ମହଦାଦିସୃଷ୍ଟିସୂତ୍ରଂ ପଞ୍ଚତନ୍ମାତ୍ରମେଵ ଚ
ବଡ଼ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ପଞ୍ଚ ତନ୍ମାତ୍ରାଦି ଉପାଦାନ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ନୀତି।
ସର୍ଵଶକ୍ତୀଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵଶକ୍ତ୍ଯାଶ୍ରଯଃ ସଦା
ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଙ୍କର ନାୟକ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଧାର ଏବଂ ସବୁବେଳେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଅହୋଽପ୍ଯାକାରହୀନସ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଵିଗ୍ରହଵାନପି
ହାୟ! ଆପଣ ରୂପହୀନ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ସରସ୍ଵତୀ ଜଡୀଭୂତା ଯତ୍ସ୍ତୋତ୍ରେ ଯନ୍ନିରୂପଣେ
ଆପଣଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କିମ୍ବା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ସରସ୍ୱତୀ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବାକ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ପାର୍ଵତୀ କମଲା ରାଧା ସାଵିତ୍ରୀ ଵେଦସୂରପି
ପାର୍ବତୀ, କମଳା, ରାଧା, ସାବିତ୍ରୀ ଏବଂ ବେଦମାତା ମଧ୍ୟ—
ଵଯଂ କିଂ ସ୍ତଵନଂ କୁର୍ମଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ପ୍ରାଣେଶ୍ଵରେଶ୍ଵର
ହେ ପ୍ରାଣଙ୍କ ନାଥଙ୍କର ନାଥ, ଆମେ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀ ଥିବା ସତ୍ତା, କେମିତି ନିଜର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତି ଦେଇପାରିବୁ?
ଇତି ପେତୁଶ୍ଚ ତା ଵିପ୍ରପତ୍ନ୍ଯସ୍ତଚ୍ଚରଣାମ୍ବୁଜେ
ଏପରି କହି, ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତ୍ନୀମାନେ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ଶିର ନମାଇଲେ।
ଵିପ୍ରପତ୍ନୀକୃତଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ପୂଜାକାଲେ ଚ ଯଃ ପଠେତ୍
ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତ୍ନୀମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ସ୍ତୁତି ପୂଜାବେଳେ ପଢ଼ିଥାଏ—
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିପ୍ରପନ୍ତ୍ଯୋ ମୁଦାଽନ୍ଵିତାଃ 4.18.
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତ୍ନୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ।
ଦ୍ଵିଜପତ୍ନ୍ଯ ଊଚୁଃ ଦେହି ସ୍ଵଂ ଦାସ୍ଯମସ୍ମଭ୍ଯଂ ଦୃଢାଂ ଭକ୍ତିଂ ସୁଦୁର୍ଲଭାମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତ୍ନୀମାନେ କହିଲେ: ଆମକୁ ଆପଣଙ୍କର ଦାସୀତ୍ୱ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ପଶ୍ଯାମୋଽନୁକ୍ଷଣଂ ଵକ୍ତ୍ରସରୋଜଂ ତଵ କେଶଵ
ହେ କେଶବ, ଆମେ ପ୍ରତିକ୍ଷଣ ଆପଣଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ଦେଖିପାରିବାକୁ ଚାହୁଁ।
ଦ୍ଵିଜପତ୍ନୀଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଃ କରୁଣାନିଧିଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତ୍ନୀମାନେ କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଯିଏ କରୁଣାର ସାଗର—
ପ୍ରଦତ୍ତଂ ଵିପ୍ରପତ୍ନୀଭିର୍ମିଷ୍ଟମନ୍ନଂ ସୁଧୋପମମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତ୍ନୀମାନେ ଯେଉଁ ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ, ତାହା ଅମୃତ ସମାନ ଥିଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତତ୍ର ଶାତକୁମ୍ଭଂ ରଥଂ ପରମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସେଠାରେ ଏକ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁନାର ରଥ ପ୍ରକଟ ହେଲା।
ରତ୍ନଦର୍ପଣସଂଯୁକ୍ତଂ ରତ୍ନସାରପରିଚ୍ଛଦମ୍
ଏହି ରଥ ରତ୍ନ ଦର୍ପଣ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଶୋଭାରେ ଶୁଭିତ।
ଶ୍ଵେତଚାମରସଂଯୁକ୍ତଂ ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକାନ୍ଵିତମ୍
ସେଠାରେ ଧଳା ଚାମର ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଥିଲା।
ଶତଚକ୍ରସମାଯୁକ୍ତଂ ମନୋଯାଯି ମନୋହରମ୍
ଶତ ଚକ୍ର ଯୁକ୍ତ, ମନସ୍ତୁତି ତ୍ୱରିତ ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ।
ପୀତଵସ୍ତ୍ରପରୀଧାନୈ ରତ୍ନାଲଂକାରଭୂଷିତୈଃ
ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ରତ୍ନ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ।
ଦ୍ଵିଭୁଜୈର୍ମୁରଲୀହସ୍ତୈର୍ଗୋପଵେଷଧରୈର୍ଵରୈଃ 4.18.
ଦୁଇଟି ହାତରେ ବାଂଶୀ ଧରି, ଗୋପାଙ୍କ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅଵରୁହ୍ଯ ରଥାତ୍ତୂର୍ଣଂ ତେ ପ୍ରଣମ୍ଯ ହରେଃ ପଦମ୍
ସେମାନେ ରଥରୁ ଶୀଘ୍ର ଅବତରି, ହରିଙ୍କ ପାଦକୁ ଶିର ନମାଇଲେ।
ଵିପ୍ରଭାର୍ଯା ହରିଂ ନତ୍ଵା ଜଗ୍ମୁର୍ଗୋଲୋକମୀପ୍ସିତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ଜୀବନ ସାଥୀଙ୍କ ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆଶା କରୁଥିବା ଗୋଲୋକକୁ ଯାଇଗଲେ।
ହରିଶ୍ଛାଯାଂ ଵିନିର୍ମାଯ ତାସାଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁମାଯଯା
ହରି ନିଜ ଛାୟାକୁ ବିଷ୍ଣୁମାୟାର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଵିପ୍ରାଶ୍ଚ ଭାର୍ଯା ଉଦ୍ଦିଶ୍ଯ ପରମୋଦ୍ଵିଗ୍ନମାନସାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ମନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ହେଇପଡିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋଚୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସର୍ଵେ ତାସ୍ତେ ଚ ଵିନଯାନ୍ଵିତାଃ
ଏହା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କଥା କହିଲେ; ଏହି ଜନନୀମାନେ ବିନୟରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣା ଊଚୁଃ ଅସ୍ମାକଂ ଜୀଵନଂ ଵ୍ଯର୍ଥଂ ଵେଦପାଠୋଽପ୍ଯନର୍ଥକଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ: ଆମର ଜୀବନ ବ୍ୟର୍ଥ, ଏବଂ ବେଦ ପାଠ କରିବା ମଧ୍ୟ ଅନର୍ଥକ।
ଵେଦେ ପୁରାଣେ ସର୍ଵତ୍ର ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ
ବେଦ ଓ ପୁରାଣରେ ସମସ୍ତେ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ସର୍ବଦା କହିଛନ୍ତି—
ତପୋ ଜପୋ ଵ୍ରତଂ ଜ୍ଞାନଂ ଵେଦା ଧ୍ଯଯନମର୍ଚନମ୍
ତପ, ଜପ, ବ୍ରତ, ଜ୍ଞାନ, ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ପୂଜା—
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଃ ସେଵିତୋ ଯେନ କିଂ ତସ୍ଯ ତପସାଂ ଫଲୈଃ
ଯେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସେବା କରିଛି, ସେ ପାଇଁ ତପର ଫଳ କ’ଣ ଦରକାର?
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣୋ ହୃଦଯେ ଯସ୍ଯ ତସ୍ଯ କିଂ କର୍ମଭିଃ କୃତୈଃ ।।4.18.
ଯାହାର ହୃଦୟରେ କୃଷ୍ଣ ଅଛନ୍ତି, ସେ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟର ଉପଯୋଗ କ’ଣ?
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଶ୍ଚ ଗୃହୀତ୍ଵା କାମିନୀଵରାଃ
ଏଭଳି କହି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ଉତ୍ତମ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ସହିତ ଯାଇଗଲେ।