ଶୀତଲୋଷ୍ଣୋଦକସ୍ନାନଂ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧଚନ୍ଦନଦ୍ରଵମ୍
ଢଣ୍ଡା କିମ୍ବା ଗରମ ପାଣିରେ ସ୍ନାନ, ଭଲ ଭାବେ ଚନ୍ଦନ ଲେପ,
ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ଵତ୍ସେ ସଦ୍ଯୋଵାଯୁପ୍ରଣାଶନମ୍
ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି, ଏହା ବାୟୁକୁ ତୁରନ୍ତ ଦୂର କରେ।
ଵ୍ଯାଧିସଂଘଶ୍ଚ କଥିତସ୍ତନ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ 1.16.
ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ ଓ ତାହାର ଉପାୟମାନେ ମଧ୍ୟ କଥାଯାଇଛି।
ତନ୍ତ୍ରାଣ୍ଯେତାନି ସର୍ଵାଣି ଵ୍ଯାଧିକ୍ଷଯକରାଣି ଚ
ଏହି ସମସ୍ତ ଉପାୟ ରୋଗ ଓ ତାହାର ନାଶକାରୀ।
ନ ଶକ୍ତଃ କଥିତୁଂ ସାଧ୍ଵି ଯଥାର୍ଥଂ ଵତ୍ସରେଣ ଚ
ହେ ସତୀ, ଏହାକୁ ବର୍ଷ ଭରି ମଧ୍ୟ ସଠିକ୍ ଭାବେ କହିପାରିବା ଯାଉଁନାହିଁ।
କେନ ରୋଗେଣ ତ୍ଵତ୍କାନ୍ତୋ ମୃତଃ କଥଯ ଶୋଭନେ
ତୁମର ପ୍ରିୟଜନ କେଉଁ ରୋଗରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ? ମୋତେ କୁହ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ସୌତିରୁଵାଚ କଥାଂ କଥିତୁମାରେଭେ ସା ଗାନ୍ଧର୍ଵୀ ପ୍ରହର୍ଷିତା
ସୂତ କହିଲେ—ଗାନ୍ଧର୍ବୀ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ମାଲାଵତ୍ଯୁଵାଚ ସଭାଯାଂ ଲଜ୍ଜିତଃ କାନ୍ତୋ ମମ ଵିପ୍ର ନିଶାମଯ
ମାଳାବତୀ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଣ, ସଭାରେ ମୋର ପ୍ରିୟଜନ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇଥିଲେ।
ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତମପୂର୍ଵଂ ଚ ଶୁଭାଖ୍ଯାନଂ ମନୋହରମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଆମେ ପ୍ରଥମେ ଶୁଣିଲୁ, ଏହା ଏକ ଶୁଭ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଗଳ୍ପ, ପୂର୍ବେ କେବେ ଶୁଣାଯାଇନଥିଲା।
ଅଧୁନା ମତ୍ପ୍ରାଣକାନ୍ତଂ ଦେହି ଦେହି ଵିଚକ୍ଷଣ
ଏବେ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୋର ପ୍ରାଣର ଅତି ପ୍ରିୟଜନକୁ ମୋତେ ଦିଅ, ଦୟାକରି ମୋତେ ସେଉଁଠିକୁ ଦିଅ!
ମାଲାଵତୀଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିପ୍ରରୂପୀ ଜନାର୍ଦନଃ
ମାଳାବତୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଶୁଣିଲେ।
ସୌତିରୁଵାଚ ପରସ୍ପରଂ ଚ ସମ୍ଭାଷା ବଭୂଵ ତତ୍ର ସଂସଦି
ସୌତି କହିଲେ: ସେଠାରେ, ସେଇ ସଭାରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ମା ତଂ ବୁବୁଧିରେ ଦେଵାଃ ଶ୍ରୀହରିଂ ଵିପ୍ରରୂପିଣମ୍
ଦେବତାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସୁରାନ୍ସମ୍ବୋଧ୍ଯ ଵିପ୍ରଶ୍ଚ ଵାଚା ମଧୁରଯା ଦ୍ଵିଜ
ଦେବତାମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧୁର କଥାରେ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ ଯଯାଚେ ଜୀଵଦାନଂ ଚ ସ୍ଵାମିନଃ ଶୋକକର୍ଷିତା
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ଶୋକରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ସେ ନାରୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦାନ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଅଧୁନା କିମନୁଷ୍ଠାନମସ୍ଯ କାର୍ଯସ୍ଯ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଏବେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ କଣ ଉଚିତ କରଣୀୟ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ?
ଶପ୍ତୁକାମା ସୁରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସାଧ୍ଵୀ ତେଜସ୍ଵିନୀ ଵରା
ସେ ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ତେଜସ୍ବିନୀ ମହିଳା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ସ୍ତୁତିଃ କୃତା ଚ ଯୁଷ୍ମାଭିଃ ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପେ ହରେରପି
ତୁମେମାନେ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପରେ ହରିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲ।
ବଭୂଵାକାଶଵାଣୀତି ପଶ୍ଚାଦ୍ଯାସ୍ଯତି କେଶଵ
ତାପରେ, ଆକାଶରୁ ଏକ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା: 'କେଶବ ପରେ ଆସିବେ।'
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଗୁରୁ—
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଯୋଗେନ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତତ୍ଯାଜ ପୁନଃ ଶାପାନ୍ମମୈଵ ହି ।। 1.17.
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯୋଗବଳରେ ସେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ, କିନ୍ତୁ ପୁନି, ଏହା ମୋ ଶାପରେ ହେଲା।
କାଲଂ ଲକ୍ଷଯୁଗଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ସ୍ଥିତିରସ୍ଯ ମହୀତଲେ
ଲକ୍ଷ ବର୍ଷର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ବଞ୍ଚି ରହିଲେ।
ଅସ୍ଯ କାଲାଵଶେଷସ୍ଯ କିଞ୍ଚିଦସ୍ତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟରୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କେବଳ ଅଳ୍ପ ସମୟ ବାକି ଅଛି।
ଦାସ୍ଯାମି ଜୀଵଦାନଂ ଚ ସ୍ଵଯଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରସାଦତଃ
ମୁଁ ନିଜେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାରେ ତାଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦାନ ଦେବି।
ନାଗତୋ ହରିରତ୍ରେତି ତ୍ଵଯା ଯତ୍କଥିତଂ ଦ୍ଵିଜ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, 'ହରି ଏଠାରେ ଆସିନାହାନ୍ତି'—
ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହଃ
ସ୍ୱେଚ୍ଛାମୟ ପରବ୍ରହ୍ମ, ସେ ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି କୃପାର ମୂର୍ତ୍ତି।
ଵିଷିଶ୍ଚ ଵ୍ଯାପ୍ତିଵଚନୋ ନୁଶ୍ଚ ସର୍ଵତ୍ରଵାଚକଃ
'ବିଷି' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଏବଂ 'ନୁ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିବା।
ଅପଵିତ୍ରଃ ପଵିତ୍ରୋ ଵା ସର୍ଵାଵସ୍ଥାଂ ଗତୋଽପି ଵା
ଯେଉଁଠି ଅଶୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଏ,
କର୍ମାରମ୍ଭେ ଚ ମଧ୍ଯେ ଵା ଶେଷେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ଯଃ ସ୍ମରେତ୍
କୌଣସି କାମର ଆରମ୍ଭରେ, ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଶେଷରେ ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ,
ଅହଂ ସ୍ରଷ୍ଟା ଚ ଜଗତାଂ ଵିଧାତା ସଂହରୋ ହରଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ହରା ହେଉଛନ୍ତି ସଂହାରକ।