ତାସାଂ ତତୋଽଧିକଂ ପ୍ରେମ କ୍ରୀଡାସୁ ସର୍ଵକର୍ମସୁ
ସେମାନଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ପ୍ରତି ଭଲପାଇବା ଖେଳ ଓ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆଉ ବଢିଗଲା।
ଅଥ ନାରାଯଣଃ ସୋଽଯଂ ବଲେନ ଶିଶୁଭିଃ ସହ
ତାପରେ ନାରାୟଣ, ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ—
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ହରେର୍ମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି, ହରିଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ସମସ୍ତ କଥା କହିଯାଇଛି।
ନାରଦ ଉଵାଚ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରଯୋଗସିଦ୍ଧାନାଂ ଦୁର୍ଲଭା ଗତିରୀଶ୍ଵରୀ
ନାରଦ କହିଲେ: ମୁନିମାନେ ଯୋଗରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତି ଅତି ଦୁର୍ଲଭ।
ଇମାଃ କା ଵା ପୁଣ୍ଯଵତ୍ଯଃ ପୁରା ତସ୍ଥୁର୍ମହୀତଲମ୍
ଏହି ପୁଣ୍ୟବତୀ ଜନନୀମାନେ କିଏ, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବେ ପୃଥିବୀରେ ବସିଥିଲେ?
ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ରମଣ୍ଯଶ୍ଚ ରୂପେଣାପ୍ରତିମାଃ ପରାଃ
ସେମାନେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ରୂପରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ନଵୀନଯୌଵନାଃ ସର୍ଵାଃ ପୀନଶ୍ରୋଣି ପଯୋଧରାଃ
ସମସ୍ତଙ୍କର ଯୁବାବସ୍ଥା ନୂତନ ଥିଲା, ତାଙ୍କର ନିତମ୍ବ ଓ ଅସ୍ତନୀ ଉତ୍ତଳ ଥିଲା।
ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଵର୍ଣାଭାଃ ସ୍ମେରାନନସରୋରୁହାଃ
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ହସରେ ଫୁଲିଉଠିଥିଲା, ତପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାସାଂ ସ୍ତନଶ୍ରୋଣିମୁଖାନି ସୁନ୍ଦରାଣି ଚ 4.18.
ସେମାନଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଅସ୍ତନୀ, ନିତମ୍ବ ଓ ମୁହଁକୁ ଦେଖି,
ଅଗ୍ନିସ୍ଥାନସ୍ଥିତାନାଂ ଚ ଶିଖଯା ସୁରତୋନ୍ମୁଖଃ
ଅଗ୍ନି ଅଲତାର ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ମହିଳାମାନେକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ମନ ଅନୁରାଗରେ ଭରିଗଲା।
ପତିଵ୍ରତା ନ ଜାନନ୍ତି ପତିପାଦାବ୍ଜମାନସାଃ
ପତିବ୍ରତା ନାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପତିଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ମନ ଲଗାଇଥିବେ, ଏହି କଥା ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ଵହ୍ନେଶ୍ଚ ମାନସଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭଗଵାନଙ୍ଗିରା ମୁନିଃ
ଅଗ୍ନିଙ୍କର ମନ ଅନୁଭବ କରି, ପୂଜ୍ୟ ଅଙ୍ଗିରା ଋଷି
ଵହ୍ନିଃ ସଚେତନୋ ଭୂତ୍ଵା ତୁଷ୍ଟାଵ ମୁନିପୁଂଗଵମ୍
ଅଗ୍ନି ଜାଗୃତ ହୋଇ, ମୁନିମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମୁନିଵରଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟାଃ କାମିନ୍ଯଶ୍ଚ ଶଶାପ ହ
କିନ୍ତୁ ମହାମୁନି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଯେଉଁ କାମନାରେ ଭରିଥିବା ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଭାରତେ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ଗୃହେ ଲଭତ ଜନ୍ମ ଵୈ
ଭାରତରେ, ତମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଘରେ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ମୁନେସ୍ତାଶ୍ଚ ରୁରୁଦୁଃ ପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲାଃ
ମୁନିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ପ୍ରେମରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ।
ମୁନିପତ୍ନ୍ଯ ଊଚୁଃ ଅଜାନନ୍ତ୍ଯଃ ପରସ୍ପୃଷ୍ଟା ନ ଚ ନସ୍ତ୍ଯକ୍ତୁମର୍ହସି
ମୁନିଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀମାନେ କହିଲେ: 'ଆମେ ଅଜାଣି ଭାବରେ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲୁ; ଆପଣ ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଭକ୍ତାନାଂ କିଂକରୀଣାଂ ଚ ନ ଦଣ୍ଡଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
'ଭକ୍ତମାନେ ଓ ସେବକମାନେ ପ୍ରତି ଆପଣ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଖଡ୍ଗଚ୍ଛେଦାଦ୍ଵଜ୍ରପାତାତ୍ସର୍ଵପ୍ରହରଣାନ୍ମୁନେ 4.18.
'ମୁନି, ତଳୱାର, ବଜ୍ର ଓ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—'
ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠାନାଂ ଗୁଣଵତାଂ ପରାନ୍କାନ୍ତାନ୍ମହାମୁନୀନ୍
'ଉତ୍ତମ ଗୁଣବତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ମହାମୁନିମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କେହି କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଯାସ୍ଯାମୋ ଯଦି ଵିପ୍ରେଶ କଦାଽତ୍ରାଗମନଂ ଵଦ
'ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ଆମେ ଯିବାକୁ ପଡିବ, ଏଠାରେ କେବେ ପୁନି ଆସିପାରିବା, କୃପା କରି କହନ୍ତୁ।'
ଅହଲ୍ଯଯା ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ୍ଵାମୀନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରଧର୍ଷଣାତ୍
'ଅହଳ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଅପମାନ ପରେ ପୁନି ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ।'
ଵିଚାରଂ କୁରୁ ଧର୍ମିଷ୍ଠ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗ
'ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ଜ୍ଞାନୀ, ଏହି କଥା ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରନ୍ତୁ।'
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଚ ଭଯାତ୍କାନ୍ତା ଵ୍ରଜନ୍ତି ଶରଣଂ ପତିମ୍
'ଅନ୍ୟ ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ପତିଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥାନ୍ତି।'
ଅଭଯଂ ଦେହି ଧର୍ମିଷ୍ଠ ଭଯଯୁକ୍ତାଭ୍ଯ ଏଵ ଚ
ଧର୍ମିକ, ଭୟଭୀତ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଭୟହୀନତା ଦିଅ।
ଦୁର୍ବଲଃ ସବଲୋ ଵାପି ସ୍ଵଵସ୍ତୂନାମପୀଶ୍ଵରଃ
ଦୁର୍ବଳ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯେହେଉନାହେଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ ଜିନିଷର ମାଲିକ।
ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଜ୍ଞୋ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଯୋଗିନାଂ ଵରଃ
ସେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ।
ସର୍ଵେ ବଭୂଵୁଃ ଶୋକାର୍ତା ଵିରହୋଦ୍ଵିଗ୍ନମାନସାଃ ।। 4.18.
ସମସ୍ତେ ଶୋକରେ ଭାସୁଥିଲେ, ବିୟୋଗରେ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
କୃତ୍ଵା ଵିଲାପଂ ସୁଚିରଂ ସର୍ଵଵେଦଵିଦାଂ ଵରଃ
ସମସ୍ତ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ।
ଅଙ୍ଗିରା ଉଵାଚ ସ୍ଵକର୍ମଭୋଗିନାଂ ଭୋଗମାକର୍ମାଚ୍ଚ ଶ୍ରୁତୌ ଶ୍ରୁତମ୍
ଅଙ୍ଗିରା କହିଲେ — ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରୁଥିବା ଓ କର୍ମ ନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଭୋଗ ବିଷୟରେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।