ସ୍ଵାମିସେଵାଵିହୀନାଯାଃ ସର୍ଵଂ ତନ୍ନିଷ୍ଫଲଂ ଭଵେତ୍
ଯିଏ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଫଳ ହୁଏ ।
ସ୍ନାନଂ ଚ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ 4.17.
ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା, ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ପରିକ୍ରମା କରିବା—
ପଠନଂ ସର୍ଵଵେଦାନାଂ ସର୍ଵାଣି ଚ ତପାଂସି ଚ
ସମସ୍ତ ବେଦ ପାଠ କରିବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ତପସ୍ୟା କରିବା—
ଏତାନି ସ୍ଵାମିସେଵାଯାଃ କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍
ଏସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ପତିସେବାର ଏକ ଅଂଶର ସମ୍ମିଳିତ ମୂଲ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ ।
ପତଂତି କାଲସୂତ୍ରେ ଚ ଯାଵଚ୍ଚଂଦ୍ରଦିଵାକରୌ
ଏସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଳର ସୂତ୍ରରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି ।
ସଂତତଂ ଵିପରୀତଂ ଚ କୁର୍ଵଂତି ଶବ୍ଦମୁଲ୍ବଣମ୍
ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଭୁଲ ଭାବରେ କଠୋର ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କହିଥାନ୍ତି ।
ମୁଖେ ତାସାଂ ଦଦତ୍ଯେଵମୁଲ୍କାଂ ଚ ଯମକିଂକରାଃ
ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ଯମର ସେବକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ମୁହଁରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ କୋଇଳା ରଖିଦିଅନ୍ତି ।
ଭକ୍ଷଂତି ଜନ୍ମଶତକଂ ରକ୍ତମାଂସପୁରୀଷକମ୍
ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେମାନେ ରକ୍ତ, ମାଂସ ଏବଂ ମଳ ଖାଇଥାନ୍ତି ।
ଜାନାମି କିଂଚିଦବଲା ତ୍ଵଂ ଵେଦଜନକୋ ଵିଭୁଃ
ମୁଁ ଅଳ୍ପ ଜାଣେ, କାରଣ ମୁଁ ଦୁର୍ବଳ; ଆପଣ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ବେଦର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ ।
ସର୍ଵଜ୍ଞମେଵଂଭୂତଂ ତ୍ଵାଂ ବୋଧଯାମି କିମଚ୍ଯୁତ
ଆପଣ ସମସ୍ତକୁ ଜାଣନ୍ତି; ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ମୁଁ କାହିଁକି ଆପଣଙ୍କୁ ଶିଖାଇବି, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ?
ମମ କୋ ରକ୍ଷିତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ଧର୍ମସ୍ଯ ଯୌଵନସ୍ଯ ଚ
ମୋତେ କିଏ ରକ୍ଷା କରିବେ, ହେ ବ୍ରହ୍ମା—ମୋର ଧର୍ମ ଏବଂ ଯୌବନକୁ?
ସର୍ଵଦା ରକ୍ଷିତା କାଂତସ୍ତଦଭାଵେ ଚ ତତ୍ସୁତଃ 4.17.
ସବୁବେଳେ ପ୍ରିୟଜନ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ସେ ନଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ରକ୍ଷା କରେ ।
ଯାଃ ସ୍ଵତଂତ୍ରାଶ୍ଚ ତା ନଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵଧର୍ମବହିଷ୍କୃତାଃ
ଯେଉଁ ଜନନୀମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ, ସେମାନେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ବାହାରିଯାନ୍ତି ।
ଶତଜନ୍ମକୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତାସାଂ ନଶ୍ଯତି ପଦ୍ମଜ ।। ପୁତ୍ରସ୍ନେହୋ ଯଥା ବାଲ୍ଯେ ତଥା ଯୂନି ଚ ଵାର୍ଦ୍ଧକେ
ଶତ ଜନ୍ମରେ ଅର୍ଜିତ ପୁଣ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ହେ ପଦ୍ମଜ; ଯେପରି ଜନନୀଙ୍କର ଶିଶୁପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଶିଶୁବୟସରେ ଥାଏ, ସେପରି ଯୌବନ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଥାଏ ।
ପତିଵ୍ରତାନାଂ କାନ୍ତେ ଚ ସର୍ଵକାଲେ ସମା ସ୍ପୃହା
ପତିବ୍ରତା ନାରୀମାନେ ସମସ୍ତ ସମୟରେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ପତି ପାଇଁ ସମାନ ଆକାଂକ୍ଷା ରଖନ୍ତି।
ପତିସ୍ନେହସ୍ଯ ସାଧ୍ଵୀନାଂ କଲାଂ ନାର୍ହତି ଷୋଡଶୀମ୍
ସତୀ ନାରୀଙ୍କ ପ୍ରତି ପତିଙ୍କର ସ୍ନେହ, ସେମାନଙ୍କର ଭଲପାଇବାର ଛଅଦଶମାଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରେନି।
