ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ମହାନ ଋଷି ଜମଦଗ୍ନି ଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କପିଳାଙ୍କ ସେନା ଏବଂ ତାଙ୍କର ନିଜ ଶକ୍ତି ଯେଉଁପରି ଆସିଥିଲା, ଦେଖି ସେ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତାପରେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ରାଜାଙ୍କ ସେନା ଏବଂ ନିଜ ପରାଜୟ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଇ ଦୂତମାନେ ପଠାଇଲେ ଓ ନିଜ ସେନାକୁ ନିଜ ଦେଶରୁ ପଛକୁ ହଟାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ନାରାୟଣ କହିଲେ—କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ରାଜା ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ସମ୍ନାରେ ଦୂତ ପଠାଇଲେ। ସେ ଦୂତ କହିଲେ, “ହେ ଉତ୍ତମ ଋଷି, ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁଲେ ଆମେ ଚାହୁଁଥିବା ଗାଈ କପିଳାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏହି ଦୂତର କଥା ଶୁଣି, ମହାନ ଋଷି ହସିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଯଥାଶକ୍ତି ଅତିଥି ସତ୍କାର କରିଛି, ଯାହା ଦେଇପାରିଛି ଦେଇଛି। ରାଜା ମୋର ଜୀବନଠାରୁ ପ୍ରିୟ କପିଳାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୂତ ସମସ୍ତ କଥା ରାଜାଙ୍କୁ ଗଲାପରେ ଅନୁସୂଚନା କଲେ। ଏଠାରେ ଋଷି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କପିଳାଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୁଁ ଏବେ କ’ଣ କରିବି?” କପିଳା ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ, “ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମର ନିଶ୍ଚିତ ଜୟ ହେବ। ଯଦିଓ ରାଜା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତଥାପି ତୁମେ ଜିତିବେ।” ଏପରି କହି, କପିଳା ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ଏହିପରେ ଋଷି ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତରେ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ରାଜା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସି, ମହାନ ଋଷିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। କପିଳାଙ୍କ ସେନାର ପ୍ରଭାବରେ ସମଗ୍ର ରାଜସେନା ପରାଜିତ ହେଲା। ତିନି ରାଜାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏବଂ କପିଳାଙ୍କ ସେନା ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲା। ଏହାପରେ, ଋଷି ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରି ସେନାମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡିଦେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ସେନାର କେବଳ ଅଳ୍ପାଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲା, କିଛି ଲୋକ ପଳାଇଗଲେ। ଦୟାବାନ ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ। ତେବେ ଋଷି ଶୀଘ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ନିଜ ପାଦଧୂଳି ଦେଲେ, କମଣ୍ଡଳୁର ଜଳ ଛିଟିଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କଲେ। ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଋଷି ରାଜାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ଏହିପରେ ଋଷି କହିଲେ, “ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ସଦା ତରଳ ମଖନ ପରି। ତୁମେ ଘରକୁ ଯାଅ, ହେ ଭୂମିପତି।” ଏହିପରି ଦୀଘଳ କଥା ନାରଦ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚିତ, ବ୍ରହ୍ମୱୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ତୃତୀୟ ଖଣ୍ଡ, ଗଣପତିଖଣ୍ଡର ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ, ଯାହା ‘ଜମଦଗ୍ନି ଓ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟାର୍ଜୁନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ବିବରଣୀ’ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏଠି ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ତାପରେ ନାରାୟଣ କହିଲେ, “ଏବେ ମୁଁ ନୀତି, ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହିବି।” ଋଷି କହିଲେ, “ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ଦୃଢ଼, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ସ୍ଥିର ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଥାଏ। ରାଜା ତୁମକୁ ଅନ୍ନ ନ ମିଳିଲେ ଘରକୁ ନେଇଥିଲେ, ଏବେ ଅଚେତନ ଦେଖି ନିଜ ପାଦଧୂଳି ଦେଇ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଉତ୍ତମ ଋଷିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏହିପରେ ଋଷି କବଚ ପିନ୍ଧି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। କପିଳା ପ୍ରଦତ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ କଲେ। ରାଜା ପୁନଃ ସଚେତନ ହେଲେ। ସେ, ଲୋଟସ୍ ନୟନ ଧାରଣ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ, ପୁନଃ ବାରୁଣ ଅସ୍ତ୍ର, ପୁନଃ ବାୟୁ ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ନାଗ ଅସ୍ତ୍ର ମୁଖ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ। ତାପରେ ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାବାଳି ମହେଶ୍ୱର ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ବୈଷ୍ଣବ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତି କଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଋଷି ନାରାୟଣ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନାରାୟଣ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତି କଲେ। ସେ ଅସ୍ତ୍ର ଦଶ ଦିଗରେ ଦୂର ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ୱଳି ଘୂରିଗଲା। ତାପରେ ଋଷି ଜ୍ରିମ୍ଭଣ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ, ଯାହା ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଘୁମାଉଥିଲା। ରାଜା ଶୟନାବସ୍ଥାରେ ଥିବାବେଳେ, ଋଷି ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ। ଏହିପରି ମହାନ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଦୟା, ଧର୍ମ ଓ ଶୌର୍ୟର ଏହି ଉଦାହରଣ ନୃସିଂହ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।