ତତୋଽଧୁନା ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୋ ଵୈଷ୍ଣଵୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଭୋଜନାତ୍
ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ, ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଖାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା—
କଥିତଂ କୃଷ୍ଣଚରିତଂ ନାମାନ୍ନପ୍ରାଶନାଦିକମ୍
—କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଚରିତ୍ର, ନାମକରଣ ଓ ଅନ୍ନପ୍ରାଶନ ଇତ୍ୟାଦି କଥା କହାଯାଇଥିଲା।
ଏକଦା ନନ୍ଦପତ୍ନୀ ଚ ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ଯମୁନାଂ ଯଯୌ
ଏକଦିନ, ନନ୍ଦଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଯମୁନା କୂଳକୁ ଗଲେ।
ଦଧିଦୁଗ୍ଧାଜ୍ଯତକ୍ରଂ ଚ ନଵନୀତଂ ମନୋରମମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦହି, ଦୁଧ, ଘିଅ, ତକ୍ର ଓ ମନୋହର ନବନୀତ ଦେଖିଲେ।
ମଧୁ ହୈଯଙ୍ଗଵୀନଂ ଯତ୍ସ୍ଵସ୍ତିକଂ ଶକଟସ୍ଥିତମ୍
ମଧୁ, ହଏଁଗବୀନ ଘିଅ ଓ ଶୁଭ ଖାଦ୍ୟ ଗଡ଼ିଏ ଗାଡ଼ି ଉପରେ ରଖାଯାଇଥିଲା—
ଦଦର୍ଶ ବାଲକଂ ଗୋପୀ ସ୍ନାତ୍ଵାଽଽଗତ୍ଯ ସ୍ଵମନ୍ଦିରମ୍
ସ୍ନାନ କରି ଘରକୁ ଫେରିବା ପରେ, ଗୋପୀ ଜଣେ ଏକ ଛୁଆଁକୁ ଦେଖିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପପ୍ରଚ୍ଛ ବାଲାଂଶ୍ଚ ଅହୋ କର୍ମେଦମଦ୍ଭୁତମ୍
ଏହା ଦେଖି ସେ ଛୁଆଁମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ହାଁ, ଏହି କାମଟି କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ!'
ଯଶୋଦାଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵମୂଚୁଶ୍ଚ ବାଲକାଃ
ଯଶୋଦାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଛୁଆଁମାନେ କହିଲେ।
ବାଲାନାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୁକୋପ ନନ୍ଦଗେହିନୀ
ଛୁଆଁମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ନନ୍ଦଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ପଲାଯମାନଂ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଗ୍ରହୀତୁଂ ନ ଶଶାକ ହ
ପଳାଇଯାଉଥିବା ଗୋବିନ୍ଦକୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଯଶୋଦା ଭ୍ରମଣଂ କୃତ୍ଵା ଵିଶ୍ରାନ୍ତା ଘର୍ମସଂଯୁତା
ଖୋଜିବା ପରେ, ଯଶୋଦା ଘମେ ଭିଜି ଅଳସା ହୋଇ ବିଶ୍ରାମ କଲେ।
ଵିଶ୍ରାନ୍ତାଂ ମାତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃପାଲୁଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ।।4.14.
ମାଆକୁ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ଦେଖି, କୃପାଳୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ—
କରେ ଧୃତ୍ଵା ଚ ତଂ ଦେଵୀ ସମାନୀଯ ସ୍ଵମାଲଯମ୍
ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ହାତଧରି ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା କୃଷ୍ଣଂ ଯଶୋଦା ସା ଜଗାମ ସ୍ଵାଲଯଂ ପ୍ରତି
ଯଶୋଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ନିଜ ଘର ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେଣ ସହସା ତତ୍ର ନାରଦ
ହେ ନାରଦ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ ହେବା ସହିତ—
ସୁଵେଷଃ ପୁରୁଷୋ ଦିଵ୍ଯୋ ଵୃକ୍ଷାଦାଵିର୍ବଭୂଵ ହ
—ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶୋଭିତ ପୁରୁଷ ଏହିଠାରେ ଗଛରୁ ହଠାତ୍ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଜଗତୀନାଥଂ ଶାତକୌମ୍ଭପରିଚ୍ଛଦମ୍
ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାଥଙ୍କୁ, ସୁନାର ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ଠାକୁରଙ୍କୁ, ଶିର ନମାଇଲେ।
ସା ଵୃକ୍ଷପତନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭିଯା ତ୍ରସ୍ତା ଵ୍ରଜେଶ୍ଵରୀ
ଗଛଟି ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିବାକୁ ଦେଖି, ବ୍ରଜର ରାଣୀ ଭୟରେ ଅତି ଆତଙ୍କିତ ହେଲେ।
ଆଜଗ୍ମୁର୍ଗୋକୁଲସ୍ଥାଶ୍ଚ ଗୋପା ଗୋପ୍ଯଶ୍ଚ ତଦ୍ଗୃହମ୍
ଗୋକୁଳରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଗୋପା ଓ ଗୋପୀମାନେ ସେଠାରେ, ସେ ଘରକୁ ଆସିଲେ।
ଅତ୍ଯନ୍ତସ୍ଥଵିରେ କାଲେ ତନଯୋଽଯଂ ବଭୂଵ ହ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲା।
ସୁମତିର୍ନାସ୍ତି ତେ ସତ୍ଯଂ ଜ୍ଞାତଂ ନନ୍ଦଵ୍ରଜେଶ୍ଵରି
ତୁମର ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ଏହା ସତ୍ୟ, ଏହି କଥା ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି, ନନ୍ଦ, ବ୍ରଜର ରାଣୀ।
ପୁତ୍ରଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଗଵ୍ଯହେତୋର୍ଵୃକ୍ଷମୂଲେ ଚ ନିଷ୍ଠୁରେ 4.14.
ଗାଁ ଦୁଧ ଦେବା ପାଇଁ ପୁଅକୁ ଗଛ ତଳେ, କଠିନ ମୂଳ ନିକଟେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ପତନାଦ୍ଗୋପୀ ଭାଗ୍ଯାଦ୍ବାଲୋଽପି ଜୀଵିତଃ
ଗଛ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲା ବେଳେ, ଗୋପୀଙ୍କ ଭାଗ୍ୟରେ, ସେ ଛୋଟ ପିଲା ଆଉ ଜୀବିତ ରହିଲା।
ଆଶିଷଂ ଯୁଯୁଜୁର୍ଵିପ୍ରା ବନ୍ଦିନଶ୍ଚ ଶୁଭାଵହାମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବନ୍ଦୀମାନେ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ଜନାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଯଯୁର୍ନିଜମନ୍ଦିରମ୍
ଏଭଳି କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ନନ୍ଦ ଉଵାଚ ଅଥଵା ତ୍ଵଂ ଗୃହାଦ୍ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଯା ମେ କିଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ନନ୍ଦ କହିଲେ: କିମ୍ବା ତୁମେ ଘରରୁ ଚାଲିଯାଅ, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ କଣ କାମରେ?
ଶତକୂପାଧିକା ଵାପୀ ଶତଵାପୀସମଂ ସରଃ
ଶତ କୁଆଁଠାରୁ ବଡ଼ ଏକ କୁଆଁ, ଏବଂ ଶତ କୁଆଁ ସମାନ ଏକ ପୋଖରୀ।
ତପୋଦାନୋଦ୍ଭଵଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଜନ୍ମାନ୍ତରସୁଖପ୍ରଦମ୍
ତପସ୍ୟା ଓ ଦାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଯାହା ପୁନର୍ଜନ୍ମରେ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ପୁତ୍ରାଦପି ପରୋ ବନ୍ଧୁର୍ନ ଭୂତୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି ଯଶୋଦା ରୋହିଣୀ ଚୈଵ ନିଯୁକ୍ତା ଗୃହକର୍ମଣି
ପୁଅଠାରୁ ବଡ଼ ବନ୍ଧୁ କେବେ ହୋଇନାହିଁ, ହେବି ନାହିଁ; ଯଶୋଦା ଓ ରୋହିଣୀ ଘର କାମରେ ଲାଗିଛନ୍ତି।
ନାରଦ ଉଵାଚ ଭଗଵନ୍ହେତୁନା କେନ ଵୃକ୍ଷତ୍ଵଂ ସମଵାପ ହ
ନାରଦ କହିଲେ: ପ୍ରଭୁ, କେଉଁ କାରଣରେ ସେ ଗଛ ହେବାର ଫଳ ପାଇଲେ?