ସ ଈଶଶ୍ଚତୁରୋ ଵେଦାନ୍ସସୃଜେ ମଙ୍ଗଲାଲଯାନ୍
ସେ ଭଗବାନ ଚାରିଟି ବେଦ, ଯେଉଁମାନେ ମଙ୍ଗଳର ଆଧାର, ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଋଗ୍ଯଜୁଃସାମାଥର୍ଵାଖ୍ଯାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵେଦାନ୍ପ୍ରଜାପତିଃ
ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ, ଅଥର୍ବ ନାମକ ବେଦମାନେ ଦେଖି, ପ୍ରଜାପତି—
କୃତ୍ଵା ତୁ ପଞ୍ଚମଂ ଵେଦଂ ଭାସ୍କରାଯ ଦଦୌ ଵିଭୁଃ 1.16.
ତାପରେ, ପଞ୍ଚମ ବେଦ ତିଆରି କରି, ସେ ଭଗବାନ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଭାସ୍କରଶ୍ଚ ସ୍ଵଶିଷ୍ଯେଭ୍ଯ ଆଯୁର୍ଵେଦଂ ସ୍ଵସଂହିତାମ୍
ଭାସ୍କର ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେଠାରେ ତାଙ୍କର ନିଜ ରଚିତ ଆୟୁର୍ବେଦ ଦେଲେ।
ତେଷାଂ ନାମାନି ଵିଦୁଷାଂ ତନ୍ତ୍ରାଣି ତତ୍କୃତାନି ଚ
ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ସେମାନେ ରଚିଥିବା ଗ୍ରନ୍ଥମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଧନ୍ଵନ୍ତରିର୍ଦିଵୋ ଦାସଃ କାଶୀରାଜୋଽଶ୍ଵିନୀସୁତୌ
ଧନ୍ୱନ୍ତରି, ଦିବୋ ଦାସ, କାଶୀରାଜ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କର ପୁଅମାନେ।
ଜାବାଲୋ ଜାଜଲିଃ ପୈଲଃ କରଥୋଽଗସ୍ତ୍ଯ ଏଵ ଚ
ଜାବାଲ, ଜାଜଲି, ପୈଳ, କରଥ ଏବଂ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ—
ଚିକିତ୍ସାତତ୍ତ୍ଵଵିଜ୍ଞାନଂ ନାମ ତନ୍ତ୍ରଂ ମନୋହରମ୍
ଚିକିତ୍ସା ତତ୍ତ୍ୱର ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ନାମକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ।
ଚିକିତ୍ସାଦର୍ପଣଂ ନାମ ଦିଵୋଦାସଶ୍ଚକାର ସଃ
ଦିବୋଦାସ ଚିକିତ୍ସା ଦର୍ପଣ ନାମକ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କରିଥିଲେ।
ଚିକିତ୍ସାସାରତନ୍ତ୍ରଂ ଚ ଶ୍ରମଘ୍ନଂ ଚାଶ୍ଵିନୀସୁତୌ
ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଦୁଇଜଣେ ଚିକିତ୍ସା ସାର ନାମକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଲେଖିଥିଲେ, ଯାହା କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରେ।
ଚକାର ସହଦେଵଶ୍ଚ ଵ୍ଯାଧିସିନ୍ଧୁଵିମର୍ଦନମ୍
ସହଦେବ ରୋଗର ସମୁଦ୍ରକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିବା ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କରିଥିଲେ।
ଚ୍ଯଵନୋ ଜୀଵଦାନଂ ଚ ଚକାର ଭଗଵାନୃଷିଃ
ଭଗବତୀ ଋଷି ଚ୍ୟବନ ଜୀବନ ଦାନ ନାମକ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କରିଥିଲେ।
ସର୍ଵସାରଂ ଚନ୍ଦ୍ରସୁତୋ ଜାବାଲସ୍ତନ୍ତ୍ରସାରକମ୍ 1.16.
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ସର୍ବ ସାର ନାମକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଏବଂ ଜାବାଲ ତନ୍ତ୍ର ସାରକ ଲେଖିଥିଲେ।
ପୈଲୋ ନିଦାନଂ କରଥସ୍ତନ୍ତ୍ରଂ ସର୍ଵଧରଂ ପରମ୍
ପୈଳ ନିଦାନ ଏବଂ କରଥ ସର୍ବଧାର ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କରିଥିଲେ।
ଚିକିତ୍ସାଶାସ୍ତ୍ରବୀଜାନି ତ ନ୍ତ୍ରାଣ୍ଯେତାନି ଷୋଡଶ
ଏହି ଷୋଳ ଗ୍ରନ୍ଥ ହେଉଛି ଚିକିତ୍ସା ଶାସ୍ତ୍ରର ମୂଳବୀଜ।
ମଥିତ୍ଵା ଜ୍ଞାନମନ୍ତ୍ରେଣୈଵାଯୁର୍ଵେଦପଯୋନିଧିମ୍
ଜ୍ଞାନ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆୟୁର୍ବେଦ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥିଲାପରେ,
ଏତାନି କ୍ରମଶୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦିଵ୍ଯାଂ ଭାସ୍କରସଂହିତାମ୍
ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡିକୁ କ୍ରମରେ ଦେଖି, ଦିବ୍ୟ ଭାସ୍କର ସଂହିତା ରଚିତ ହେଲା।
ଵ୍ଯାଧେସ୍ତତ୍ତ୍ଵପରିଜ୍ଞାନଂ ଵେଦନାଯାଶ୍ଚ ନିଗ୍ରହଃ
ରୋଗର ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବେଦନାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା—
ଆଯୁର୍ଵେଦସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞାତା ଚିକିତ୍ସାସୁ ଯଥାର୍ଥଵିତ୍
ଯିଏ ଆୟୁର୍ବେଦ କୁ ଜାଣିଛି ଏବଂ ଚିକିତ୍ସାରେ ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ରଖେ, ସେଇ ଏହାର ତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍।
ଜନକଃ ସର୍ଵରୋଗାଣାଂ ଦୁର୍ଵାରୋ ଦାରୁଣୋ ଜ୍ଵରଃ
ସମସ୍ତ ରୋଗର ମୂଳ ହେଉଛି ଦୁର୍ଜୟ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱର।
ଭୀମସ୍ତ୍ରିପାଦସ୍ତ୍ରିଶିରାଃ ଷଡ୍ଭୁଜୋ ନଵଲୋଚନଃ
ଭୟଙ୍କର, ତିନିଟି ପାଦ, ତିନିଟି ମୁଣ୍ଡ, ଛଅଟି ହାତ ଏବଂ ନଅଟି ଆଖି—
ମନ୍ଦାଗ୍ନିସ୍ତସ୍ଯ ଜନକୋ ମନ୍ଦାଗ୍ନେର୍ଜନକାସ୍ତ୍ରଯଃ
ମନ୍ଦ ଅଗ୍ନି ତାହାର ମୂଳ; ଏବଂ ମନ୍ଦ ଅଗ୍ନିର ତିନିଟି କାରଣ—
ଵାଯୁଜଃ ପିତ୍ତଜଶ୍ଚୈଵ ଶ୍ଲେଷ୍ମଜଶ୍ଚ ତଥୈଵ ଚ 1.16.
ବାତଜ, ପିତ୍ତଜ ଏବଂ କଫଜ, ଏଭଳି।
ପାଣ୍ଡୁଶ୍ଚ କାମଲଃ କୁଷ୍ଠଃ ଶୋଥଃ ପ୍ଲୀହା ଚ ଶୂଲକଃ
ପାଣ୍ଡୁ, କାମଳା, କୁଷ୍ଠ, ଶୋଥ, ପ୍ଳୀହା ଏବଂ ଶୂଳକ—
ମୂତ୍ରକୃଚ୍ଛ୍ରଶ୍ଚ ଗୁଲ୍ମଶ୍ଚ ରକ୍ତଦୋଷଵିକାରଜଃ
ମୁତ୍ରସମ୍ବନ୍ଧୀ ରୋଗ, ଗାସ୍ତ୍ରିକ ଗଠାନ, ଏବଂ ରକ୍ତର ଦୁଷିତତାରୁ ହେଉଥିବା ବ୍ୟାଧିଗୁଡ଼ିକ,
ଭ୍ରମରୀ ସନ୍ନିପାତଶ୍ଚ ଵିଷୂଚୀ ଦାରୁଣୀ ସତି
ଭ୍ରମରୀ ନାମକ ରୋଗ, ତିନି ଦୋଷ ମିଶିଥିବା ରୋଗ, ଏବଂ ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ବ୍ୟାଧି ବିଷୂଚୀ,
ମୃତ୍ଯୁକନ୍ଯାସୁତାଶ୍ଚୈତେ ଜରା ତସ୍ଯାଶ୍ଚ କନ୍ଯକା
ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଧି ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର କନ୍ୟା, ଏବଂ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ କନ୍ୟା।
ଏତେ ଚୋପାଯଵେତ୍ତାରଂ ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଚ ସଂଯତମ୍
ଯିଏ ଉପାୟ ଜାଣିଛି ଏବଂ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରେ, ଏହି ବ୍ୟାଧିମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ।
ଚକ୍ଷୁର୍ଜଲଂ ଚ ଵ୍ଯାଯାମଃ ପାଦାଧସ୍ତୈଲମର୍ଦନମ୍
ଚକ୍ଷୁ ଧୋଇବା, ଅଭ୍ୟାସ କରିବା, ଏବଂ ପାଦ ତଳେ ତେଲ ମାସାଜ କରିବା,
ଵସନ୍ତେ ଭ୍ରମଣଂ ଵହ୍ନିସେଵାଂ ସ୍ଵଲ୍ପାଂ କରୋତି ଯଃ
ଯିଏ ବସନ୍ତ କାଳରେ ଘୁରୁଥାଏ ଏବଂ ଅତିକମ ଅଗ୍ନି ସେବନ କରେ,