ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ପ୍ରକୃତି ଖଣ୍ଡରେ ନାରଦ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମହାନ୍ତିଆ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଥିଲା । ଏହି ଆଲୋଚନାରେ ପୂର୍ବରୁ ସୁରଥ ଓ ପ୍ରକୃତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ଉପଦେଶ ଏବଂ ଦୁର୍ଗା ଦେବୀଙ୍କ ଗୁଣଗାନ ଉପରେ ଅନେକ କଥା ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତି ପରେ, ନାରଦ ମହାର୍ଷି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— “ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ପ୍ରକୃତିଙ୍କ ନିର୍ଗୁଣ ସ୍ତୋତ୍ର ଓ କବଚ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ ।” ନାରାୟଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ମଧୁ ମାସରେ ଭକ୍ତିସହିତ ରାସମଣ୍ଡଳରେ ଯେପରି ଉପାସନା କରାଯାଏ, ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱ ତାହିଁଠାରେ ଦେଖାଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ମହାବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ପୂର୍ବେ ତ୍ରିପୁରାସୁର ସଂଗ୍ରାମରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେବାବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ସଙ୍କଟରେ ଥିଲେ, ସେଇ ସମୟରେ ଏହି ପ୍ରକୃତିଦେବୀ ସମସ୍ତ କାଳରେ ପୂଜିତ ଓ ସ୍ତୁତିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଆନନ୍ଦ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାତ୍ରୀ, ସାରସ୍ୱତୀ ଓ ସଂସାର ତାରଣାର କାରଣ । ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ— “ମା, ଆପଣେ ସମସ୍ତର ଆଦି, ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ତିନି ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି । କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଗୁଣ ଧରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସତ୍ୟରେ ଆପଣେ ନିର୍ଗୁଣ । ଆପଣେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାର ମୂର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଅନୁଗ୍ରହର ମୂର୍ତ୍ତି । ସମସ୍ତ ବୀଜର ସାର, ସମସ୍ତ ପୂଜାର ଯୋଗ୍ୟ, ନିଃସ୍ୱାଧୀନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶକ୍ତିର ଅବତାର । ଦେବତାଙ୍କ ହବନରେ ଆପଣେ ସ୍ୱାହା, ପିତୃଯଜ୍ଞରେ ସ୍ୱଧା । ନିଦ୍ରା, କୃପା, ତୃଷ୍ଣା ଓ ଆତ୍ମାର ପ୍ରିୟତମା ମଧ୍ୟ ଆପଣେ । ଆପଣେ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ପୋଷଣ, ଅଲସ୍ୟ, ଲଜ୍ଜା, ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଦୟାର ମୂର୍ତ୍ତି । ଆପଣେ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହ, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧର ବୀଜ । ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିବାସ ପାଉଥିବା ଦାତ୍ରୀ, ପଞ୍ଚଭୂତର ଧାରକୀ ଓ ଦୟାମୟୀ । ଆପଣେ ଯୋଗନିଦ୍ରା, ଯୋଗର ରୂପ, ଯୋଗୀମାନେ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଆପଣେ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ, ମାହେଶ୍ୱରୀ, ବିଷ୍ଣୁମାୟା, ବୈଷ୍ଣବୀ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାମରେ ଗ୍ରାମଦେବତା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରରେ ଗୃହଦେବତା । ମହାସଂଗ୍ରାମ, ମହାମାରୀରେ ଆପଣେ ଦୁଷ୍ଟଦଳନୀ ରୂପେ ପ୍ରକଟ । ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି, ପୂଜା ଓ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି । ଶିକ୍ଷାମାନେ ଆପଣେ ଜ୍ଞାନ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ଓ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀମାନେ ଆପଣେ ବିବେକ । ରାଜାମାନେ ଆପଣେ ପ୍ରତାପ, ଲୋକମାନେ ଆପଣେ ବ୍ୟବସାୟର ରୂପ । ସମସ୍ତର ସେଷରେ ଆପଣେ ବିଶ୍ୱମହାମାରୀ, ଜଗତ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି । ଆପଣେ ମୋ ଅପାର ମାୟା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ମୋହିତ । ଏହିପରି ଦୁର୍ଗା ଦୁଃଖହରିଣୀଙ୍କ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରଟି ମୁଁ ନିଜେ ରଚିଛି । ଯେଉଁ ମହିଳା ସନ୍ତାନହୀନ, କିମ୍ବା ଯାହାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅପସାଗ୍ରସ୍ତ, କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି କାହାକୁ କାରାଗାରରେ ବନ୍ଧି ରଖାଯାଇଛି, କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା କ୍ଷୟ, କୁଷ୍ଠ, ତୀବ୍ର ବେଦନା, ଉଚ୍ଚ ଜ୍ୱର ଆଦିରେ ପୀଡିତ, କିମ୍ବା ପୁତ୍ର, ପରିବାର, ଭାର୍ଯ୍ୟା ହାରାଇଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ର, କିମ୍ବା ମୂଢ଼, ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଢ଼ିଲେ ଶିଘ୍ର ଦୁଃଖମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି । ରାଜଦ୍ୱାର, ଶ୍ମଶାନ, ମହାବନ, ଯୁଦ୍ଧଭୂମି, ଘର ଅଗ୍ନି, ଦାହିଯାଉଥିବା ଜଙ୍ଗଲ, ଦୁଷ୍ଟ ଚୋରମାନେ ଘେରି ରଖିଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ିଲେ ମା'ଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ମିଳେ । ଏହିପରି ଦୁର୍ଗାସ୍ତୁତି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା । ତାପରେ ନାରଦ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— “ହେ ନାରାୟଣ, ପ୍ରକୃତିଙ୍କ ବିଶ୍ୱମୋହିନୀ କବଚ ବିଷୟରେ କୁହନ୍ତୁ ।” ନାରାୟଣ କହିଲେ— “ଏହି କବଚଟିକୁ ପୂର୍ବେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୃପାସୂଚକ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଉପଦେଶ ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଥିଲେ । ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିପୁରାରୀ ତ୍ରିପୁରାସୁରଙ୍କୁ ବିନାଶ କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଭଦ୍ରକାଳିକା ରକ୍ତବୀଜକୁ ଦଳନ କଲେ, ଏବଂ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମହେନ୍ଦ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନିବାସ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ— ସେଇ ବିଶ୍ୱମୋହିନୀ କବଚ ପ୍ରକୃତିଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ରକ୍ଷାକବଚ ।