ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ମହାଋଷିମାନେ ଏକ ମହାସଭାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ନାରୀର ଧର୍ମ, ପତି-ପତ୍ନୀ ସମ୍ପର୍କ, ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ନେଇ ଗଭୀର ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ, ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ନିଜ-ନିଜ ମତ ରଖିଥିଲେ । ପାର୍ବତୀ କହିଲେ, “ଧର୍ମପରାୟଣ ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ପତି ଏକ ଶତପୁତ୍ର ସମାନ । ପତିଙ୍କ ବଂଶ ଓ ସନ୍ତାନ, ଉଭୟ ପତି ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।” ଏହାପରେ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ଯଦି ଧର୍ମ ହରାଇଯାଏ, ତେବେ ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ପତି କ’ଣ ଉପକାର କରିପାରିବେ?” ବ୍ରହ୍ମା ଏହାର ଉତ୍ତରରେ କହିଲେ, “ଯେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ କରାଯାଇଛି, ତାହା କରିବା ଉଚିତ; ଯେ ପ୍ରତିଞ୍ଜା ଭଙ୍ଗ ହୋଇନାହିଁ, ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।” ପୁନର୍ବାର ପାର୍ବତୀ କହିଲେ, “ଯାହାଙ୍କୁ ନିଜ ଭାବିଲେ, ସେଠି ତାଙ୍କ ପତି; ଓ ବେଦଜ୍ଞ, ମୋର କଥା ଶୁଣ । ଯିଏ ଦେଇଥାଏ, ସେଉଁଠି ସ୍ବାମୀତ୍ଵ ଥାଏ; ନିଜେ ନିଜର ଅଧିକାର କେବେ ହୁଏନାହିଁ ।” ଧର୍ମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ପତି ଓ ପତ୍ନୀ ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ଦେହ, ଉଭୟଙ୍କ ଦାନରେ ସମାନ ଅଂଶ ଅଛି ।” ପାର୍ବତୀ ଆଉ କହିଲେ, “ଯାହା ଶାସ୍ତ୍ରର ବିପରୀତ, ତାହା ପ୍ରମାଣ ନୁହେଁ ।” ଦେବତାମାନେ ମନେ କଲେ, “ବେଦର ଅନ୍ତର୍ଗତ ତର୍କରେ, ବେଦଜ୍ଞଙ୍କୁ କିଏ ଜିତିପାରିବେ?” ବେଦ ଅନୁସାରେ, ଏକ ଶୁଭ ବ୍ରତରେ ପତି ଦକ୍ଷିଣା ରୂପେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ । ପାର୍ବତୀ ପଛରେ ପଚାରିଲେ, “ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନୁଷ୍ୟ କିଏ ବେଦ କିମ୍ବା ଲୋକାଚାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବେ?” ବେଦରେ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ମଧ୍ୟରେ ପୁରୁଷ ନିଶ୍ଚୟ ବଡ଼ । ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ, “ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଭୟଙ୍କ ତାତ୍ତ୍ୱିକ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ଏକାସାଥି ଅଛନ୍ତି ।” ପାର୍ବତୀ ପୁନି କହିଲେ, “ପୁରୁଷ ପ୍ରକୃତିଠାରୁ ବଡ଼; ପ୍ରକୃତି ତାଙ୍କଠାରୁ ବଡ଼ ନୁହେଁ ।” ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ସଭାରେ ବସିଥିଲେ । ସେମାନେ ନିଜ ଅନୁଚରମାନେ ଦ୍ୱାରା ବେଷ୍ଟିତ, କଳା ଚତୁର୍ଭୁଜ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ, ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ଯାନ ଛାଡ଼ି ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ । ସେମାନେ ସେଠାରେ ବୈକୁଣ୍ଠବାସୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସନ୍ତ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଆକର୍ଷଣୀୟ । ତାଙ୍କ ରୂପ କୋଟି କାମଦେବଙ୍କ ଉପମା ଏବଂ କୋଟି ଚନ୍ଦ୍ର ଅଭା ଭଳି । ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା ତାଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି । ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମଣିମଞ୍ଚରେ ବସାଇଲେ । ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ଭକ୍ତିରେ ଭରି, ଶରୀର କମ୍ପିତ ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ନୀରଭରା ହେଲେ । ଭଗବାନ ସ୍ମିତମୁଖେ ମଧୁର କଥାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ । ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ, “ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପନ୍ନ । ବ୍ରହ୍ମା ଠାରୁ ଘାସର ତଣା ଯାଏଁ, ସାରା ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକୃତିର । ଏହି ପ୍ରକୃତି ମୋ ଇଚ୍ଛାରେ, ସୃଷ୍ଟି ନିମିତ୍ତେ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛି । ପ୍ରକୃତି ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତ୍ରୀ, ସମସ୍ତଙ୍କର ମହାମାତା । ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶିବ ମୋ ଧ୍ୟାନରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଏହି ବ୍ରତ ସ୍ୱୟଂ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଜଗତକୁ ଶିଖ୍ୟା ଦେବା ପାଇଁ । ସମସ୍ତେ ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇଛନ୍ତି; ପ୍ରକୃତି ପାଇଁ କେଉଁଠି ପ୍ରକୃତ ନିୟମ ଅଛି?” “ଦେବତାମାନେ, ମଦର ଅଂଶ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ମହାଶକ୍ତିମାନ—ଏମିତି ଯେପରି ମାଟି ଛଡ଼ି କୁମ୍ଭକାର ମଟି ତିଆରି କରିପାରେନାହିଁ, ସେପରି ଶକ୍ତି ଛଡ଼ି ମୁଁ ମୋ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେନାହିଁ । ମୁଁ ଆତ୍ମା, ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେହୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସାକ୍ଷୀ । ମୁଁ ନିତ୍ୟ, ଦେହୀ, ସୂର୍ୟର ଆକୃତି ମୋ ଆକୃତି । ମୁଁ ଆତ୍ମା, ମନ, ବ୍ରହ୍ମା, ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି, ମହାପ୍ରଭୁ । ବୁଦ୍ଧି, ନିଦ୍ରା ଓ ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ପ୍ରକୃତିର ଶକ୍ତି ।” “ମୁଁ ଗୋଲୋକ ନାଥ, ବୈକୁଣ୍ଠର ନିତ୍ୟ ପ୍ରଭୁ, ଏଠାରେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଅନୁଚରମାନେ ଆଶ୍ରିତ । ବୈକୁଣ୍ଠ ଉପରେ, ପଞ୍ଚାଶ କୋଟି ଯୋଜନ ଦୂରରେ, ମୁଁ ଦୁଇଭୁଜା ରୂପେ ଉପାସ୍ୟ, ବ୍ରତର ଫଳଦାତା ।” ଏପରି ଭାବେ, ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ, ମହାଋଷିମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣରେ ଶରଣ ନେଇ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପୂର୍ବ ଜ୍ଞାନ ଓ ଧର୍ମର ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଅପାର ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ ।