ଦତ୍ତ୍ଵାଽନ୍ନଂ ହରଯେ ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଜଗ୍ମୁର୍ହରିମନ୍ଦିରମ୍
ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ଦେଇ, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ।
ନିନ୍ଦ୍ଯା ନୀଚା ଚ ସଂପତ୍ତିର୍ଵିପତ୍ତିର୍ମହତୋ ଵରା
ନିନ୍ଦିତ ଏବଂ ନିମ୍ନ ହେଉଛି ସମ୍ପଦ; ଦୁଃଖ ହେଉଛି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦାନ।
ଵିନା ଵିପତ୍ତେର୍ମହିମା କୁତଃ କସ୍ଯ ଭଵେଦ୍ଭୁଵି
ଦୁଃଖ ଛଡ଼ି, କେଉଁଠି କିଏର ମହିମା ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ହେବ?
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ହରେଶ୍ଚରିତମୁତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି, ହରିଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟର ସମସ୍ତ କଥା କହିଦିଆଯାଇଛି।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାଖ୍ଯାନଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ନୂତ୍ନଂ ନୂତ୍ନଂ ପଦେପଦେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ପ୍ରତି ପଦେ ପ୍ରତି ପଦେ ନୂତନ ହୁଏ।
ଯାଵଦ୍ରମ୍ଯଂ ତତ୍କଥିତଂ ଯଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ଗୁରୁଵକ୍ତ୍ରତଃ
ଯେଉଁ କଥା ରମ୍ୟ, ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିଲି, ସେ ସବୁ କହିଦିଆଯାଇଛି।
ନାରଦ ଉଵାଚ ମଙ୍ଗଲଂ କୃଷ୍ଣଚରିତଂ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ଜଗଦ୍ଗୁରୋ ।। 4.18.
ନାରଦ କହିଲେ: ହେ ଜଗତ୍ଗୁରୁ, ମୋତେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହ।
ସୂତ ଉଵାଚ ଅପରଂ କୃଷ୍ଣମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପ୍ରଵକ୍ତୁମୁପଚକ୍ରମେ
ସୂତ କହିଲେ: ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅନ୍ୟ ମହିମା କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଜଗାମ ଯମୁନାତୀରଂ ଯତ୍ର କାଲିଯମନ୍ଦିରମ୍
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ସେ ଯମୁନା ତୀରକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କାଳିୟଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଅଛି।
ପରିପକ୍ଵଫଲଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯମୁନାତୀରଜେ ଵନେ
ଯମୁନା ତୀରର ଜଙ୍ଗଲରେ ପକ୍କା ଫଳ ଖାଇଥିଲେ—
ଗୋକୁଲଂ ଚାରଯାମାସ ଶିଶୁଭିଃ ସହ କାନନେ
ସେ ଗୋପାଳ ଝିଅମାନେ ସହିତ ଗୋମାନେକୁ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ଚରାଇବାକୁ ନେଲେ।
କ୍ରୀଡାନିମଗ୍ନଚିତ୍ତୋଽଯଂ ବାଲକାଶ୍ଚ ମୁଦାଽନ୍ଵିତାଃ
ସେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ଛୁଆମାନେ ଖେଳରେ ମନ ଲଗାଇ ଖୁସିରେ ଭରିଥିଲେ।
ଵିଷାକ୍ତଂ ଚ ଜଲଂ ପୀତ୍ଵା ଦାରୁଣାନ୍ତକଚେଷ୍ଟଯା
ଭୟଙ୍କର ସର୍ପର କାରଣରେ ବିଷ ମିଶିଥିବା ପାଣି ପିଇଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୃତଂ ଗୋସମୂହଂ ଗୋପାଶ୍ଚିନ୍ତାକୁଲା ଭିଯା
ଗୋମାନେ ମରିଥିବାକୁ ଦେଖି ଗୋପମାନେ ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଗଲେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସର୍ଵଂ ଜଗନ୍ନାଥୋ ଜୀଵଯାମାସ ଗୋକୁଲମ୍
ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣି, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାଥ ଗୋକୁଳକୁ ପୁନିଃ ଜୀବନ ଦେଲେ।
କୃଷ୍ଣଃ କଦମ୍ବମାରୁହ୍ଯ ଯମୁନାନୀରତୀରଜମ୍
କୃଷ୍ଣ ଯମୁନା ନଦୀ କୂଳରେ ଥିବା କଦମ୍ବ ଗଛରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଶତହସ୍ତପ୍ରମାଣଂ ଚ ଜଲୋତ୍ଥାନଂ ବଭୂଵ ହ
ପାଣି ଭିତରୁ ଶତହସ୍ତ ଲମ୍ବା ଏକ ସର୍ପ ବାହାରିଲା।
ସର୍ପୋ ନରାକୃତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଲିଯଃ କ୍ରୋଧଵିହ୍ଵଲଃ 4.19.
ମାନବ ଆକୃତିକୁ ଦେଖି କାଳିୟ ସର୍ପ କ୍ରୋଧରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲା।
ଦଗ୍ଧକଣ୍ଠୋଦରୋ ନାଗଶ୍ଚୋଦ୍ଵିଗ୍ନୋ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା
ସେ ସର୍ପର କଣ୍ଠ ଓ ପେଟ ଜଳିଯାଇଥିଲା, ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲା।
ଭଗ୍ନଦନ୍ତୋ ରକ୍ତମୁଖଃ କୃଷ୍ଣଵଜ୍ରାଙ୍ଗଚର୍ଵଣାତ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କର ବଜ୍ର ସମ ଅଙ୍ଗରେ ଚିବାଇ ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ମୁହଁ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା।
ନାଗୋ ଵିଶ୍ଵଂଭରାକ୍ରାନ୍ତଃ ସ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ
ବିଶ୍ୱମ୍ଭରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦବାଯାଇ ସେ ସର୍ପ ଜୀବନ ଛାଡିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ମୂର୍ଛିତଂ ନାଗା ରୁରୁଦୁଃ ପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲାଃ
ସେ ସର୍ପକୁ ଅଚେତନ ଦେଖି ସର୍ପଣୀମାନେ ପ୍ରେମରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ।
କେଚିତ୍ପଲାଯିତା ଭୀତାଃ କେଚିତ୍ପ୍ରଵିଵିଶୁର୍ବିଲମ୍
କିଛି ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ, କିଛି ତାଙ୍କର ବିଲରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ନାଗିନୀଭିଃ ସହ ପ୍ରେମ୍ଣା ରୁରୋଦ ପୁରତୋ ହରେଃ ଧୃତ୍ଵା ପାଦାରଵିନ୍ଦେ ଚ ତମୁଵାଚ ଭିଯାଽଽକୁଲା
ସର୍ପଣୀମାନେ ସହିତ ପ୍ରେମରେ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କାନ୍ଦିଲେ, ଭୟରେ ଅତି ଆତୁର ହୋଇ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ଧରି କହିଲେ।
ସୁରସୋଵାଚ ହେ ଜଗତ୍କାନ୍ତ ମେ କାନ୍ତଂ ଦେହି ମାନଂ ଚ ମାନଦ
ସେ ସର୍ପଣୀ କହିଲେ: ହେ ଜଗତ୍ର ପ୍ରିୟ, ମୋର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦିଅ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦେବାରେ ତୁମେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସକଲଭୁଵନନାଥ ପ୍ରାଣନାଥଂ ମଦୀଯଂ ନ କୁରୁ ଵଧମନନ୍ତ ପ୍ରେମସିନ୍ଧୋ ସୁବନ୍ଧୋ
ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାଥ, ମୋର ପ୍ରାଣର ନାଥ, ତାଙ୍କୁ ମାରନ୍ତୁ ନାହିଁ—ହେ ଅନନ୍ତ ପ୍ରେମର ସମୁଦ୍ର, ହେ ନିଷ୍ଠାବାନ ବନ୍ଧୁ।
ତ୍ରିନଯନଵିଧିଶେଷାଃ ଷଣ୍ମୁଖଶ୍ଚାସ୍ଯସଂଘୈଃ ସ୍ତଵନଵିଷଯଜାଡ୍ଯାତ୍ସ୍ତୋତୁମୀଶା ନ ଵାଣୀ
ତିନି ଚକ୍ଷୁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମା, ସର୍ପମାନେ ଓ ଷଣ୍ମୁଖ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଅଶକ୍ତ, ମୌନ ହୋଇଯାନ୍ତି।
କୁମତିରହମଧିଜ୍ଞା ଯୋଷିତାଂ କ୍ଵାଧମା ଵା କ୍ଵ ଭୁଵନଗତିରୀଶଶ୍ଚକ୍ଷୁଷୋଽଗୋଚରାଽପି ।। 4.19.
ମୁଁ ଅବିବେକି, ଅଜ୍ଞାନି, ଜନାନୀ ଓ ନିମ୍ନ ହୋଇଛି—ମୋ ଏଠି ଅବସ୍ଥା, ଏବଂ ଜଗତ୍ର ଗତି ନାଥ, ଯିଏ ଚକ୍ଷୁର ଅଗୋଚର, ସେଠାରେ କେମିତି ମୁଁ ପହଞ୍ଚିବି?
ସ୍ତଵନଵିଷଯଭୀତା ପାର୍ଵତୀ କସ୍ଯ ପଦ୍ମା ଶ୍ରୁତିଗଣଜନଯିତ୍ରୀ ସ୍ତୋତୁମୀଶା ନ ଯଂ ତ୍ଵାମ୍
ପାର୍ବତୀ ଭୟଭିତ ହୋଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିପାରିବିନି, ଏହି ପ୍ରଶଂସାର କଥାକୁ ଭୟ କରେ। ବେଦମାତା ପଦ୍ମା ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ କିପରି ସ୍ତୁତି କରିପାରିବେ?'
ଶଯାନୋ ରତ୍ନପର୍ଯଙ୍କେ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତଃ
ସେ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ସୁଶୋଭିତ ଶୟନାସନରେ ଶୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦେହ ମଣିମାଳାରେ ଭୂଷିତ।