ଏକ ଦିନ ବିଶିଷ୍ଟ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେବତାଙ୍କ ଉପାସନା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ବିବେକ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ବୈଷ୍ଣବ ଉପାସନା, ଯେଉଁଥିରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀହତି ନାହିଁ, ସେହି ଉପାସନା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ମହେଶ୍ୱରୀ ଉପାସନା ରଜସିକ ଭାବରେ ହୁଏ, ଯେଉଁଥିରେ ବଳି ଦିଆଯାଏ । କିରାତ ଲୋକମାନେ ତାମସିକ ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ତିନିଟି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଏହି ଶକ୍ତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଗତ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି ଅଟୁଟ ଭାବେ ରହିଛନ୍ତି । ସେ ସଦା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି, ଶୁଭ, ମୋକ୍ଷ ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି । କେବଳ 'ଦୁର୍ଗା' ନାମ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଲୋକର ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ । ଉପାସନାରେ ତିନିଟି ରେଖା ଉପରେ ଏକ ଶଂଖ ରଖିବା ଦରକାର । ଶଂଖଟିକୁ ଡାହାଣ ହାତରେ ଧରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ: "ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶଂଖଧାରୀ, କଲ୍ପରେ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଦ୍ଧ ଥିଲେ ।" ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ଉପହାର ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ । ତାପରେ, ତରଳ କୁଶା ଘାସରେ ତ୍ରିକୋଣା ଚିତ୍ରାକୃତି କରିବା ଦରକାର । ସେଠାରେ ତିନି ଚାଲି ଥିବା ଆସନ ଓ ତିନି ଚାଲି ଥିବା ଆସନ ଉପରେ ଶଂଖ ରଖିବା ଉଚିତ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ଗୋଦାବରୀ, ସରସ୍ୱତୀ; ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରେଖା, କନଖଳା, ପରିଭଦ୍ରା, ଗଣ୍ଡାକି; ପଦ୍ମାବତୀ, ତ୍ରିପର୍ଣ୍ଣ, ବିପାଶା, ବିରଜା, ପ୍ରଭା ଏବଂ ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ଵାରୁଣ, ଶିବ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପରେ ସେହି ଜଳ ଛିଟାଇବା ଦରକାର । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶୋଡସୋପଚାର ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ । ମଧୁପର୍କ, ସୁଗନ୍ଧିତ ପଦାର୍ଥ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଫୁଲ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ଦେବା ଦରକାର । ଧୂପ, ଦୀପ, ଶୟନ - ଏହି ଶୋଡସୋପଚାର ଉପାସନାର ଅଂଶ । ଅନମୂଲ୍ୟ ମଣିରେ ତିଆରି, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଅନେକ ଡିଜାଇନରେ ଶୋଭିତ ଏହି ବସ୍ତୁ, ଅନନ୍ତ ସୂତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା । ଗଙ୍ଗାର ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଅନମୂଲ୍ୟ ମଣିରେ ରଖିବା ଦରକାର । ଏହି ଦୁର୍ଲଭ, ସୁଗନ୍ଧିତ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ମୂଦ୍ର ଜଳ କସ୍ତୂରୀ, କେସର ଏବଂ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ମିଶ୍ରିତ । ମଣିରେ ରଖିଥିବା ମଧୁବିକା ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଶୁଭ । ସୁଗନ୍ଧିତ ମୂଳ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ସହିତ ମିଶ୍ରିତ । ଶଂଖ ପାତ୍ରରେ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଦୁର୍ବା, ଫୁଲ ଏବଂ ଚାଉଳ ସହିତ । ପରିଜାତ ଗଛର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ । ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ, ଚାଉଳ, ପିଠା, ମିଠା ଖିର ଦେବା ଉଚିତ । ସୁଗନ୍ଧିତ ଏବଂ ଢିଲା ଜଳ କମ୍ଫର ଓ ଅନ୍ୟ ପଦାର୍ଥରେ ତିଆରି । ପାନ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କମ୍ଫର ଓ ଅନ୍ୟ ପଦାର୍ଥରେ ମିଶ୍ରିତ । ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଅନମୂଲ୍ୟ ମଣିର ସାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ । କଞ୍ଚା ଗୁଆ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଗନ୍ଧିତ ଉପାଦାନ ସହିତ । ଦିବ୍ୟ ମଣି ଗଢ଼ା ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିଥାଏ । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଶୟନ ମଣିର ସାର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ । ଏପରେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ଏକ ମୁଠି ଫୁଲ ଦେବା ଉଚିତ । ଉଗ୍ରଚଣ୍ଡା, ପ୍ରଚଣ୍ଡା, ଚଣ୍ଡୋଗ୍ରା, ଚଣ୍ଡନାୟିକା - ଏହି ଚାରି ଶକ୍ତିକୁ ଲଟୁସ୍ ଫୁଲର ଆଠଟି ପତ୍ରରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଅନୁସୂଚିତ କରିବା ଉଚିତ । ପ୍ରଥମେ ମହାଭୈରବ, ତାପରେ ସଂହାରଭୈରବ, ତାପରେ କାଳଭୈରବ ଓ କ୍ରୋଧଭୈରବ । ଏହି ଭୈରବମାନେ ଉପାସନା ପରେ, ମଧ୍ୟକ ନବ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଦରକାର । ଏଭଳି ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଉପାସନା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ।