ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବୀ ଅଦିତି ନିଜର ଶୁଭ ଉପବାସ ପୂର୍ବକ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ, ତାହାର ଫଳସ୍ୱରୂପ ତାଙ୍କୁ ବାମନ ଭଗବାନ ପୁତ୍ର ଭାବେ ମିଳିଲେ। ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରି ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ ଜନନୀ ଧ୍ରୁବ ନାମକ ପୁତ୍ର ପାଇଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚାହାରୀ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରତ କରି ମନୁଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ଚାହାରୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରତ କରି ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇଥିଲେ। ଭୃଗୁଙ୍କ ଚାହାରୀ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ଉପାଧ୍ୟାୟ ପୁତ୍ର ଭାବେ ପାଇଥିଲେ। ଏପରି ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ବ୍ରତ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ ବୋଲି ଦେବୀଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ରାଜାଙ୍କ ଚାହାରୀ ଓ ଦେବୀମାନେ ଏହି ବ୍ରତ କରି ସୁଖ ଏବଂ ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଇପାରିବେ। ଏହି ବ୍ରତର ଶକ୍ତିରେ ଗୋପିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜେ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରକଟ ହେଇଥିଲେ। ଏଭଳି ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ଶଙ୍କର ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ନାରଦ। ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ମହାପୁରାଣର ଗଣପତିଖଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ଅଂଶର ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ ଅନ୍ତିମ ହେଲା। ଏହା ପରେ ଶୌନକ ମୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଏପରେ ମୁନି କଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ? ତୁମେ ମୋତେ କହ।" ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ସେ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ।" ନାରଦ କହିଲେ: "ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରତ ଯାହା ପାର୍ବତୀ ନିଜ ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ କରିଥିଲେ, ତାହା ବିଷୟରେ କହ।" ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ଭଗବାନ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: "ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ଶିବ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।" ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲିନ ହୋଇ, ହରି ନିଜେ ନାନା ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଆନନ୍ଦର ନିତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ। ପାର୍ବତୀ ଦେବୀ ନିଜ ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ବ୍ରତ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଏକତ୍ରିତ କରାଯାଇଥିଲା। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସନତ୍କୁମାର ଆସିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଚାହାରୀ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରୁ ଆସିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ଶେଷନାଗ ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଚାରିଭୁଜା ଆକାରରେ ଆସିଲେ। ସେ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ, ଅନେକ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଜଙ୍ଗଲର ଫୁଲ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସନକ, ସନନ୍ଦ, କପିଳ, ସନାତନ, ଯତି, ସୁମତି, ଓ ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ଆସିଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ପ୍ରଚେତସ୍, ଦୁର୍ବାସା, ଚ୍ୟବନ, ବୃହସ୍ପତି, ଉଥଥ୍ୟ, ସମ୍ବର୍ତ୍ତ, ସୌଭରୀ, ଗୋକମୁଖ, ବକ୍ରରଥ, ପରିଭଦ୍ର, ପରାଶର, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ମୃକଣ୍ଡୁ, ପୁଷ୍କର, ଲୋମଶ, କାତ୍ୟାୟନ, କଣାଦ, ପାଣିନି, ଶକଟାୟନ ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଋଷି ଓ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଆସିଲେ। ଦିଗପାଳ, ଦେବଗଣ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ମଧ୍ୟ ବ୍ରତରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ହିମାଳୟ ପର୍ବତରାଜ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ଚାହାରୀ ସହିତ ଆସିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ବ୍ରତ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସାମଗ୍ରୀ ଏକତ୍ରିତ ହେଲା। ଏଠାରେ ଦୁଲଭ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ହେଲା। ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଁ ଓ ଦଶ ଲକ୍ଷ ସୁନା ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲା। ପୁତ୍ରଙ୍କ ବ୍ରତ ପାଇଁ ଚାରି ଲକ୍ଷ ମୁକ୍ତା ଓ ହଜାର କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ମଣି ଏଠାରେ ଆସିଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନୁ, ସିଦ୍ଧ, ନାଗ, ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଧର ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। କୈଳାଶ ପର୍ବତକୁ ଯିବା ରାଜପଥ ଚନ୍ଦନରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହେଲା। ଏହା ପବିତ୍ର କୁଶ ଗ୍ରାସ, ଧାନ, ଫଳ, ପତ୍ର, ଚିଉଡ଼ା ଓ ଫୁଲରେ ସଜାଯାଇଥିଲା। ଏହିପରି ସମ୍ବୃଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।