କାନ୍ତେ ଚିତ୍ତଂ ସତୀନାଂ ଚ ସ୍ଵପ୍ନେ ଜ୍ଞାନେ ଚ ସନ୍ତତମ୍
ସତୀ ନାରୀଙ୍କ ମନ ସବୁବେଳେ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଜାଗ୍ରତ ଦୁଇଟି ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ପ୍ରିୟ ପତିପାଇଁ ଲଗି ରହେ।
ସୁଦାରୁଣଃ ସ୍ଵାମିନଶ୍ଚ ଦୁଃଖଂ ନାତଃ ପରଂ ସ୍ତ୍ରିଯାଃ
ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ପତିରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବାର ଦୁଃଖଠାରୁ ବଡ଼ କଷ୍ଟ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
ତଥା ଵିଦଗ୍ଧା ଦଗ୍ଧା ସ୍ଯାଦ୍ଵିଦଗ୍ଧଵିରହାନଲେ
ଯେଉଁ ନାରୀ ଚତୁର, ସେ ପ୍ରିୟ ପତିରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବାର ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଏ।
ଵିରହାଗ୍ନୌ ମନୋ ଦଗ୍ଧଂ ଵହ୍ନୌ ଶୁଷ୍କତୃଣଂ ଯଥା
ବିରହ ଅଗ୍ନିରେ ତାଙ୍କର ମନ ଏମିତି ଦହିଯାଏ, ଯେପରି ଶୁଖିଲା ଘାସ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଏ।
ନ ହି କାନ୍ତାତ୍ପରୋ ଦେଵୋ ନ ହି କାନ୍ତାତ୍ପରୋ ଗୁରୁଃ
ପ୍ରିୟ ପତିଠାରୁ ବଡ଼ ଦେବତା କିଛି ନାହିଁ, ପ୍ରିୟ ପତିଠାରୁ ବଡ଼ ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ନ ହି କାନ୍ତାତ୍ପରଃ ପ୍ରାଣା ନ ହି କାନ୍ତାତ୍ପରଃ ସ୍ତ୍ରିଯାଃ 4.17.
ପ୍ରିୟ ପତିଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ, ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ପତିଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ କିଛି ନାହିଁ।
ଯଥୈକପୁତ୍ରେ ମାତୁଶ୍ଚ ଯଥା ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ଚ କାମିନାମ୍
ଯେପରି ଜଣେ ମାଆ ନିଜ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ପାଇଁ ଯେତେ ଆସକ୍ତ, ସେପରି ଆଗ୍ରହ ରହେ ମହିଳାମାନେ ପ୍ରେମରେ।
ଯଥା ଭଯେଷୁ ଭୀତାନାଂ ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ଵିଦୁଷାଂ ଯଥା
ଭୟରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେପରି ଭୟଭୀତ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯେପରି ଶାସ୍ତ୍ର ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ।
ଯଥା ଜାରେ ପୁଂଶ୍ଚଲୀନାଂ ସାଧ୍ଵୀନାଂ ଚ ତଥା ପ୍ରିଯେ
ଯେପରି ଜାର ନାରୀ ନିଜ ପ୍ରେମିକ ପାଇଁ ଆସକ୍ତ, ସେପରି ସତୀ ନାରୀମାନେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ପତି ପାଇଁ ଭଲପାଆନ୍ତି।
ମରଣଂ ଜୀଵନଂ ତାସାଂ ଜୀଵନଂ ମରଣାଧିକମ୍ ଅନ୍ଯଶୋକନିମଗ୍ନାନାଂ କାଲେନ ପାନଭୋଜନାତ୍
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଜୀବନ ଏକ, ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଜୀବନ ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ଅଧିକ, ଏବଂ ସମୟ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପାନୀୟ ସହିତ।
ଵିପରୀତଃ କାନ୍ତଶୋକୋ ଵର୍ଦ୍ଧତେ ଭକ୍ଷଣାଦହୋ
କିନ୍ତୁ ପ୍ରିୟ ପତିର ବିରହ ଦୁଃଖ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁଠି ଖାଇବା ପିଇବାରେ କମିଯାଏ, ସେଠି ଏହି ଦୁଃଖ ଉଲ୍ଟା ଭାବେ ବଢ଼ିଯାଏ।
ଇତରେ ଭୋଗଦେହାନ୍ତେ ସାଧ୍ଵୀ ଜନ୍ମନି ଜନ୍ମନି
ଅନ୍ୟ ନାରୀମାନେ ଭୋଗ ଓ ଦେହ ଶେଷରେ ପ୍ରତି ଜନ୍ମରେ ସତୀ ହୁଅନ୍ତି।
ତ୍ଵାଂ ଶପ୍ତ୍ଵାଽହଂ ତ୍ଵଯି ଵିଭୋ ପଶ୍ଯ ଦାସ୍ଯାମି ସ୍ତ୍ରୀଵଧମ୍ ହିତଂ ପୀଯୂଷସଦୃଶଂ ଭଯସଂଵିଗ୍ନମାନସଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଇ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମକୁ ନାରୀର ଦୁର୍ଗତି ଦେଖେଇବି, ଯାହା ଅମୃତ ସମାନ ହିତକର, କିନ୍ତୁ ଭୟରେ ମନକୁ ଭରିଦିଏ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଵତ୍ସେ ମୁକ୍ତିଂ ନ ଦାସ୍ଯାମି ସ୍ଵାମିନଂ ଚ ତ୍ଵଯା ଵିନା
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଜନନୀ, ମୁଁ ତୁମ ପତି ବିନା ତୁମକୁ ମୁକ୍ତି ଦେବିନାହିଁ।