ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ସଂପ୍ରାପ ସା ସଦ୍ଯଃ କାମବାଣପ୍ରପୀଡିତା
କାମବାଣର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ସେ ସହସା ଅଚେତନ ହେଲେ।
ଓମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ରହସି ଚିରଂ ରେମେ ତଯା ସହ
ଗୁପ୍ତରେ 'ଓଁ' ବୋଲି, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତାଙ୍କ ସହ ରମଣ କଲେ।
ରାଧା ସମା ସା ସୌଭାଗ୍ଯାଦ୍ଗୋପୀଶ୍ରେଷ୍ଠା ବଭୂଵ ହ
ସେ ତାଙ୍କର ଭାଗ୍ୟରେ, ରାଧାଙ୍କ ସମାନ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ହେଲେ।
ଵୃନ୍ଦଯାଽତ୍ର କୃତା କ୍ରୀଡା ତେନ ଵା ମୁନିପୁଂଗଵ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ବୃନ୍ଦା ତାଙ୍କ ସହ ଖେଳ କଲେ।
ଯେନ ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ନାମ ନିବୋଧ କଥଯାମି ତେ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବୃନ୍ଦାବନ ବୋଲାଯାଏ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
ତୁଲସୀଵେଦଵତ୍ଯୌ ଚ ଵିରକ୍ତେ ଭଵକର୍ମଣି
ତୁଳସୀ ଓ ବେଦବତୀ, ଦୁହେଁ ସଂସାରୀ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଅଲଗା ଥିଲେ।
ଦୈଵାଦ୍ଦୁର୍ଵାସସଃ ଶାପାତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଶଙ୍ଖାସୁରଂ ପ୍ରତି
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏବଂ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଶାପରେ, ସେ ଶଂଖାସୁରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ସା ଚୈଵ ହରିଶାପେନ ଵୃକ୍ଷରୂପା ସୁରେଶ୍ଵରୀ 4.17.
ହରିଙ୍କ ଶାପରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଣୀ ହୋଇ ଗଛର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ତଥା ତସ୍ଥୌ ଚ ସତତଂ ଶିଲାଵକ୍ଷସି ସୁଂଦରୀ ତଥାଽପି ଚ ପ୍ରସଂଗେନ କିଂଚିଦୁକ୍ତଂ ମୁନେ ପୁନଃ
ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ଶିଳାର ଉପରେ ସଦା ଏମିତି ରହିଲେ; ତଥାପି, ହେ ମୁନି, ଏହା ସହିତ ଆଉ କିଛି କଥା କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ତପସଃ ସ୍ଥାନଂ ତଦିଦଂ ଚ ତପୋଧନ
ଏହି ସ୍ଥାନ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ସ୍ଥାନ, ହେ ତପସ୍ୟାର ଧନ।
ଅଥ ଵା ତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପରଂ ହେତ୍ଵନ୍ତରଂ ଶୃଣୁ
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାରଣ କହିବି, ଶୁଣ।
ରାଧାଷୋଡଶନାମ୍ନାଂ ଚ ଵୃନ୍ଦାନାମ ଶ୍ରୁତୌ ଶ୍ରୁତମ୍
ଶାସ୍ତ୍ରରେ ରାଧାଙ୍କର ଷୋଳ ନାମ ଓ ବୃନ୍ଦାଙ୍କର ନାମ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ।
ଗୋଲୋକେ ପ୍ରୀତଯେ ତସ୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣେନ ନିର୍ମିତଂ ପୁରା
ଗୋଲୋକରେ ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ଏହାମାନେକୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ତାନି ମେ ଵଦ ଶିଷ୍ଯାଯ ଶ୍ରୋତୁଂ କୌତୂହଲଂ ମମ
ନାରଦ କହିଲେ: ମୁଁ ତୁମର ଶିଷ୍ୟ, ଏହା ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, ମୋତେ କହ।
ଶ୍ରୁତଂ ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରଂ ଚ ସାମଵେଦେ ନିରୂପିତମ୍
ସାମବେଦରେ ଏହି ନାମମାନେ ହଜାର ଟି ରୂପେ ଶୁଣାଯାଇଛି ଓ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ଅଭ୍ଯଂତରାଣି ତେଷାଂ ଵା ତଦନ୍ଯାନ୍ଯେଵ ମେ ଵିଭୋ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହିମାନେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ନାମ କି, କିମ୍ବା ଆଉ ଅନ୍ୟ ନାମ ଅଛି କି?
ନାମାନି ତେଷାଂ ଵ୍ଯୁତ୍ପତ୍ତିଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଦୁର୍ଲଭାନି ଚ
ଏହି ନାମମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ନାମ ଜଣାପାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ କୃଷ୍ଣପ୍ରାଣାଧିକା କୃଷ୍ଣପ୍ରିଯା କୃଷ୍ଣସ୍ଵରୂପିଣୀ ।। 4.17.
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରେମିକା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ନିଜ ରୂପ।
କୃଷ୍ଣଵାମାଂଗସଂଭୂତା ପରମାନନ୍ଦରୂପିଣୀ
ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି।
ଚନ୍ଦ୍ରାଵତୀ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତା ଶତଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନା
ସେ ଚନ୍ଦ୍ରାବତୀ, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତା, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଶତ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ରାଧେତ୍ଯେଵଂ ଚ ସଂସିଦ୍ଧା ରାକାରୋ ଦାନଵାଚକଃ
ସେ 'ରାଧା' ଭାବେ ସିଦ୍ଧ, 'ରା' ଅର୍ଥ ଦେବାକୁ ଦର୍ଶାଏ।
ରାସେଶ୍ଵରସ୍ଯ ପତ୍ନୀଯଂ ତେନ ରାସେଶ୍ଵରୀ ସ୍ମୃତା
ସେ ରାସେଶ୍ୱରଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଏହିକାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ରାସେଶ୍ୱରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସର୍ଵାସାଂ ରସିକାନାଂ ଚ ଦେଵୀନାମୀଶ୍ଵରୀ ପରା
ସେ ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ଓ ରସର ଆସ୍ୱାଦକମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଶ୍ୱରୀ।
ପ୍ରାଣାଧିକା ପ୍ରେଯସୀ ସା କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ
ସେ କୃଷ୍ଣ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ପ୍ରେମିକା।
କୃଷ୍ଣସ୍ଯାତିପ୍ରିଯା କାନ୍ତା କୃଷ୍ଣୋ ଵାଽସ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯଃ ସଦା
ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ସହଧର୍ମିଣୀ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ସଦା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ।
କୃଷ୍ଣରୂପଂ ସନ୍ନିଧାତୁଂ ଯା ଶକ୍ତା ଚାଵଲୀଲଯା
ସେ ତାଙ୍କର ଲୀଳାଶକ୍ତିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ରୂପକୁ ପ୍ରକଟ କରିପାରନ୍ତି।
ଵାମାଙ୍ଗାର୍ଧେନ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଯା ସଂଭୂତା ପରା ସତୀ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସତୀ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାମ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।
ପରମାନନ୍ଦରାଶିଶ୍ଚ ସ୍ଵଯଂ ମୂର୍ତିମତୀ ସତୀ 4.17.
ସେ ନିଜେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦର ସାଗରର ଦେହୀ।
କୃଷିର୍ମୋକ୍ଷାର୍ଥଵଚନୋ ନ ଏଵୋତ୍କୃଷ୍ଟଵାଚକଃ
‘କୃଷିର’ ଶବ୍ଦଟି ମୁକ୍ତିର ଅର୍ଥରେ କହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅର୍ଥକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବ୍ୟକ୍ତ କରେନାହିଁ।
ଅସ୍ତି ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ଯସ୍ଯାସ୍ତେନ ଵୃନ୍ଦାଵନୀ ସ୍ମୃତା
ଯାହା ପାଖରେ ବୃନ୍ଦାବନ ଅଛି, ସେହିଠିକୁ ‘ବୃନ୍ଦାବନୀ’ ବୋଲି ଡାକାଯାଏ।