ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ରୋଦନଂ ତସ୍ଯାଃ କୃପଯା ଚ କୃପାନିଧିଃ
ତାଙ୍କର କାନ୍ଦନ ସୁଣି, କୃପାର ସମୁଦ୍ର ଦୟାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲେ।
କ୍ରୋଡେ କୃତ୍ଵା ଚ ତଂ ତୂର୍ଣଂ ରୁରୋଦ ଭଗଵାନ୍ଵିଭୁଃ 4.17.
ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ କୋଳେ ନେଇ, ପ୍ରଭୁ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ଜୀଵଂ ସଂଚାରଯାମାସ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନେନ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍
ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ।
ପ୍ରଣନାମ ଚ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ଚ କାମସମପ୍ରଭମ୍
ତାଙ୍କୁ କାମଦେବ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖି, ସେ ଶିର ନମାଇଲେ।
ସ ଵିଧେର୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଵ୍ରେ ନିର୍ଵାଣମୀପ୍ସିତମ୍
ବିଧାତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ମୋକ୍ଷ ଚାହିଲେ।
ପ୍ରସନ୍ନଵଦନଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସ୍ମେରାନନସରୋରୁହଃ
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ହସୁଥିବା ପଦ୍ମପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତମୁଵାଚ ସତୀ ତ୍ରସ୍ତା ଵରଂ ଦାତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତମ୍ କଲାଵତ୍ଯୁଵାଚ
ଭୟଭିତ ସତୀ, ଯିଏ ଦୟା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ, ସେଠାରେ କଥା କହିଲେ । କଳାବତୀ କହିଲେ:
ଅତୋଽବଲାଯା ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍କା ଗତିର୍ଭଵିତା ଵଦ
ଏହିପରି, ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଏକ ଅଶକ୍ତ ଜଣେ ଜନନୀଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟତ କଣ ହେବ? ମୋତେ କହନ୍ତୁ ।
ଵ୍ରତଂ ପତିଵ୍ରତାଯାଶ୍ଚ ପତିରେଵ ଶ୍ରୁତୌ ଶ୍ରୁତମ୍
ଶାସ୍ତ୍ରରେ କହାଯାଇଛି, ଏକ ପତିବ୍ରତା ଜନନୀ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ପତି ହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବ୍ରତ ।
ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ପ୍ରିଯତରୋ ନ ବନ୍ଧୁଃ ସ୍ଵାମିନଃ ପରଃ
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ, ପତିଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରିୟ କେହି ନାହିଁ; ମାଲିକଠାରୁ ବଡ଼ କୌଣସି ଆତ୍ମୀୟ ନାହିଁ ।
ସ୍ଵାମିସେଵାଵିହୀନାଯାଃ ସର୍ଵଂ ତନ୍ନିଷ୍ଫଲଂ ଭଵେତ୍
ଯିଏ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଫଳ ହୁଏ ।
ସ୍ନାନଂ ଚ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ 4.17.
ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା, ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ପରିକ୍ରମା କରିବା—
ପଠନଂ ସର୍ଵଵେଦାନାଂ ସର୍ଵାଣି ଚ ତପାଂସି ଚ
ସମସ୍ତ ବେଦ ପାଠ କରିବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ତପସ୍ୟା କରିବା—
ଏତାନି ସ୍ଵାମିସେଵାଯାଃ କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍
ଏସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ପତିସେବାର ଏକ ଅଂଶର ସମ୍ମିଳିତ ମୂଲ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ ।
ପତଂତି କାଲସୂତ୍ରେ ଚ ଯାଵଚ୍ଚଂଦ୍ରଦିଵାକରୌ
ଏସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଳର ସୂତ୍ରରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି ।
ସଂତତଂ ଵିପରୀତଂ ଚ କୁର୍ଵଂତି ଶବ୍ଦମୁଲ୍ବଣମ୍
ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଭୁଲ ଭାବରେ କଠୋର ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କହିଥାନ୍ତି ।
ମୁଖେ ତାସାଂ ଦଦତ୍ଯେଵମୁଲ୍କାଂ ଚ ଯମକିଂକରାଃ
ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ଯମର ସେବକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ମୁହଁରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ କୋଇଳା ରଖିଦିଅନ୍ତି ।
ଭକ୍ଷଂତି ଜନ୍ମଶତକଂ ରକ୍ତମାଂସପୁରୀଷକମ୍
ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେମାନେ ରକ୍ତ, ମାଂସ ଏବଂ ମଳ ଖାଇଥାନ୍ତି ।
ଜାନାମି କିଂଚିଦବଲା ତ୍ଵଂ ଵେଦଜନକୋ ଵିଭୁଃ
ମୁଁ ଅଳ୍ପ ଜାଣେ, କାରଣ ମୁଁ ଦୁର୍ବଳ; ଆପଣ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ବେଦର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ ।
ସର୍ଵଜ୍ଞମେଵଂଭୂତଂ ତ୍ଵାଂ ବୋଧଯାମି କିମଚ୍ଯୁତ
ଆପଣ ସମସ୍ତକୁ ଜାଣନ୍ତି; ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ମୁଁ କାହିଁକି ଆପଣଙ୍କୁ ଶିଖାଇବି, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ?
ମମ କୋ ରକ୍ଷିତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ଧର୍ମସ୍ଯ ଯୌଵନସ୍ଯ ଚ
ମୋତେ କିଏ ରକ୍ଷା କରିବେ, ହେ ବ୍ରହ୍ମା—ମୋର ଧର୍ମ ଏବଂ ଯୌବନକୁ?
ସର୍ଵଦା ରକ୍ଷିତା କାଂତସ୍ତଦଭାଵେ ଚ ତତ୍ସୁତଃ 4.17.
ସବୁବେଳେ ପ୍ରିୟଜନ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ସେ ନଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ରକ୍ଷା କରେ ।
ଯାଃ ସ୍ଵତଂତ୍ରାଶ୍ଚ ତା ନଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵଧର୍ମବହିଷ୍କୃତାଃ
ଯେଉଁ ଜନନୀମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ, ସେମାନେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ବାହାରିଯାନ୍ତି ।
ଶତଜନ୍ମକୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତାସାଂ ନଶ୍ଯତି ପଦ୍ମଜ ।। ପୁତ୍ରସ୍ନେହୋ ଯଥା ବାଲ୍ଯେ ତଥା ଯୂନି ଚ ଵାର୍ଦ୍ଧକେ
ଶତ ଜନ୍ମରେ ଅର୍ଜିତ ପୁଣ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ହେ ପଦ୍ମଜ; ଯେପରି ଜନନୀଙ୍କର ଶିଶୁପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଶିଶୁବୟସରେ ଥାଏ, ସେପରି ଯୌବନ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଥାଏ ।
ପତିଵ୍ରତାନାଂ କାନ୍ତେ ଚ ସର୍ଵକାଲେ ସମା ସ୍ପୃହା
ପତିବ୍ରତା ନାରୀମାନେ ସମସ୍ତ ସମୟରେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ପତି ପାଇଁ ସମାନ ଆକାଂକ୍ଷା ରଖନ୍ତି।
ପତିସ୍ନେହସ୍ଯ ସାଧ୍ଵୀନାଂ କଲାଂ ନାର୍ହତି ଷୋଡଶୀମ୍
ସତୀ ନାରୀଙ୍କ ପ୍ରତି ପତିଙ୍କର ସ୍ନେହ, ସେମାନଙ୍କର ଭଲପାଇବାର ଛଅଦଶମାଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରେନି।
କାନ୍ତେ ଚିତ୍ତଂ ସତୀନାଂ ଚ ସ୍ଵପ୍ନେ ଜ୍ଞାନେ ଚ ସନ୍ତତମ୍
ସତୀ ନାରୀଙ୍କ ମନ ସବୁବେଳେ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଜାଗ୍ରତ ଦୁଇଟି ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ପ୍ରିୟ ପତିପାଇଁ ଲଗି ରହେ।
ସୁଦାରୁଣଃ ସ୍ଵାମିନଶ୍ଚ ଦୁଃଖଂ ନାତଃ ପରଂ ସ୍ତ୍ରିଯାଃ
ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ପତିରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବାର ଦୁଃଖଠାରୁ ବଡ଼ କଷ୍ଟ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
ତଥା ଵିଦଗ୍ଧା ଦଗ୍ଧା ସ୍ଯାଦ୍ଵିଦଗ୍ଧଵିରହାନଲେ
ଯେଉଁ ନାରୀ ଚତୁର, ସେ ପ୍ରିୟ ପତିରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବାର ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଏ।
ଵିରହାଗ୍ନୌ ମନୋ ଦଗ୍ଧଂ ଵହ୍ନୌ ଶୁଷ୍କତୃଣଂ ଯଥା
ବିରହ ଅଗ୍ନିରେ ତାଙ୍କର ମନ ଏମିତି ଦହିଯାଏ, ଯେପରି ଶୁଖିଲା ଘାସ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଏ।