ମାଲାଵତୀଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିପ୍ରରୂପୀ ଜନାର୍ଦନଃ
ମାଳାବତୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଶୁଣିଲେ।
ସୌତିରୁଵାଚ ପରସ୍ପରଂ ଚ ସମ୍ଭାଷା ବଭୂଵ ତତ୍ର ସଂସଦି
ସୌତି କହିଲେ: ସେଠାରେ, ସେଇ ସଭାରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ମା ତଂ ବୁବୁଧିରେ ଦେଵାଃ ଶ୍ରୀହରିଂ ଵିପ୍ରରୂପିଣମ୍
ଦେବତାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସୁରାନ୍ସମ୍ବୋଧ୍ଯ ଵିପ୍ରଶ୍ଚ ଵାଚା ମଧୁରଯା ଦ୍ଵିଜ
ଦେବତାମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧୁର କଥାରେ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ ଯଯାଚେ ଜୀଵଦାନଂ ଚ ସ୍ଵାମିନଃ ଶୋକକର୍ଷିତା
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ଶୋକରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ସେ ନାରୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦାନ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଅଧୁନା କିମନୁଷ୍ଠାନମସ୍ଯ କାର୍ଯସ୍ଯ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଏବେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ କଣ ଉଚିତ କରଣୀୟ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ?
ଶପ୍ତୁକାମା ସୁରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସାଧ୍ଵୀ ତେଜସ୍ଵିନୀ ଵରା
ସେ ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ତେଜସ୍ବିନୀ ମହିଳା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ସ୍ତୁତିଃ କୃତା ଚ ଯୁଷ୍ମାଭିଃ ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପେ ହରେରପି
ତୁମେମାନେ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପରେ ହରିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲ।
ବଭୂଵାକାଶଵାଣୀତି ପଶ୍ଚାଦ୍ଯାସ୍ଯତି କେଶଵ
ତାପରେ, ଆକାଶରୁ ଏକ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା: 'କେଶବ ପରେ ଆସିବେ।'
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଗୁରୁ—
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଯୋଗେନ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତତ୍ଯାଜ ପୁନଃ ଶାପାନ୍ମମୈଵ ହି ।। 1.17.
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯୋଗବଳରେ ସେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ, କିନ୍ତୁ ପୁନି, ଏହା ମୋ ଶାପରେ ହେଲା।
କାଲଂ ଲକ୍ଷଯୁଗଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ସ୍ଥିତିରସ୍ଯ ମହୀତଲେ
ଲକ୍ଷ ବର୍ଷର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ବଞ୍ଚି ରହିଲେ।
ଅସ୍ଯ କାଲାଵଶେଷସ୍ଯ କିଞ୍ଚିଦସ୍ତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟରୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କେବଳ ଅଳ୍ପ ସମୟ ବାକି ଅଛି।
ଦାସ୍ଯାମି ଜୀଵଦାନଂ ଚ ସ୍ଵଯଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରସାଦତଃ
ମୁଁ ନିଜେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାରେ ତାଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦାନ ଦେବି।
ନାଗତୋ ହରିରତ୍ରେତି ତ୍ଵଯା ଯତ୍କଥିତଂ ଦ୍ଵିଜ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, 'ହରି ଏଠାରେ ଆସିନାହାନ୍ତି'—
ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହଃ
ସ୍ୱେଚ୍ଛାମୟ ପରବ୍ରହ୍ମ, ସେ ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି କୃପାର ମୂର୍ତ୍ତି।
ଵିଷିଶ୍ଚ ଵ୍ଯାପ୍ତିଵଚନୋ ନୁଶ୍ଚ ସର୍ଵତ୍ରଵାଚକଃ
'ବିଷି' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଏବଂ 'ନୁ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିବା।
ଅପଵିତ୍ରଃ ପଵିତ୍ରୋ ଵା ସର୍ଵାଵସ୍ଥାଂ ଗତୋଽପି ଵା
ଯେଉଁଠି ଅଶୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଏ,
କର୍ମାରମ୍ଭେ ଚ ମଧ୍ଯେ ଵା ଶେଷେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ଯଃ ସ୍ମରେତ୍
କୌଣସି କାମର ଆରମ୍ଭରେ, ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଶେଷରେ ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ,
ଅହଂ ସ୍ରଷ୍ଟା ଚ ଜଗତାଂ ଵିଧାତା ସଂହରୋ ହରଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ହରା ହେଉଛନ୍ତି ସଂହାରକ।
କାଲଃ ସଂହରତେ ଲୋକାନ୍ଯମଃ ଶାସ୍ତା ଚ ପାପିନାମ୍ 1.17.
ସମୟ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ସଂହାର କରେ; ଯମ ହେଉଛନ୍ତି ପାପୀମାନଙ୍କର ଶାସକ।
ସର୍ଵେଶା ଯା ଚ ସର୍ଵାଦ୍ଯା ପ୍ରକୃତିଃ ସର୍ଵସୂଃ ପୁରା
ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଦି ଏବଂ ସାର, ସେଇ ପ୍ରକୃତି ପୂର୍ବରୁ ଅଛି।
ମହେଶ୍ଵର ଉଵାଚ ଵେଦାନଧୀତ୍ଯ ଭଵତା ଜ୍ଞାତଃ କଃ ସାର ଏଵ ଚ
ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ: ବେଦ ପଢିଲାପରେ, କିଏ ତାହାର ସାର ଜାଣିଛି?
ଶିଷ୍ଯଃ କସ୍ଯ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ କସ୍ତ୍ଵଂ ନାମ୍ନା ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜ
ହେ ମହାମୁନି, ତୁମେ କାହାର ଶିଷ୍ୟ? ତୁମର ନାମ କ'ଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜ?
ଵିଡମ୍ବଯସି ଦେଵାଂଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁମସ୍ମାକମୀଶ୍ଵରମ୍
ତୁମେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଆମର ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପହାସ କରୁଛ।
ଯସ୍ମିନ୍ଗତେ ପତେଦ୍ଦେହୋ ଦେହିନାଂ ପରମାତ୍ମନି
ଯେତେବେଳେ ଦେହ ପଡ଼ିଯାଏ, ଜୀବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ଜୀଵସ୍ତତ୍ପ୍ରତିବିମ୍ବଶ୍ଚ ମନୋ ଜ୍ଞାନଂ ଚ ଚେତନା
ଜୀବ, ତାହାର ପ୍ରତିବିମ୍ବ, ମନ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଚେତନା,
ନିଦ୍ରା ଦଯା ଚ ତନ୍ଦ୍ରା ଚ କ୍ଷୁତ୍ତୃଷ୍ଣା ପୁଷ୍ଟିରେଵ ଚ
ନିଦ୍ରା, ଦୟା, ଅଳସ୍ୟ, ଭୋକ, ତୃଷ୍ଣା ଓ ପୋଷଣ,
ପ୍ରଯାତି ଯତ୍ପୁରଃ ଶକ୍ତିରୀଶ୍ଵରେ ଗମନୋନ୍ମୁଖେ
ପ୍ରଭୁ ଯିବାକୁ ଯିବାବେଳେ ଯେ ଶକ୍ତି ପୂର୍ବରୁ ଯାଏ,
ଈଶ୍ଵରେ ଚ ସ୍ଥିତେ ଦେହୀ କ୍ଷମଶ୍ଚ ସର୍ଵକର୍ମସୁ
ପ୍ରଭୁ ଥିଲେ, ଦେହୀ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମର୍ଥ ହୁଏ।