ଓ ଷଣ୍ମୁଖ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଅଶକ୍ତ, ମୌନ ହୋଇଯାନ୍ତି।
କୁମତିରହମଧିଜ୍ଞା ଯୋଷିତାଂ କ୍ଵାଧମା ଵା କ୍ଵ ଭୁଵନଗତିରୀଶଶ୍ଚକ୍ଷୁଷୋଽଗୋଚରାଽପି ।। 4.19.
ମୁଁ ଅବିବେକି, ଅଜ୍ଞାନି, ଜନାନୀ ଓ ନିମ୍ନ ହୋଇଛି—ମୋ ଏଠି ଅବସ୍ଥା, ଏବଂ ଜଗତ୍ର ଗତି ନାଥ, ଯିଏ ଚକ୍ଷୁର ଅଗୋଚର, ସେଠାରେ କେମିତି ମୁଁ ପହଞ୍ଚିବି?
ସ୍ତଵନଵିଷଯଭୀତା ପାର୍ଵତୀ କସ୍ଯ ପଦ୍ମା ଶ୍ରୁତିଗଣଜନଯିତ୍ରୀ ସ୍ତୋତୁମୀଶା ନ ଯଂ ତ୍ଵାମ୍
ପାର୍ବତୀ ଭୟଭିତ ହୋଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିପାରିବିନି, ଏହି ପ୍ରଶଂସାର କଥାକୁ ଭୟ କରେ। ବେଦମାତା ପଦ୍ମା ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ କିପରି ସ୍ତୁତି କରିପାରିବେ?'
ଶଯାନୋ ରତ୍ନପର୍ଯଙ୍କେ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତଃ
ସେ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ସୁଶୋଭିତ ଶୟନାସନରେ ଶୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦେହ ମଣିମାଳାରେ ଭୂଷିତ।
ଚନ୍ଦନୋକ୍ଷିତସର୍ଵାଙ୍ଗଃ ସ୍ମେରାନନସରୋରୁହଃ
ତାଙ୍କର ସମଗ୍ର ଦେହ ଚନ୍ଦନ ଲେପାଯାଇଛି, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପ୍ରଭା ମୁହଁ ମୃଦୁ ହାସରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ମଲ୍ଲିକାମାଲତୀମାଲାଜାଲୈଃ ଶୋଭିତଶେଖରଃ
ମଲ୍ଲିକା ଓ ମାଳତୀ ଫୁଲର ମାଳାରେ ତାଙ୍କର ମୁକୁଟ ଶୋଭା ପାଇଛି।
ପୁଂସ୍କୋକିଲକଲଧ୍ଵାନୈର୍ଭ୍ରମରଧ୍ଵନିସଂଯୁତୈଃ
ପୁରୁଷ କୋଇଲିର ମଧୁର ଡାକ ଓ ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନରେ ସେ ଚାରିପାଖରେ ଆବୃତ।
ପ୍ରିଯାପ୍ରଦତ୍ତତାମ୍ବୂଲଂ ଭୁକ୍ତଵାନ୍ଯଃ ସଦା ମୁଦା
ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଯେ ତାମ୍ବୁଳ ଦେଇଥାଏ, ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ତାହା ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ତମନିର୍ଵଚନୀଯଂ ଚ କିଂ ସ୍ତୌମି ନାଗଵଲ୍ଲଭା
ମୁଁ ନାଗର ପ୍ରିୟା, ଏମିତି ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ଠାକୁରଙ୍କୁ କିପରି ସ୍ତୁତି କରିପାରିବି?
ଲକ୍ଷ୍ମୀସରସ୍ଵତୀଦୁର୍ଗା ଜାହ୍ନଵୀ ଵେଦମାତୃଭିଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଦୁର୍ଗା, ଜାହ୍ନବୀ ଓ ବେଦମାତାମାନେ—
ନିଷ୍କାରଣାଯାଖିଲକାରଣାଯ ସର୍ଵେଶ୍ଵରାଯାପି ପରାତ୍ପରାଯ
ସମସ୍ତ କାରଣର ଅକାରଣ କାରଣ, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ସମସ୍ତଠାରୁ ଉଚ୍ଚ—
ହେ କୃଷ୍ଣ ହେ କୃଷ୍ଣ ସୁରାସୁରେଶ ବ୍ରହ୍ମେଶ ଶେଷେଶ ପ୍ରଜାପତୀଶ 4.19.
ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କର ନାଥ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନାଥ, ଶେଷଙ୍କର ନାଥ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ନାଥ—
ଧର୍ମେଶ ଧର୍ମୀଶ ଶୁଭାଶୁଭେଶ ଵେଦେଶ ଵେଦେଷ୍ଵନିରୂପିତଶ୍ଚ
ଧର୍ମର ନାଥ, ଧର୍ମିକଙ୍କର ନାଥ, ଶୁଭ ଅଶୁଭର ନାଥ, ବେଦର ନାଥ, ବେଦରେ ଯିଏ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉନାହିଁ—
ଇତ୍ଯେଵଂ ସ୍ତଵନଂ କୃତ୍ଵା ଭକ୍ତିନମ୍ରାତ୍ମକନ୍ଧରା
ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଓ ନମ୍ର ଗଳାରେ ଶିର ନମାଇଲେ—
ନାଗପତ୍ନୀକୃତଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯଂ ଯଃ ପଠେନ୍ନରଃ
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ଏହି ନାଗପତ୍ନୀଙ୍କ ରଚିତ ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଦିନର ତିନି ସମୟ ପଢ଼ିଥାଏ—
ଇହ ଲୋକେ ହରେର୍ଭକ୍ତିମନ୍ତେ ଦାସ୍ଯଂ ଲଭେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଏହି ଲୋକରେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭକ୍ତିସହିତ ହରିଙ୍କର ଦାସ୍ୟ ଲାଭ କରିବ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନଃ କିମୁଵାଚ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: 'ହରିଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଆନନ୍ଦରେ ଉଦ୍ଭାସିତ ଓ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଥିଲା, ସେ କଣ କହିଲେ?'
କଥଯସ୍ଵ ମହାଭାଗ ରହସ୍ଯଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ ନାରଦସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ସର୍ଵଦର୍ଶନଃ
ହେ ମହାଭାଗ, ଆମକୁ ସେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗୁପ୍ତ କଥା କହ। ନାରଦଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତକୁ ଦେଖୁଥିବା ଭଗବାନ—
ଉଵାଚ ପରମାତ୍ମାନଂ ମଧୁଵୃନ୍ଦଂ ପଦେପଦେ ନାଗପତ୍ନୀଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ତମୁଵାଚ ହ
ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ, ମଧୁର ଉଦ୍ୟାନକୁ ପଦେ ପଦେ କଥାହେଲେ। ନାଗପତ୍ନୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—
ପୁଟାଞ୍ଜଲିଯୁତାଂ ପାଦେ ପତିତାଂ ଭଯଵିହ୍ଵଲାମ୍ ଉତ୍ତିଷ୍ଠୋତ୍ତିଷ୍ଠ ନାଗେଶେ ଵରଂ ଵୃଣୁ ଭଯଂ ତ୍ଯଜ
ଝୁକି ହାତ ଜୋଡି, ତାଙ୍କର ପାଦେ ପଡ଼ି, ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ସେ କହିଲେ: 'ଉଠ, ଉଠ, ହେ ନାଗେଶ୍ୱର! ଏକ ଵର ଚାହ, ଭୟ ଛାଡ଼।'
ଭର୍ତ୍ରା ସଗୋଷ୍ଠ୍ଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଚ ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସେ ସୁଖୀ ଭଵ 4.19.
ତୁମେ ତମ ଘରବାଳା ଓ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ଯାଅ, ପ୍ରିୟା, ଏବଂ ସୁଖରେ ରୁହ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରାଣାଧିକ ଏଵାଯଂ ଜାମାତା ଚ ନ ସଂଶଯଃ
ଏହି ଜାମାତା ତୁମ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବେସି ପ୍ରିୟ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କୃତ୍ଵା ଚ ସ୍ତଵନଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଣମିଷ୍ଯତି ମତ୍ପଦମ୍
ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋତେ ସ୍ତୁତି କରି, ପରେ ମୋ ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରିବ।
ହ୍ରଦାନ୍ନିର୍ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସେ ତ୍ଵଂ ଵରଂ ଵୃଣୁ ଯଥେପ୍ସିତମ୍
ତୁମେ ହ୍ରଦରୁ ବାହାରିଆ, ପ୍ରିୟା, ଏବଂ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ତାହା ଚୟନ କର।